Một tiếng “cộc” khô dưới bánh trước, tay lái giật mạnh, người bạn bật khỏi yên. Xe máy va mạnh vào ổ gà như vậy vẫn có thể chạy tiếp, nhưng câu hỏi là đi tiếp có an toàn không. Dưới đây là những gì bạn nên nhìn, sờ và thử ngay tại chỗ trong vài phút để tự trả lời.
Đừng kiểm tra giữa dòng xe: tấp vào chỗ an toàn trước
Nhiều người cúi xuống nhìn bánh xe khi xe còn đang chạy, việc này nguy hiểm hơn chính cú va. Hãy giảm ga từ từ, bật xi nhan, giữ tay lái thẳng và tấp vào lề hoặc khoảng trống rộng.
Trong lúc giảm tốc, để ý cảm giác của xe: tay lái kéo về một bên, bánh trước rung theo nhịp, hay tiếng kim loại cọ. Ghi nhớ những dấu hiệu đó để kiểm tra kỹ ở bước sau. Nếu xe chao đảo khó giữ, dừng ngay khi có thể dừng an toàn.
Khi đã đứng yên, tắt máy, dựng chân chống trên chỗ phẳng và đứng phía vỉa hè, không đứng phía lòng đường. Buổi tối thì bật đèn pin điện thoại, vì vết móp vành rất khó thấy dưới ánh đèn đường vàng.
Xe máy va mạnh vào ổ gà: vành và lốp chịu lực đầu tiên
Bánh trước thường hứng cú va trước, sau đó mới tới bánh sau. Hãy kiểm tra bánh trước, rồi làm lại y hệt với bánh sau.
Nhìn mép vành
Ngồi xổm ngang tầm bánh, nhìn dọc mép vành, chỗ vành tiếp xúc với lốp. Bạn tìm vết móp, chỗ vành vênh ra ngoài hoặc vệt trầy sáng mới. Với vành đúc, để ý thêm vết nứt nhỏ dạng sợi tóc. Một vết nứt dù nhỏ cũng đủ lý do để không chạy tiếp.
Sờ và bóp lốp
Sờ hai bên hông lốp, nơi dễ bị kẹp giữa vành và cạnh ổ gà. Chỗ phồng như bong bóng, vết rách hay đường cắt ngang cho thấy lốp đã tổn thương bên trong. Sau đó bóp mạnh lốp và so với bánh còn lại: lốp mềm hẳn đi là dấu hiệu xì hơi.
Lắng nghe tiếng xì
Áp tai gần van và quanh vùng vành bị va. Nếu nghi lốp đang xì, xem thêm cách xử lý khi xe thuê bị thủng lốp giữa đường để biết bước tiếp theo.
Xe bị lệch sau khi qua ổ gà lớn: kiểm tra tay lái và phuộc
Bánh xe trông ổn nhưng xe vẫn đi lệch thường là do cụm phuộc trước hoặc tay lái bị xô. Đây là phần nhiều người bỏ qua nhất.
Đứng trước đầu xe
Đứng trước đầu xe, kẹp bánh trước giữa hai đầu gối, nhìn xem tay lái có vuông góc với bánh không. Bánh thẳng mà tay lái hơi xoay về một bên nghĩa là cụm đầu xe có thể đã lệch.
Nhún phuộc
Bóp phanh trước, dồn người ấn mạnh tay lái xuống vài lần. Phuộc tốt nhún êm rồi trả lên đều. Nghe tiếng “cạch”, phuộc cứng bất thường, trả lên chậm hoặc có vệt dầu mới chảy dọc ống phuộc thì cần thợ xem.
Xoay tay lái hết hai bên
Xoay tay lái hết bên trái rồi hết bên phải, chuyển động nên trơn, không kẹt hay khấc. Tiện thể nhìn chắn bùn trước có bị ép sát vào lốp không.
Phanh, chân chống và các chi tiết hay bị quên
Cú va vào vỉa hè thường khác ổ gà: bánh xe bị đẩy ngang, nên những chi tiết thấp bên hông xe dễ bị quệt. Với câu hỏi xe máy va vào vỉa hè kiểm tra gì, ngoài bánh xe, bạn nên xem thêm các điểm sau:
- Phanh: bóp phanh trước, đạp hoặc bóp phanh sau, rồi dắt xe vài bước. Phanh phải ăn đều, không kêu rít lạ và tay phanh không bị lỏng hơn lúc trước. Nếu thấy phanh hụt, đọc thêm cách xử lý khi xe thuê phanh yếu và đừng chạy tiếp.
- Chân chống và gác chân: nhìn xem có bị cong, chạm sát mặt đường hay không bật lên hết được.
- Ống xả và yếm dưới: xe số và một số xe tay ga có phần gầm thấp, dễ quệt cạnh vỉa hè. Vết nứt nhựa nhỏ thì thường chưa ảnh hưởng tới việc chạy, nhưng vẫn nên ghi lại.
- Đèn và xi nhan: bật thử đèn pha, đèn hậu, xi nhan hai bên. Dây điện lỏng do rung mạnh đôi khi làm đèn chập chờn.
Chạy thử chậm trong ngõ vắng để cảm nhận độ lệch
Nếu không thấy gì bất thường, hãy nổ máy và chạy thử thật chậm trên một đoạn ngắn, vắng xe. Ví dụ bạn vừa sập ổ gà trên một đoạn đường ven đô Hà Nội đang sửa, hãy chọn ngõ rộng hoặc đường gom gần đó để thử, đừng ra ngay đường lớn.
Khi chạy thử, nới nhẹ lực tay (vẫn giữ tay lái) để cảm nhận xe có tự kéo về một bên không. Nghe tiếng lạch cạch theo nhịp quay bánh, phanh nhẹ vài lần để chắc phanh vẫn ăn. Xe êm, thẳng, phanh tốt thì có thể đi tiếp với tốc độ vừa phải.
Tình huống hay gặp: bạn quay đầu trong ngõ nhỏ khu phố cổ, bánh trước húc vào bậc vỉa hè cao. Dắt ra thấy bình thường, lên đường rộng mới thấy tay lái hơi lệch. Vì vậy bước chạy thử vẫn nên làm, kể cả khi kiểm tra đứng yên không phát hiện gì.
Dấu hiệu buộc phải dừng hẳn và gọi cửa hàng
Không phải cú va nào cũng làm hỏng xe, nhưng có những dấu hiệu mà bạn nên dừng lại, không cố đi tiếp:
- Vành móp, nứt, hoặc lốp phồng, rách, xì hơi.
- Tay lái lệch rõ, xe tự kéo về một bên khi chạy thẳng.
- Phuộc kêu, chảy dầu hoặc không nhún trả bình thường.
- Phanh hụt, kêu lạ, hoặc bánh xe bị kẹt khi quay.
- Bất kỳ tiếng động lạ nào lặp lại theo vòng quay bánh.
Với xe thuê, nguyên tắc an toàn là báo cửa hàng trước khi tự đem xe đi sửa. Thợ ven đường có thể vá lốp nhanh, nhưng các phần như vành, phuộc, tay lái và phanh nên để người có chuyên môn kiểm tra kỹ. Nếu xe không thể chạy tiếp, cách làm tương tự khi xe chết máy giữa đường: dắt xe vào chỗ an toàn, gọi cho cửa hàng và làm theo hướng dẫn.
Chụp ảnh, ghi lại và liên hệ cho rõ ràng
Trước khi gọi, dành một phút chụp ảnh: toàn cảnh xe, cận vùng vành và lốp bị va, tay lái nhìn từ phía trước, và nếu được thì cả ổ gà hoặc đoạn vỉa hè. Ghi lại thời gian, vị trí gần đúng.
Khi gọi, mô tả ngắn: va vào đâu, bánh nào, xe có dấu hiệu gì, bạn đã kiểm tra những gì. Thông tin rõ giúp cửa hàng hướng dẫn nhanh hơn, ví dụ nên chạy chậm về hay để xe tại chỗ. Chuyện chi phí hay trách nhiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Nếu thuê xe ở Nguyễn Tú, bạn có thể gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 để được hướng dẫn. Các tình huống khác xem thêm ở chuyên mục hỏi đáp sự cố hoặc trang hỏi đáp chung.
Lần tới nghe tiếng “cộc” dưới bánh, nhớ thứ tự: tấp vào an toàn, xem bánh, xem đầu xe, thử phanh, chạy thử chậm. Năm bước ấy giúp bạn quyết định dựa trên những gì thật sự thấy, chứ không phải đoán.