Đang chạy thì nghe tiếng sột soạt đều đều ở bánh xe, nhất là ngay sau khi vừa qua gờ giảm tốc hay vừa dắt xe xuống vỉa hè, khả năng cao là chắn bùn cọ vào bánh xe máy. Với xe thuê, nhiều người nghĩ tiếng nhỏ thì kệ, đi nốt rồi trả. Kinh nghiệm ở tiệm cho thấy nên dừng lại vài phút, vì tiếng cọ đôi khi chỉ là tấm nhựa lệch, nhưng cũng có lúc là dấu hiệu bánh hoặc phuộc đã bị ảnh hưởng.
Vì sao chắn bùn bị đẩy lệch và cọ vào lốp
Chắn bùn, nhiều người gọi là dè, là tấm nhựa ôm phía trên lốp để chặn bùn nước. Khe hở giữa nó và mặt lốp không lớn, lệch một chút là chạm. Xe tay ga còn có ốp nhựa phía trong ôm sát bánh sau, phần này cũng dễ bị đẩy vào lốp.
Ở Hà Nội, những tình huống làm dè xe máy cọ bánh hay gặp nhất:
- Va gờ giảm tốc, ổ gà khi còn nhanh: phuộc nén sâu, chắn bùn bị tì mạnh, chân bắt có thể nứt hay xô lệch.
- Dắt xe lên xuống vỉa hè cao: mép vỉa hè ở nhiều phố cũ quanh Hoàn Kiếm khá cao, bánh trước đập vào bậc làm chắn bùn bị đẩy ngược.
- Xe bị đổ hoặc bị xe khác tì vào ở bãi gửi: chắn bùn sau, ốp sườn bị ép vào trong.
- Chở hai người qua đoạn xóc: phuộc sau nén hết hành trình, lốp chạm phần nhựa phía trên.
- Ốc hoặc ngàm giữ chắn bùn lỏng sẵn: thêm một cú xóc là tấm nhựa xệ xuống.
Nhận biết khi chắn bùn cọ vào bánh xe máy
Tiếng cọ do chắn bùn có vài đặc điểm dễ nhận:
- Âm sột soạt hoặc rít nhẹ, lặp theo vòng quay bánh, chạy nhanh thì dồn dập hơn.
- Rõ nhất khi qua chỗ xóc, khi ôm cua hoặc khi có người ngồi sau.
- Dắt xe lúc tắt máy vẫn nghe được, nghĩa là tiếng không đến từ động cơ.
Cần phân biệt với vài loại tiếng khác:
- Phanh bó: bánh nặng hẳn khi dắt, vùng phanh nóng bất thường.
- Vật lạ kẹt: túi nilon, dây buộc hàng cuốn vào bánh, tiếng thường to và lạch xạch hơn.
- Ổ bi bánh: tiếng ù ù hoặc rè rè đều, không có kiểu sột soạt chạm nhựa.
Xe máy có tiếng cọ ở bánh trước
Bánh trước đáng để ý hơn vì gắn liền với tay lái. Nếu tiếng cọ ở phía trước đi kèm cảm giác tay lái lệch so với hướng bánh, hoặc xe kéo về một bên, thì có thể phuộc hay cổ lái đã chịu lực sau cú va chứ không chỉ là nhựa lệch. Lúc này không nên chạy tiếp.
Vì sao không nên đi tiếp lâu khi nghe tiếng cọ
- Mòn lốp: nhựa mài liên tục vào lốp, nhất là phần hông vốn mỏng và yếu.
- Chắn bùn có thể gãy và kẹt vào bánh: nhựa bị mài nóng, mỏng dần, một cú xóc nữa có thể làm mảnh nhựa gãy và cuốn vào giữa lốp với càng phuộc. Ở bánh trước, bánh khựng đột ngột rất dễ gây ngã.
- Che mất lỗi thật: nếu nguyên nhân là phuộc cong hoặc bánh lệch, đi tiếp sẽ làm hỏng nặng thêm.
Kiểm tra nhanh tại chỗ trong vài phút
Không cần dụng cụ. Trước hết tấp vào lề an toàn rồi tắt máy, tránh dừng trên cầu, giữa ngã tư hoặc sát khúc cua. Trên trục đông như Nguyễn Văn Cừ hay đường Láng, nên rẽ vào ngõ hoặc đoạn vỉa hè rộng rồi mới xem.
- Nhìn khe hở: so hai bên trái phải, chỗ nào sát hẳn là chỗ cọ. Vệt nhựa mài trắng hoặc vệt bóng trên lốp là dấu hiệu rõ.
- Tìm vật lạ: đá kẹt trong khe, túi nilon, dây buộc. Có thì gỡ bằng tay, cẩn thận ống xả còn nóng.
- Dắt xe vài mét: đánh lái nhẹ hai bên, nghe tiếng cọ còn hay mất, xuất hiện ở góc lái nào.
- Quay bánh sau: nếu xe có chân chống giữa, dựng lên và xoay bánh thật chậm bằng tay, không làm khi máy còn nổ.
- Nhìn từ phía trước: xem bánh có thẳng với tay lái không, hai ống phuộc có cân nhau không.
Tự chỉnh được đến đâu với xe thuê
Bạn có thể gỡ vật lạ và ấn nhẹ mép nhựa vừa bật ngàm về đúng vị trí, nếu ngàm khớp lại dễ và hết tiếng cọ. Phần còn lại để cửa hàng xử lý: không tự tháo ốc, không bẻ hay cắt bớt nhựa, không dùng dây rút buộc tạm sát dây phanh, không tự nắn tay lái.
Ốc giữ chắn bùn lỏng hẳn hoặc đã mất thì xem thêm bài ốc hoặc bu lông trên xe thuê bị lỏng. Ốp nhựa xe ga bung hẳn ra thì cách cố định tạm có trong bài ốp nhựa xe tay ga bung giữa đường.
Khi nào dừng hẳn, không chạy tiếp
- Bánh nặng, dắt thấy ì rõ rệt.
- Tay lái lệch so với bánh trước.
- Mảnh chắn bùn đã nứt, gãy hoặc lủng lẳng gần bánh.
- Có mùi khét rõ hoặc vệt mòn sâu trên hông lốp.
- Tiếng cọ vẫn còn sau khi đã gỡ vật lạ và ấn lại nhựa.
Những dấu hiệu này sau một cú va mạnh cần kiểm tra kỹ hơn theo bài kiểm tra xe sau khi va ổ gà hoặc vỉa hè.
Báo cửa hàng chỉnh lại: chụp gì, nói gì
Trước khi gọi, chuẩn bị:
- Ảnh khe hở giữa chắn bùn và lốp ở cả hai bên, ảnh vết cọ.
- Video ngắn có tiếng khi dắt xe hoặc quay bánh.
- Vị trí hiện tại và tình huống xảy ra: qua gờ, dắt lên vỉa hè, xe bị đổ hay bị tì vào.
- Những gì bạn đã làm và đã chạy thêm bao xa sau khi nghe tiếng.
Gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú qua số 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00, cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Hỏi rõ nên đi thật chậm về tiệm chỉnh hay chờ hướng dẫn tại chỗ. Chi phí sửa nếu có và phần trách nhiệm mỗi bên cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Ví dụ: bạn chạy trong một ngõ ở Cầu Giấy, qua liền ba gờ giảm tốc tự làm khá cao, rồi nghe tiếng sột soạt ở bánh sau mỗi khi người ngồi sau nhún. Dừng lại thấy ốp trong bánh sau bị đẩy sát lốp, có vệt mài trắng. Nên cho người ngồi sau xuống, chụp ảnh, gọi cửa hàng, rồi đi chậm một mình theo hướng dẫn.
Ngoài giờ mở cửa mà chưa liên lạc được, đừng chạy chiếc xe đang có dấu hiệu nguy hiểm; gửi xe ở bãi có người trông và nhắn tin để lại thông tin. Cách xoay xở trong lúc chờ có ở bài gọi cửa hàng ban đêm không ai nghe máy.
Mẹo tránh làm lệch chắn bùn
- Qua gờ giảm tốc thì giảm hẳn tốc độ, nhất là khi chở người hoặc đồ nặng.
- Dắt xe lên vỉa hè cao theo góc chéo, đẩy chậm, không lao thẳng bánh trước vào bậc.
Xe thuê có thêm triệu chứng khác thì xem các tình huống thường gặp trong mục hỏi đáp sự cố hoặc trang hỏi đáp chung của tiệm.