Quán Huyền Thiên Hàng Khoai là một di tích mà nhiều người đi chợ Đồng Xuân cả chục lần vẫn chưa bước vào, vì cổng nằm lọt giữa dãy cửa hàng và hay bị xe chở hàng che khuất. Người đi lễ chùa cổ hay khách thích tìm di tích nhỏ đều gặp chung một khó khăn: phố hẹp, buổi sáng kín xe hàng, dừng ở đâu cũng sợ chắn lối. Bài này đi theo trình tự một buổi ghé thăm: biết mình tìm gì, chọn hướng và giờ đi, gửi xe, rồi vào lễ cho phải phép.
Quán Huyền Thiên Hàng Khoai là nơi thế nào
Theo các tài liệu giới thiệu di tích phố cổ, quán Huyền Thiên ở số 54 phố Hàng Khoai, ngay khu chợ Đồng Xuân. Tương truyền quán được lập từ thời Lý và từng nổi tiếng là một trong “Thăng Long tứ quán”, bốn đạo quán lớn của kinh thành xưa. Vị thần được thờ ban đầu là Huyền Thiên Trấn Vũ, vị thần mà người Hà Nội quen biết qua pho tượng đồng ở đền Quán Thánh, trấn Bắc trong Thăng Long tứ trấn.
Đến cuối thời Lê, khi Đạo giáo suy dần, quán được chuyển thành chùa. Ngày nay nơi đây thờ Phật, đồng thời vẫn có ban thờ Mẫu, nên nhiều người gọi là chùa Huyền Thiên. Khi tìm bản đồ hay hỏi đường, gọi chùa Huyền Thiên Hà Nội hoặc quán Huyền Thiên đều được hiểu.
Di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia, dù năm xếp hạng mỗi tài liệu ghi một khác. Niên đại khởi dựng chủ yếu dựa vào truyền ngôn, nên khi kể lại cho bạn đi cùng, nói “tương truyền” là chuẩn nhất.
Phố Hàng Khoai sát chợ Đồng Xuân: hình dung trước khi đi
Hàng Khoai là phố ngắn, dài chừng ba trăm sáu mươi mét. Một đầu phố ra đường Trần Nhật Duật ven sông, đầu kia đi về phía Hàng Lược, giữa đường cắt qua phố Nguyễn Thiệp và ngã tư với phố Đồng Xuân, Hàng Giấy. Đoạn phố chạy dọc một bên chợ Đồng Xuân, nên gần như suốt ngày có hàng hóa ra vào.
Với người đi xe máy, cần nhớ ba điều về con phố này:
- Lòng đường hẹp và hay bị chiếm tạm. Xe ba gác, xe đẩy, xe tải nhỏ dừng bốc dỡ là chuyện thường.
- Cổng di tích không nổi bật. Hai bên là cửa hàng, hàng hóa bày kín, nên nhìn số nhà là cách chắc nhất.
- Chiều đi có thể thay đổi. Phố cổ có nhiều đoạn một chiều và phân luồng theo giờ; nhìn biển ở đầu phố trước khi rẽ, đừng chỉ nghe theo bản đồ.
Chọn hướng vào và giờ đi tránh xe hàng
Cách gọn nhất là đặt đích đến là điểm gửi xe gần đầu phố, chứ không phải cổng chùa.
- Từ phía Long Biên: qua cầu Chương Dương, xuống cầu đi theo Trần Nhật Duật lên phía bắc là tới đầu Hàng Khoai phía bờ sông. Đi cầu Long Biên cũng được, nhớ trên cầu xe máy chạy bên trái. Nếu ngã rẽ có biển cấm, đi tiếp rồi quay lại ở chỗ cho phép.
- Từ Hồ Gươm: đi ven sông theo Trần Quang Khải rồi Trần Nhật Duật thường dễ chịu hơn len xuyên phố. Đi trục Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường lên chợ thì ngắn hơn, nhưng tối cuối tuần trục này thành chợ đêm phố cổ, xe máy không đi vào được.
Về giờ, quanh chợ đầu mối thì sáng sớm đông xe hàng nhất; giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều ngày thường thoáng hơn. Ngày rằm, mùng một thì người đi lễ đông hơn hẳn. Giờ mở cửa di tích có thể thay đổi theo ngày, tôi không ghi giờ cụ thể ở đây; đi vào ban ngày và hỏi người trông coi là chắc nhất.
Gửi xe đúng chỗ giữa phố xe hàng
Trước cổng chùa trông có vẻ còn chỗ, nhưng chỉ vài phút sau là xe hàng cần lối đi. Vài nguyên tắc tôi hay dặn khách:
- Không dừng xe trước cổng để chạy vào thắp hương. Dù chỉ ít phút, xe vẫn chắn lối người đi lễ và xe hàng.
- Gửi ở điểm trông giữ xe hợp lệ, có người trông và có vé. Quanh chợ có nhiều điểm như vậy, vị trí và cách thu tiền thay đổi theo ngày, nên hỏi giá trước khi đưa xe và cất vé cẩn thận.
- Không dựng xe trên vỉa hè trước cửa hàng hay dưới lòng đường. Vỉa hè là lối đi của người đi bộ, còn lòng phố đã hẹp vì xe hàng.
- Chụp ảnh vé và biển hiệu quanh chỗ gửi. Các điểm gửi quanh chợ trông khá giống nhau, ảnh chụp giúp bạn tìm lại xe nhanh.
Ví dụ, đi từ Long Biên sang lúc đầu giờ chiều, bạn tìm một điểm trông giữ có vé gần đầu phố phía Trần Nhật Duật, gửi xe rồi cầm đồ lễ đi bộ vào, khỏi phải dắt xe len giữa xe đẩy. Cách chọn phía chợ để gửi xe được nói kỹ trong bài chợ Đồng Xuân bằng xe máy: cổng nào dễ gửi xe.
Vào lễ cho đúng phép ở ngôi chùa giữa chợ
Bên ngoài là tiếng rao, tiếng xe, nhưng bước qua cổng là không gian thờ tự, nên giữ ý một chút:
- Trang phục: mặc kín vai và quá gối, tháo mũ bảo hiểm, mũ lưỡi trai, kính râm trước khi vào. Đi xe máy dễ mặc quần ngắn cho mát, nên để sẵn một áo khoác mỏng trong cốp.
- Đồ lễ: gọn là đủ, hoa quả, hương, đèn. Hỏi người trông coi nơi đặt lễ, không tự ý đặt lên các ban thờ.
- Cư xử: nói nhỏ, tắt chuông điện thoại, không sờ vào tượng hay đồ thờ.
- Chụp ảnh: hỏi trước khi chụp bên trong, nhất là khi có người đang khấn hoặc có khóa lễ.
Nếu đi cùng người lớn tuổi, cho người đó xuống xe ở chỗ thoáng gần đầu phố rồi bạn mới đi gửi xe, đừng dừng giữa lòng phố đông.
Ghép quán Huyền Thiên với vài di tích quanh chợ
Đã gửi xe một chỗ, bạn có thể đi bộ thêm vài điểm gần. Ô Quan Chưởng ở phố Hàng Chiếu, cửa ô cũ còn sót lại của kinh thành, ở đầu phố Hàng Chiếu phía bờ sông, cách chợ không xa. Nếu thích các di tích nhỏ giữa phố buôn, lộ trình đình Kim Ngân, đình Đồng Lạc, chùa Cầu Đông cũng xuất phát ngay quanh chợ.
Một gợi ý khác là đi theo vị thần: sáng ghé quán Huyền Thiên, sau đó lấy xe chạy lên Quán Thánh để xem nơi thờ Huyền Thiên Trấn Vũ ở trấn Bắc. Cùng một vị thần, một nơi nép giữa chợ, một nơi rộng rãi cạnh hồ.
Thuê xe ở Long Biên để đi phố cổ
Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài khung giờ này. Thời gian, chi phí giao nhận cần xác nhận trước khi đặt. Phố quanh chợ hẹp, xe ga nhỏ gọn hoặc xe số nhẹ dễ dắt và quay đầu hơn.
Tìm quán Huyền Thiên chỉ cần nhớ: nhìn số nhà, tránh giờ xe hàng, gửi xe ở điểm có vé và vào lễ cho đúng phép. Các bài khác về khu này có ở mục phố cổ Hoàn Kiếm, còn lộ trình khác nằm trong chuyên mục du lịch Hà Nội bằng xe máy.