Muốn khám phá làng Võng Thị Tây Hồ bằng xe máy, cái khó không nằm ở quãng đường mà ở cách đi: vào từ đầu nào, chạy thế nào trong ngõ, dừng xe ở đâu để vào đình, vào chùa mà không chắn cửa nhà ai. Khách thuê xe ở cửa hàng tôi hỏi về Hồ Tây thường chỉ nhắc Phủ Tây Hồ hay chùa Trấn Quốc, ít ai biết phía tây hồ, giữa khu Bưởi và đường Lạc Long Quân, vẫn còn một ngôi làng giữ nếp ngõ cũ.
Làng Võng Thị Tây Hồ nằm ở đâu, có gì đáng xem
Võng Thị là một làng cổ của vùng Kẻ Bưởi, sát bờ tây Hồ Tây, cạnh làng Trích Sài và không xa chợ Bưởi. Thời Lê, đây là một phường thuộc huyện Quảng Đức của kinh thành Thăng Long. Tài liệu cũ ghi làng thuộc phường Bưởi, quận Tây Hồ; sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính, tên phường trên giấy tờ đã đổi, nên cứ gõ “phố Võng Thị” hoặc “chùa Võng Thị” trên bản đồ là ra đúng chỗ.
“Võng” là lưới đánh cá. Ruộng ven hồ xưa ít, phần lớn dân làng sống nhờ nghề cá, bên cạnh làm giấy, dệt vải và buôn bán nhờ bến thuyền cạnh đình. Thứ đáng xem ở đây là cảm giác làng nằm giữa phố: mặt hồ là nhà cao tầng, quán cà phê, lùi vào trong vẫn là ngõ hẹp, cổng nhà cũ, sân đình lát gạch. Người chụp ảnh đường phố sẽ gặp những khung hình rất Hà Nội như gánh rau đầu ngõ lúc sớm hay mái ngói lẫn giữa tường nhà mới.
Đình chùa Võng Thị: biết trước để xem cho có ý
Đình và chùa Võng Thị nằm liền kề, cùng trông ra Hồ Tây, nên một lần dừng xe là xem được cả hai.
Đình Võng Thị (đền Sùng Khánh)
Đình thờ ông Mục Thận, người làng làm nghề đánh cá. Sách cũ chép rằng thời vua Lý Nhân Tông, ông quăng lưới trên hồ Dâm Đàm (tên cũ của Hồ Tây) bắt được “con hổ” mà truyền thuyết cho là Thái sư Lê Văn Thịnh hóa thành. Giới sử học còn nhiều ý kiến khác nhau về vụ việc này, nên nghe như một câu chuyện của làng là vừa. Đình vẫn giữ một số bia đá cổ, có tấm từ đầu thế kỷ XVII; bia đã mòn, đừng sờ tay hay tì máy ảnh lên mặt chữ.
Chùa Võng Thị (Vĩnh Khánh tự)
Chùa nằm trên phố Võng Thị, tương truyền dựng từ cuối thời Lý, đã qua nhiều lần sửa chữa và gần đây được xây lại khang trang. Đáng để ý là bộ tượng Tam Thế Phật bằng gỗ được cho là tạc từ thời Mạc. Chùa đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Giờ mở cổng đình, chùa không cố định như bảo tàng; có hôm cổng khép, phải chờ người trông, ngày rằm và mùng một thì đông người lễ. Đi sáng ngày thường là dễ chịu nhất.
Vào từ phía Bưởi hay từ Lạc Long Quân
Từ phía Bưởi. Hợp với người đi từ Ba Đình, Cầu Giấy hay từ phố cổ Hoàn Kiếm lên theo Thụy Khuê. Chạy dọc Thụy Khuê về phía chợ Bưởi, bạn qua khu Trích Sài rồi mới tới Võng Thị. Giờ cao điểm đoạn này đông, ô tô đỗ ven đường nhiều, nhưng được cái ghép thêm Trích Sài trong cùng buổi.
Từ phía Lạc Long Quân. Hợp với người đi từ Nhật Tân, Xuân La hoặc vòng xuống từ cầu Nhật Tân. Đường rộng, dễ chạy, chỉ cần để ý chỗ rẽ vào phố Võng Thị về phía hồ. Vừa rẽ vào là mặt đường hẹp lại, nhà san sát, phải đi chậm ngay.
Khách ở Long Biên thường qua cầu Long Biên, men Yên Phụ, Thanh Niên, Thụy Khuê rồi vào từ phía Bưởi; lúc về ra Lạc Long Quân, lên Nhật Tân, qua cầu Nhật Tân là thành một vòng không lặp đường. Đường ven hồ phía tây có lúc thi công cải tạo, nên xem bản đồ cập nhật trước khi đi và đừng cố lách qua rào chắn.
Đi chậm trong ngõ làng Võng Thị
Ngõ làng Võng Thị nhỏ, cua gấp, cửa nhà mở thẳng ra lối đi, trẻ con có thể chạy ra bất cứ lúc nào. Mấy điều tôi luôn dặn khách:
- Vào ngõ là giảm ga, chạy chỉ nhỉnh hơn người đi bộ, tay đặt sẵn trên phanh.
- Tới khúc cua khuất, bấm một tiếng còi ngắn, không bấm liên tục.
- Gặp xe ngược chiều, bên nào gần chỗ rộng thì dừng nhường, đừng cố len.
- Không chạy vào ngõ cụt để chụp ảnh rồi quay đầu trước cửa nhà người ta; dừng xe ngoài đầu ngõ và đi bộ vào.
Vừa lái vừa giơ điện thoại trong ngõ hẹp là kiểu va quệt tôi gặp nhiều nhất ở khách thuê xe, nên phần lõi làng hãy đi bộ.
Dừng xe ở đâu để xem đình chùa mà không cản lối dân
Nguyên tắc: xe phải ở nơi có người trông, hoặc nơi đủ rộng mà không ai cần đi qua.
- Ưu tiên điểm trông xe có người, lấy vé và hỏi giá trước khi gửi. Quanh khu ven hồ và gần chợ Bưởi thường có chỗ trông xe.
- Nếu sân đình, sân chùa có khu để xe và người trông đồng ý, dựng gọn sát mép, không đỗ trước bậc lên đình hay cổng tam quan.
- Không dựng xe chắn cửa nhà dân, miệng ngõ hay chỗ hàng quán bày đồ; một chiếc xe đỗ lệch cũng đủ làm xe cứu hỏa khó vào.
- Dừng nhanh chụp ảnh thì chọn đoạn rộng, bật xi nhan, tấp sát lề, không dừng giữa khúc cua.
Rời xe thì khóa cổ, rút chìa, đừng để mũ hay túi trên yên. Chưa quen chuyện gửi xe quanh hồ thì đọc thêm bài gửi xe khi đi dạo bờ Hồ Tây.
Một buổi sáng gợi ý quanh Võng Thị
- Khoảng 7 giờ: vào từ phía Bưởi, ghé làng Trích Sài và chùa Thiên Niên khi đường còn vắng.
- Khoảng 8 giờ: gửi xe, đi bộ trong ngõ, vào đình rồi sang chùa.
- Khoảng 9 giờ rưỡi: ra Lạc Long Quân, chạy chậm về hướng Nhật Tân theo gợi ý trong bài đường Lạc Long Quân chạy xe buổi chiều.
Vào đình chùa nên mặc kín vai, kín gối. Ai mê làng cổ có thể dành buổi khác cho làng cổ Đông Ngạc ở Bắc Từ Liêm.
Lưu ý khi đi bằng xe máy thuê
Thử phanh, đèn, còi trước khi đi và đổ xăng trước khi vào khu ven hồ. Xe trục trặc giữa đường thì dắt vào chỗ an toàn rồi gọi cửa hàng, đừng tự tháo.
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, điện thoại 0942 467 674. Honda Wave 150.000 đ/ngày, Honda Vision hoặc Air Blade 200.000 đ/ngày. Cửa hàng mở từ 9 giờ, nên muốn đi Võng Thị lúc sớm thì nhận xe từ chiều hôm trước. Tiền cọc, việc có kèm mũ bảo hiểm hay không và các điều kiện khác, bạn hỏi cửa hàng khi đặt xe để được xác nhận trực tiếp.
Muốn ghép thêm điểm quanh hồ cho hôm sau, mở chuyên mục Hồ Tây và lân cận hoặc trang du lịch Hà Nội bằng xe máy để chọn tiếp.