Đi chùa Thầy xong mà trời vẫn còn sớm, nhiều người muốn ghé thêm một di tích gần đó thay vì quay xe về phố ngay. Đình Ngọc Than Quốc Oai là lựa chọn đáng cân nhắc: một ngôi đình làng thờ Lý Bí, người dựng nên nhà nước Vạn Xuân, cùng tướng Phạm Tu. Bài này giúp bạn hiểu đình thờ ai, xếp chặng ghé đình vào lịch chùa Thầy ra sao, tìm đường vào làng Ngọc Than và dừng xe sao cho gọn.
Đình Ngọc Than Quốc Oai thờ ai
Ngọc Than là một làng ở vùng Quốc Oai, trước đợt sắp xếp năm 2025 thuộc xã Ngọc Mỹ. Ngôi đình của làng thờ hai vị thành hoàng, cả hai đều gắn với cuộc khởi nghĩa thế kỷ thứ sáu:
- Lý Bí, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa năm 542 chống ách đô hộ nhà Lương. Năm 544 ông lên ngôi, xưng Lý Nam Đế và đặt tên nước là Vạn Xuân.
- Phạm Tu, danh tướng của Lý Nam Đế. Truyền thuyết của làng kể ông chiêu mộ trai tráng Ngọc Than đi theo nghĩa quân, nên được dân làng thờ cùng nhà vua.
Đình đã được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1982. Về niên đại, các tư liệu đưa ra những mốc khác nhau, rải trong khoảng thế kỷ 17 đến thế kỷ 18, nên nếu cần con số chính xác, hãy đọc bia và bảng thuyết minh ngay tại đình.
Làng thợ mộc quanh ngôi đình
Ngọc Than còn là làng có nghề mộc và chạm khắc gỗ từ lâu đời. Chạy xe vào làng, bạn sẽ đi qua nhiều xưởng gỗ, nghe tiếng máy cưa, máy bào và thấy đồ gỗ xếp trước cửa. Nhìn những mảng chạm trong đình rồi nhìn sang các xưởng bên đường, bạn sẽ hiểu vì sao người ta hay nhắc tới tay nghề thợ Ngọc Than.
Muốn xem thợ làm thì hỏi chủ xưởng trước, đứng ngoài khu máy đang chạy, không tự ý chụp sản phẩm của người ta.
Ghép đình Ngọc Than vào chuyến đi chùa Thầy
Chùa Thầy nằm dưới chân núi Sài Sơn, gắn với thiền sư Từ Đạo Hạnh. Cả hai điểm cùng ở vùng Quốc Oai, nhưng sức nặng của chuyến đi khác nhau: chùa Thầy có leo núi, vào hang, đi bộ quanh hồ; đình Ngọc Than là chặng xem nhẹ trong làng. Vì vậy cách xếp hợp lý nhất là:
- Nhận xe lúc cửa hàng mở cửa, chạy thẳng tới chùa Thầy, dành buổi sáng cho phần leo núi khi trời còn mát.
- Ăn trưa quanh khu chùa, nghỉ cho lại sức rồi mới lên xe.
- Đầu giờ chiều ghé đình Ngọc Than, đọc bảng thuyết minh, xem mảng chạm, đi một vòng qua các xưởng mộc.
- Rời Quốc Oai sớm để về tới phố trước khi trời tối.
Phần sắp giờ, chỗ gửi xe và các hang trên núi Sài Sơn đã có trong bài thuê xe máy một ngày đi chùa Thầy và hang động núi Sài Sơn. Ai còn sức có thể đọc thêm về đình So bên sông Đáy, nhưng ba điểm trong một ngày thường quá sức với người mới thuê xe; hãy để dành cho chuyến sau.
Mùa hội: hai nơi không trùng tháng
Hội chùa Thầy mở vào tháng Ba âm lịch, thường từ mùng 5 tới mùng 7, khách thập phương đổ về rất đông. Theo nhiều tư liệu, hội đình Ngọc Than lại rơi vào tháng Hai âm lịch, thường quanh mùng 6 tới mùng 8, có phần tái hiện tích chiêu mộ nghĩa quân và khao quân. Một vài bài viết về làng còn nhắc tới những kỳ hội khác trong năm, nên ngày cụ thể hãy hỏi lại người trong làng hoặc theo thông báo của địa phương.
Hai hội không trùng tháng, nên muốn ghép hai điểm cho nhẹ nhàng, cứ chọn một ngày thường trong tuần.
Di tích Quốc Oai bằng xe máy: đường vào làng Ngọc Than
Từ cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, bạn qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên vào phố, đi về phía Trần Duy Hưng rồi vào đầu Đại lộ Thăng Long ở khu Trung Hòa. Từ đó trở đi, điều cần nhớ nhất là phần đường:
- Xe máy chỉ được chạy trên đường song hành hai bên đại lộ. Làn chính ở giữa dành cho ô tô, có biển cấm xe máy ở lối nhập.
- Vành đai 3 trên cao cũng cấm xe máy, hãy đi đường dưới.
- Cách nhận ra lối nhập chỉ dành cho ô tô có trong bài đi xe máy trên Đại lộ Thăng Long chỉ chạy đường song hành.
Tới vùng Quốc Oai, rời đại lộ theo bản đồ đặt ở chế độ xe máy. Nếu đi từ chùa Thầy sang, nhập điểm đến là “Đình Ngọc Than” để bản đồ tính đường liên xã giữa hai nơi. Khi bản đồ và biển báo nói khác nhau, đi theo biển và hỏi người dân.
Đường trong làng có thể gặp xe tải nhỏ chở gỗ ra vào các xưởng. Gặp xe đang lùi hay đang bốc hàng thì dừng chờ, đừng lách sát đuôi xe. Chạy chậm qua các ngõ có trẻ con, bấm còi nhẹ ở khúc cua khuất.
Chỗ dừng xe gọn gàng và cách cư xử trong đình
Đình nằm giữa khu dân cư, không có bãi đỗ lớn kiểu khu du lịch. Để xe gọn mà không làm phiền ai:
- Hỏi người trông đình hoặc người dân gần đó xem có được dựng xe ở khoảng trống ngoài cổng hay góc sân nào không.
- Không dựng xe trước cửa xưởng mộc, vì xe chở hàng cần lối ra vào.
- Không chạy xe vào sân đình, không để xe chắn lối đi của người đến lễ.
- Khóa cổ, rút chìa, mang theo giấy tờ và đồ có giá trị.
Đình làng không mở cửa theo giờ cố định. Gặp cửa khép thì hỏi xem ai giữ chìa khóa, đừng tự mở. Vào trong nên mặc kín đáo, nói khẽ, không đặt túi lên ban thờ hay bậc đá, xin phép trước khi chụp gian thờ.
Chuẩn bị xe cho chuyến hai điểm
- Đổ đầy xăng, xem lốp, phanh, đèn, còi trước khi ra đại lộ.
- Khi đặt xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, nói rõ bạn sẽ đi Quốc Oai. Cửa hàng mở 09:00–21:00, không giao xe ngoài giờ; thời gian, chi phí giao nhận và tiền đặt cọc đều xác nhận trực tiếp.
- Mang giày đế bám cho phần leo núi ở chùa Thầy, áo mưa mỏng và nước uống.
- Mùa mưa lớn, đường làng vùng trũng phía tây có thể ngập, đọc trước bài Chương Mỹ, Quốc Oai mùa lũ đi xe máy thế nào.
Xe trục trặc giữa đường thì dắt vào lề an toàn rồi gọi cửa hàng theo số 0942467674 trước khi tự sửa.
Một buổi sáng ở chùa Thầy, một buổi chiều yên tĩnh ở đình Ngọc Than, và bạn đã đi qua hai lớp lịch sử của cùng một vùng đất. Các di tích và làng nghề khác quanh thủ đô nằm ở chuyên mục ngoại thành Hà Nội, còn nhiều chuyến đi khác có trong mục du lịch Hà Nội.