Đền Nội Bình Đà là nơi nhiều gia đình ở Hà Nội tìm về khi muốn thắp hương Quốc tổ Lạc Long Quân mà không phải đi xa: qua Hà Đông, xuống vùng Thanh Oai là tới. Người đi lễ thường băn khoăn ba chuyện: đền thờ ai và có gì đáng xem, đi xe máy đường nào, ngày hội gửi xe ra sao. Bài này trả lời lần lượt theo thứ tự một chuyến đi.
Đền Nội Bình Đà thờ ai và vì sao đáng một chuyến
Đền nằm ở làng Bình Đà, xã Bình Minh, thuộc vùng Thanh Oai phía nam Hà Nội. Báo chí gọi công trình này bằng cả hai tên, đền Nội và đình Nội, vì đây vừa là nơi thờ Quốc tổ Lạc Long Quân, vừa là nơi dân làng tôn Ngài làm thành hoàng. Đền đã được xếp hạng di tích quốc gia.
Điều khiến nhiều người muốn tận mắt tới đây là bức phù điêu sơn son thếp vàng tạc hình Lạc Long Quân cùng các lạc hầu, lạc tướng dự hội đua thuyền trên sông Đỗ Động. Bức phù điêu này đã được công nhận là Bảo vật quốc gia. Phù điêu đặt ở phía trong nơi thờ tự, muốn xem thì hỏi người trông coi, đừng tự ý bước vào.
Lễ hội của làng, thường gọi là lễ hội Bình Đà, được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2014. Ngoài đền Nội, trong làng còn có đình Ngoại. Khi hỏi đường, hãy nói rõ bạn tìm đền Nội thờ Lạc Long Quân để người dân chỉ đúng chỗ.
Một chi tiết thú vị về làng Bình Đà Thanh Oai: đây từng là làng làm pháo nổi tiếng. Từ khi pháo nổ bị cấm vào giữa những năm chín mươi, nhiều người làng chuyển sang buôn bán và làm dịch vụ.
Đường xe máy qua Hà Đông xuống Thanh Oai
Với người ở trung tâm và phía tây thành phố, cách dễ nhớ nhất là đi qua Hà Đông, theo một trong hai trục quen: Nguyễn Trãi nối sang Quang Trung, hoặc Lê Văn Lương nối sang Tố Hữu. Ra khỏi khu phố Hà Đông, hướng chung là đi về phía nam vào vùng Thanh Oai, trục lớn mà người địa phương hay dùng là quốc lộ 21B. Bài chùa Bối Khê ở Thanh Oai bằng xe máy tả kỹ từng chặng của cung đường này, đoạn đầu gần như trùng nhau.
Người xuất phát từ Long Biên thì qua sông bằng cầu Vĩnh Tuy hoặc cầu Chương Dương, vào nội thành rồi nối sang trục Nguyễn Trãi. Đừng để ứng dụng dẫn lên cầu Thanh Trì hay đường Vành đai 3 trên cao, vì các tuyến này cấm xe máy.
Tôi không đưa con số quãng đường hay số phút, vì nó đổi theo điểm xuất phát và mật độ xe. Mẹo thực tế hơn:
- Nhập “đền Nội Bình Đà” vào bản đồ ở chế độ xe máy ngay từ lúc xuất phát.
- Rời trục lớn sang đường làng thì giảm tốc, nhường người đi bộ, xe đạp và trẻ con đi học.
- Không chắc lối rẽ thì dừng hẳn vào lề, hỏi người dân, đừng vừa chạy vừa nhìn điện thoại.
- Quốc lộ có xe tải, xe khách: đi làn bên phải và giữ khoảng cách.
Gửi xe ngày thường và ngày hội
Ngày thường, hỏi người trông coi hoặc người dân quanh cổng chỗ được dựng xe, đặt xe gọn sát lề, không chắn cổng đền hay lối vào nhà dân. Khóa cổ, rút chìa, mang theo đồ có giá trị.
Ngày hội đông hơn hẳn. Nếu có điểm trông giữ tạm, cứ gửi ở đó và làm theo người hướng dẫn. Vài thói quen giúp lúc về đỡ vất vả:
- Hỏi giá gửi trước khi dắt xe vào, nhận vé và cất kỹ.
- Chụp ảnh vé cùng biển số, chụp thêm một mốc dễ nhận ra cạnh chỗ gửi.
- Không dắt xe vào sân đền, đó là không gian của di tích và của người đi lễ.
Nếu bãi gần cổng đã kín, đừng cố chen vào ngõ hẹp. Bài gửi xe đầu làng hay chạy vào ngõ làng cổ có cách đọc nhanh một con ngõ trước khi quyết định.
Lễ hội Bình Đà tháng Ba âm lịch: tính ngày cho đúng
Lễ hội tính theo âm lịch, nên mỗi năm rơi vào một ngày dương lịch khác. Theo báo chí, chuỗi hoạt động hằng năm thường kéo dài từ cuối tháng Hai đến mùng 6 tháng Ba âm lịch. Năm 2026, phần chính của lễ hội diễn ra từ mùng 1 đến mùng 6 tháng Ba âm lịch, tức từ ngày 17 đến 22/4/2026, và lễ rước, tế, dâng hương Quốc tổ được tổ chức vào mùng 6 tháng Ba. Lịch cụ thể mỗi năm do địa phương công bố, nên hãy kiểm tra thông báo của xã hoặc hỏi người làng trước khi đi.
Một mốc dễ nhớ: lễ hội Bình Đà rơi trước ngày giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng Ba ít ngày. Ngoài phần rước và tế, báo chí cũng nhắc tới tục thả bánh thánh, một nét riêng của hội làng.
Đi ngày hội bằng xe máy, nên nhớ:
- Đi sớm. Ngày rước thường đông nhất; tới sớm thì dễ gửi xe và dễ chọn chỗ đứng xem.
- Đi theo người điều tiết. Nếu có phân luồng, đừng tìm lối tắt ngược dòng.
- Nhường đoàn rước. Gặp đoàn rước thì dừng hẳn, tắt máy, chờ đoàn đi qua.
- Về trước khi trời tối. Đường làng và đoạn ra quốc lộ buổi tối ít đèn, xe về phố lại đông.
Muốn yên tĩnh để thắp hương và ngắm đền, chọn một sáng ngày thường ngoài mùa hội.
Trang phục, lễ vật và cách cư xử trong đền
Đây là nơi thờ Tổ, nên ăn mặc kín đáo: áo có tay, quần dài, màu nhã. Lễ vật đơn giản, hoa tươi và trái cây là đủ. Nói nhỏ, không chạm vào đồ thờ, không ngồi lên bệ thờ. Muốn chụp ảnh bên trong thì hỏi người trông coi trước. Đi cùng người lớn tuổi thì đến lúc còn mát; trẻ nhỏ nên được nắm tay khi qua khu gửi xe.
Chuẩn bị xe thuê cho chuyến đi lễ
Đường xuống Thanh Oai phần lớn bằng phẳng, xe số hay xe tay ga đều đi được. Trước khi đi, kiểm tra xăng, lốp, phanh, đèn và còi; báo cửa hàng lộ trình và giờ về dự kiến.
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài khung giờ này. Thời gian, chi phí giao nhận và khoản đặt cọc đều xác nhận trực tiếp khi đặt xe. Ngày hội cần đi sớm hơn giờ mở cửa, hãy hỏi tiệm trước về việc nhận xe từ chiều hôm trước. Cách tính ngược giờ về cho một ngày thuê xe đi phía nam được bàn trong bài một ngày đi chùa Hương bằng xe máy thuê.
Tóm lại, chuyến đền Nội Bình Đà gọn trong một buổi: qua Hà Đông theo trục quen, xuống Thanh Oai, gửi xe đúng chỗ, thắp hương Quốc tổ, và về khi trời còn sáng. Các điểm đi về trong ngày khác quanh thủ đô có ở mục ngoại thành Hà Nội, còn gợi ý đi chơi, đi lễ nằm trong chuyên mục du lịch.