Đình Thụy Phiêu là ngôi đình nhỏ nằm khuất trong làng, nhiều người chạy xe lên Ba Vì đi ngang qua mà không biết. Với ai thích đình làng Bắc Bộ, đây là điểm nên ghé, vì đình mang dòng chữ ghi niên đại năm 1531, thuộc nhóm đình cổ nhất còn lại. Bài này chỉ cách tìm đường làng dẫn vào, để xe ở đâu, cư xử thế nào trong đình và nối tiếp sang các điểm khác ở Ba Vì.
Đình Thụy Phiêu ở đâu và vì sao đáng ghé
Đình thuộc làng Thụy Phiêu, xã Thụy An cũ của huyện Ba Vì. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính của Hà Nội có hiệu lực từ 1/7/2025, khu dân cư Thụy An được nhập vào xã Quảng Oai mới, cùng xã với khu Tây Đằng. Trên bản đồ bạn có thể gặp cả tên cũ lẫn tên mới.
Theo các tư liệu nghiên cứu, đình dựng trên một gò đồi đá ong, phía trước là vùng đầm nước. Trên cột cái gian giữa có minh văn ghi năm Đại Chính thứ 2, tức năm 1531 thời Mạc. Đình thờ Thành hoàng làng và Tản Viên Sơn Thánh, được công nhận di tích cấp quốc gia năm 2001.
Đình có quy mô nhỏ, chỉ một tòa ba gian hai chái kép. Chừng 40 phút là xem kỹ, nên rất hợp để ghép với các điểm khác trong ngày.
Tìm đường vào làng bằng xe máy
Từ nội thành ra phía Sơn Tây
Từ Cầu Giấy hay Long Biên, hướng quen thuộc là quốc lộ 32 qua Nhổn, Phùng lên Sơn Tây, hoặc chạy Đại lộ Thăng Long rồi nối sang. Xuất phát sớm để tránh đoạn đông xe ra khỏi nội thành, và đổ đầy xăng ở Sơn Tây trước khi vào làng.
Từ trục chính rẽ vào làng
- Đặt điểm đến là “đình Thụy Phiêu” trên bản đồ, đến gần thì xem ảnh vệ tinh để nhìn trước khúc rẽ.
- Đường vào là đường làng, có đoạn hẹp, cua gấp giữa các nhà và tường bao. Chạy chậm, bóp còi ngắn ở khúc khuất.
- Gặp xe chở vật liệu hay người dắt trâu bò thì dừng sát mép nhường.
- Nếu bản đồ dẫn vào bờ ruộng hoặc đường đất, quay ra đường bê tông lớn hơn rồi hỏi người dân. Hỏi “đình làng Thụy Phiêu” là người trong làng chỉ ngay.
- Sau mưa, các đoạn đường đất ven đầm và ven ruộng dễ trơn, xe ga bánh nhỏ rất dễ trượt.
Thấy đường thu hẹp dần mà không còn nhà dân hai bên là nên quay đầu; chi tiết hơn có trong bài khi nào nên tin đường tắt trên bản đồ.
Để xe ở đâu khi tới đình
Đình làng không có bãi xe riêng như khu du lịch. Khuôn viên đình có tường bao, nên để xe như sau:
- Dựng xe sát mép đường ngoài cổng, chừa lối cho người làng; không chạy xe vào sân đình.
- Nếu nhà dân hoặc quán nước gần đó nhận trông xe, gửi ở đó cho yên tâm và hỏi giá trước.
- Đi nhóm thì dồn xe một chỗ, khóa cổ từng xe, đừng dựng rải rác dọc đường làng.
Cách cân nhắc giữa gửi đầu làng và chạy vào trong có ở bài gửi xe đầu làng hay chạy vào ngõ làng cổ. Với Thụy Phiêu, chạy chậm tới gần cổng đình rồi dừng là được.
Xem gì trong ngôi đình làng cổ
Cột cái gian giữa và minh văn
Dòng chữ ghi năm 1531 nằm trên cột cái gian giữa. Chữ Hán nhỏ, người không quen sẽ khó tìm, nên nếu gặp người trông coi đình, cứ lễ phép nhờ chỉ giúp. Đừng trèo lên bệ hay kê ghế để nhìn cho rõ.
Vì nóc và ván lá đề
Ngước lên vì nóc gian giữa, bạn sẽ thấy tấm ván lớn hình lá đề chạm đề tài tiên và rồng, kiểu trang trí quen thuộc của đình thời Mạc.
Gác thờ lửng ở gian giữa
Theo các bài nghiên cứu, gian giữa còn giữ một gác thờ lửng làm thời Lê Trung Hưng, muộn hơn phần khung đình. Những chi tiết nên tìm:
- Cảnh “mả táng hàm rồng” chạm trên xà ngang.
- Hai cột vuông chạm rồng, xen các con vật quen thuộc như chuột, thằn lằn, lợn.
- Đôi nghê chầu vào nhau trên đỉnh hai cột, nét đục rất dân gian.
Hướng nhìn của đình
Nhiều đình thờ Tản Viên ở xứ Đoài quay về phía núi Ba Vì. Tư liệu về làng cho biết đình Thụy Phiêu lại trông ra đầm Đượng, vùng nước gắn với truyền thuyết Sơn Tinh thắng Thủy Tinh. Đứng ở sân nhìn ra phía trước, bạn sẽ hiểu vì sao người làng chọn thế đất này.
Mẹo xem: mang đèn pin nhỏ chiếu xiên lên mảng chạm, dùng zoom của điện thoại thay vì lại quá gần. Không sờ tay lên cấu kiện gỗ.
Ứng xử khi vào đình
Đình Thụy Phiêu là nơi thờ tự của làng chứ không phải bảo tàng. Cửa đình không mở theo giờ cố định, có hôm đóng, và giờ giấc có thể thay đổi theo dịp lễ. Nên đến vào ban ngày, gặp người trông coi thì chào hỏi, xin phép trước khi vào.
- Mặc lịch sự, kín vai và gối. Thấy người làng để dép ngoài thềm thì làm theo.
- Không ngồi lên bệ, không đặt mũ bảo hiểm, ba lô lên ban thờ.
- Hỏi trước khi chụp ảnh gian thờ; có biển cấm thì cất máy.
- Thắp hương hay đặt tiền công đức là tùy tâm, đừng để ai ép.
Về lễ hội, tư liệu ghi hội đình Thụy Phiêu diễn ra mồng 1 tới mồng 3 tháng Hai âm lịch, còn hội đánh cá đầm Đượng xưa vào mồng 10 tháng Giêng. Lịch thực tế mỗi năm có thể khác, muốn đi đúng ngày hội thì hỏi người địa phương trước. Ngày hội đông, nên để xe ngoài đầu làng rồi đi bộ vào.
Nối với các điểm Ba Vì khác
Thụy Phiêu nằm ở vùng đồng bằng gần Sơn Tây và Tây Đằng, nên ghép rất thuận:
- Đình Tây Đằng. Cùng xã Quảng Oai mới, cũng là đình thời Mạc nổi tiếng về chạm khắc gỗ. Xem hai đình trong một buổi sáng là cách so sánh hay nhất: một đình nhỏ có niên đại rõ, một đình lớn với nhiều mảng chạm.
- Lên núi Ba Vì. Sau khi xem đình, chạy về phía chân núi để lên Vườn quốc gia. Ai chưa quen dốc nên đọc bài chạy xe máy lên Ba Vì buổi sáng.
- Khu suối phía nam. Muốn tắm suối, xem thêm lộ trình Thiên Sơn Suối Ngọc bằng xe máy.
- Sơn Tây trên đường về. Thành cổ Sơn Tây và làng cổ Đường Lâm nằm sẵn trên hướng về phố, ghé lúc chiều khi nắng đã dịu.
Ví dụ một ngày: 6 giờ rời Cầu Giấy, gần 8 giờ ăn sáng ở Sơn Tây, 9 giờ vào Thụy Phiêu, 10 giờ sang Tây Đằng, chiều chọn một trong hai hướng là lên núi hoặc ghé Đường Lâm để còn sức chạy về.
Chọn xe cho đường làng và đường núi
Đường làng hẹp, nhiều khúc cua, nên xe gọn nhẹ dễ xoay hơn. Honda Wave (150.000 đ/ngày) hợp người quen xe số; Honda Vision (200.000 đ/ngày) nhẹ, dễ đi cho người chỉ quen xe ga. Nếu định lên dốc núi trong cùng ngày, kiểm tra kỹ phanh và lốp, áp suất bơm theo tem hoặc sổ hướng dẫn của xe.
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở từ 09:00 đến 21:00, muốn đi sớm thì nhận xe từ chiều hôm trước. Giấy tờ và đặt cọc khi thuê thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng lúc đặt xe. Dọc đường gặp sự cố, dắt xe vào chỗ an toàn rồi gọi 0942 467 674 để được hướng dẫn.
Các điểm khác quanh thủ đô cho chuyến đi cuối tuần có trong chuyên mục ngoại thành Hà Nội, còn ý tưởng đi chơi bằng xe máy nói chung xem ở trang du lịch Hà Nội.