Đi đền Chèm bằng xe máy từ phía Tây Hồ là một chặng ngắn mà dễ chịu: men theo đê sông Hồng lên phía bắc, qua gầm cầu Thăng Long là tới làng Chèm. Cái cần tính không phải quãng đường mà là mặt đê hẹp, lối rẽ xuống làng và chuyện để xe vào ngày rằm, mùng một khi người đi lễ đổ về cùng lúc. Bài này đi lần lượt từng việc để bạn lên kế hoạch cho gọn.
Đền Chèm ở đâu: tên gọi và vị trí trước khi đi
Nhiều người gọi là đền Chèm, giấy tờ di tích ghi đình Chèm, có nơi gọi đình Thụy Phương; cả ba cùng chỉ một nơi ở làng Chèm. Đình thuộc phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm cũ; sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, khu vực này thuộc phường Đông Ngạc. Đình nằm gần đầu phía nam cầu Thăng Long, lưng tựa đê, mặt nhìn ra sông Hồng.
Đình thờ Lý Ông Trọng, tức Lý Thân, nhân vật truyền thuyết quê ở vùng Chèm, nổi tiếng to lớn, khỏe mạnh và có công giữ biên cương. Đây là di tích được xếp hạng quốc gia đặc biệt, nên ngày thường cũng có khách tìm tới xem kiến trúc chứ không chỉ người đi lễ.
Một lưu ý nhỏ khi tra bản đồ: quanh khu này còn có đền Mẫu Chèm, là một nơi khác. Gõ “đình Chèm” sẽ ra đúng chỗ hơn; tới gần thì hỏi người dân cho chắc.
Đi đền Chèm bằng xe máy: chạy ven đê từ phía Tây Hồ
Cung đường tôi hay chỉ cho khách là bám đê sông Hồng, vì dễ nhớ và ít phải rẽ:
- Từ phố cổ hoặc Ba Đình, chạy lên đường Yên Phụ, nối sang Nghi Tàm.
- Đi tiếp đường Âu Cơ dọc đê, qua khu Quảng An, Nhật Tân.
- Nối sang đường An Dương Vương về phía Phú Thượng, chạy thẳng hướng cầu Thăng Long.
- Qua khu gầm cầu Thăng Long một đoạn, để ý biển chỉ dẫn di tích hoặc hỏi lối vào làng Chèm, đình nằm sát chân đê.
Từ phía Long Biên, chẳng hạn khu Bồ Đề, bạn qua cầu Chương Dương sang Trần Nhật Duật rồi lên Yên Phụ, phần còn lại giống như trên. Người ở khu Cầu Giấy, Mỹ Đình có thể đi trục Phạm Văn Đồng lên hướng cầu Thăng Long rồi vào khu Đông Ngạc; đường này nhiều ngã rẽ hơn nên tra bản đồ trước khi xuất phát.
Lưu ý khi chạy trên mặt đê
Đường đê đoạn Âu Cơ, An Dương Vương có lúc hẹp, xe tải, xe khách và xe chở vật liệu đi chung với xe máy. Mấy điều nên giữ:
- Đi sát bên phải, không lấn tim đường khi khúc cua che tầm nhìn.
- Rẽ từ mặt đê xuống làng thì bật xi nhan sớm, giảm hẳn tốc độ; dốc đê thường ngắn và gắt, xe xuống dốc dễ trôi.
- Không dừng trên mặt đê để chụp ảnh sông hay gọi điện; muốn dừng thì xuống hẳn đường gom hoặc vào ngõ.
- Mùa hoa cuối năm, đoạn qua Quảng An, Nhật Tân đông người mua hoa, xe đỗ lấn đường; đi chậm và chừa khoảng trống phía trước.
Ai muốn chạy dài hơn theo đê có thể tham khảo bài khám phá đường đê sông Hồng bằng xe máy để nối thêm các đoạn khác.
Gửi xe ở đình Chèm ngày thường và ngày rằm
Tôi không thấy thông báo công khai nào về bãi xe cố định của di tích, nên cách làm an toàn nhất là quan sát tại chỗ và hỏi người trông đình.
Ngày thường, khách vắng, có thể hỏi người trông đình chỗ dựng xe gọn quanh cổng; khóa cổ, rút chìa, mang túi đồ theo người. Đừng tự ý chạy xe vào sân đình nếu chưa ai cho phép.
Ngày rằm, mùng một, quanh cổng và các ngõ gần đình thường có người dân trông xe tạm. Mấy nguyên tắc tôi dặn khách:
- Chỉ gửi ở chỗ có người trông và có vé hoặc thẻ; hỏi rõ giờ họ dọn bãi để về kịp.
- Không đỗ trên mặt đê, không dựng chắn cửa nhà dân hay lối vào ngõ, dù chỉ vài phút.
- Chụp ảnh vị trí xe và tấm vé; ngày đông, xe xếp sát nhau rất khó nhận ra xe mình.
- Đến muộn mà chỗ gần kín hết thì gửi xa hơn một chút rồi đi bộ vào, đỡ phải chen xe trong ngõ hẹp.
Ngày rằm, mùng một: đi giờ nào, mang gì
Đình đông nhất vào sáng sớm và buổi tối các ngày rằm, mùng một, nhất là những tháng nhiều người đi lễ như tháng Giêng hay tháng Bảy âm lịch. Muốn thong thả, nên đi khoảng giữa buổi sáng ngày thường, hoặc ngày trước rằm một hôm.
Hội Chèm diễn ra từ ngày 14 đến 16 tháng 5 âm lịch, ngày 15 là chính hội. Sáng ngày chính hội có lễ rước nước: thuyền rồng của các làng ra giữa sông Hồng lấy nước rồi rước vào đình. Ngày này đường làng đông kín, nên gửi xe từ xa và đi bộ; muốn xem rước nước thì tới thật sớm. Lịch cụ thể từng năm nên hỏi ban quản lý di tích hoặc theo dõi thông báo của phường trước khi đi.
Chuẩn bị cho chuyến đi lễ bằng xe máy:
- Quần áo kín đáo, dễ ngồi xe; mang theo áo khoác mỏng vì gió đê buổi sớm khá lạnh.
- Lễ vật gọn, đựng trong túi có quai, buộc chắc vào móc xe; không để người ngồi sau ôm mâm lễ to.
- Hương, nến chỉ châm ở nơi đình quy định; không cầm hương cháy khi đang đi giữa đám đông.
- Tiền lẻ để công đức hoặc trả tiền trông xe, cất riêng với ví chính.
Xem gì ở đình Chèm trong một buổi
Đình được dựng trên khu đất cao, quay mặt về phía bắc, nhìn ra sông Hồng. Bố cục gồm nghi môn, phương đình, đại bái và hậu cung hình chữ công; các mảng chạm gỗ, cột lớn đặt trên chân tảng đá là thứ đáng dừng lại xem lâu. Đầu thế kỷ trước, người làng từng nâng cả ngôi đình lên cao hơn để tránh nước sông Hồng tràn vào.
Đi xem kiến trúc thì nên chọn ngày thường, buổi sáng nắng nhẹ. Giữ giọng nhỏ, không chụp ảnh khi đang có người hành lễ, không bước qua khu vực được ngăn dây.
Ghép thêm điểm quanh Tây Hồ và đường về
Vì chặng tới làng Chèm đi qua Tây Hồ, bạn có thể ghép buổi sáng ở đình rồi quay về dạo phố Từ Hoa và làng Nghi Tàm, hoặc vòng sang khu phía tây Hồ Tây ăn trưa. Ai muốn đi xa hơn có thể qua cầu Thăng Long, đi đúng làn dành cho xe máy theo biển chỉ dẫn, rồi lên đền Hạ Lôi ở Mê Linh trong cùng một ngày.
Đường về chiều tối nên tránh khung giờ tan tầm trên đường đê, vì xe đổ về nội thành rất dày. Nếu về muộn, bật đèn sớm và giữ tốc độ vừa phải ở các dốc lên xuống đê.
Khách thuê xe ở cửa hàng chúng tôi tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên thường đi chặng này trong nửa ngày; cửa hàng mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674 nếu cần đặt xe trước. Các chuyến đình đền và làng ven đô khác có trong chuyên mục du lịch ngoại thành Hà Nội và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.