Cứ ra Giêng là tiệm tôi lại có khách hỏi đường đi đền Sái Đông Anh, ngôi đền trên núi Sái ở làng Thụy Lôi thờ Đức thánh Huyền Thiên Trấn Vũ. Đường không xa, chạy xe máy từ nội thành Hà Nội tầm một tiếng, nhưng ngày hội thì đông và bãi xe chật. Bài này nói gọn cách chọn cầu, đoạn đường cuối, chỗ gửi xe và những gì nên biết trước khi đi lễ đầu năm.
Đền Sái Đông Anh ở đâu, vì sao đầu năm đông người
Đền nằm trên núi Sái, ngọn lớn nhất trong dãy Thất Diệu Sơn gồm bảy quả đồi giữa cánh đồng phía bắc Đông Anh, gần ranh giới với Yên Phong của Bắc Ninh. Về hành chính, thôn Thụy Lôi thuộc xã Thụy Lâm cũ; sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, khu này nằm trong xã Thư Lâm. Bạn sẽ còn thấy cả hai tên trên biển và bản đồ.
Theo truyền thuyết, Huyền Thiên Trấn Vũ giúp An Dương Vương trừ tinh gà trắng để xây xong thành Cổ Loa. Tương truyền vua Lý Công Uẩn sau khi dời đô đã về đây xin rước bài vị về kinh thành, lập đền Quán Thánh, một trong Thăng Long tứ trấn. Vì vậy nhiều người quen đi lễ Quán Thánh trong phố coi đền Sái là nơi gốc và muốn về một lần vào dịp đầu năm.
Đền được xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 1986; phía sau đền có chùa Sái, theo lối tiền thần, hậu phật.
Đi đền Sái bằng xe máy: qua cầu Nhật Tân hay cầu Thăng Long
Chọn cầu nào chủ yếu tùy chỗ bạn xuất phát. Đặt điểm đến trên bản đồ là “đền Sái Thụy Lôi”, xem trước toàn tuyến và ghi nhớ hai, ba điểm rẽ chính.
Hướng cầu Nhật Tân
Hợp với khách ở Tây Hồ, Ba Đình, phố cổ. Lên cầu Nhật Tân, xuống cầu đi theo đường Võ Nguyên Giáp hướng sân bay, xe máy giữ làn ngoài cùng bên phải. Sau đó rẽ phải về khu thị trấn Đông Anh cũ, bản đồ thường dẫn qua phía Cao Lỗ, Uy Nỗ. Sáng sớm tháng Giêng gió ngang trên cầu khá mạnh, giữ tay lái chắc.
Hướng cầu Thăng Long
Hợp với khách ở Cầu Giấy, Bắc Từ Liêm hoặc phía tây Tây Hồ. Trên cầu Thăng Long, xe máy đi tầng dưới, làn hẹp, có đoạn sát đường sắt, nên không vượt nhau và bật đèn dù trời sáng. Xuống cầu phía Đông Anh, đi theo chỉ dẫn bản đồ nối sang hướng thị trấn Đông Anh cũ. Đầu cầu phía nam hay ùn vào giờ đi làm.
Đoạn cuối về Thụy Lôi
Từ khu thị trấn Đông Anh cũ, theo đường Đản Dị đi lên hướng Thụy Lâm. Hai bên dần là ruộng và những gò đất thấp của dãy Thất Diệu. Vào gần làng đường hẹp lại; giảm tốc, nhường xe đạp và người đi bộ, nhất là ngày rằm, mồng một.
Khách nhận xe ở tiệm tôi bên Long Biên thì có thể đi hướng Đức Giang, qua cầu Đuống rồi lên phía bắc, sau đó rẽ về Thụy Lâm theo bản đồ, không cần vòng sang Nhật Tân.
Đường lên núi Sái Thụy Lâm và cách xem trong đền
Đừng nghĩ tới chuyện leo núi. Núi Sái Thụy Lâm thực chất là một quả đồi không cao, xung quanh cây cối um tùm, có nhiều cây cổ thụ. Trước đền là hai ao tròn gọi là ao Tiên, bước lên các bậc đá là tới nghi môn năm cửa, qua gác chuông rồi tới tòa Kính thiên. Trong tòa Kính thiên có tấm bia đá niên đại 1701 ghi về cảnh núi Sái và công đức của Đức thánh.
Sau Kính thiên là nhà tiền tế và chính điện; hậu cung là phần cổ nhất, đặt tượng Huyền Thiên Trấn Vũ. Đi tiếp ra phía sau là chùa Sái và lối đi dưới tán cây, có những tảng đá hình thù lạ mà người làng hay kể chuyện.
Vài lưu ý khi đi bộ trong khu di tích:
- Bậc đá dễ trơn khi mưa phùn tháng Giêng, đi giày đế bám, người già nên có người dìu.
- Mặc kín đáo, tránh quần soóc và áo hở vai khi vào chính điện.
- Không chụp ảnh trong hậu cung nếu có biển nhắc hoặc người trông đền dặn.
- Hương hoa mua vừa đủ, đặt đúng chỗ, không tự ý đốt vàng mã ngoài nơi quy định.
Gửi xe dưới chân núi Sái
Ngày thường, khách đến thưa nên tìm chỗ gửi xe khá dễ. Quanh chân núi và lối vào khu di tích thường có điểm trông xe của người dân, cứ hỏi người trông, lấy vé rồi đi bộ lên. Không dắt xe lên sát cổng đền, không dựng xe chắn lối vào nhà dân hay bờ ao.
Ngày hội khác hẳn. Các bãi gần đền đầy rất sớm, nhiều bãi tạm được mở trên sân và ruộng khô. Kinh nghiệm của tôi:
- Đến sớm, hoặc chấp nhận gửi xa hơn một chút rồi đi bộ, đỡ mất thời gian quay đầu trong đường làng chật.
- Luôn lấy vé hoặc ghi lại số vé, chụp ảnh xe cùng biển số và cảnh xung quanh bãi.
- Không để giấy tờ, ví hay điện thoại trong cốp; khóa cổ và rút chìa.
Phí gửi xe ngày hội do từng bãi tự thu, nên hỏi rõ trước khi giao xe. Bãi trên ruộng dễ dính bùn khi mưa, ra bãi thì đi chậm, đừng tăng ga đột ngột.
Mùa lễ hội tháng Giêng: hội rước vua và cách đi cho đỡ chen
Lễ hội đền Sái theo lệ khai hội khoảng ngày 11 tháng Giêng âm lịch và kéo dài tới khoảng rằm tháng Giêng. Điểm khác lạ nhất là nghi lễ rước vua, chúa giả do người thật trong làng đóng, cùng nghi thức chém tinh gà trắng nhắc lại tích xây thành Cổ Loa. Lịch cụ thể mỗi năm có thể thay đổi, nên xem thông báo của địa phương hoặc ban quản lý di tích trước khi đi.
Ví dụ hai vợ chồng ở Cầu Giấy muốn xem buổi rước ngày khai hội. Họ nhận xe từ chiều hôm trước vì cửa hàng mở cửa từ 09:00, sáng hôm sau đi cầu Thăng Long lúc sáu giờ rưỡi, tới Thụy Lôi khi bãi gần đền còn chỗ. Xem rước xong, họ lễ đền, thăm chùa Sái rồi về trước giờ trưa.
Chuẩn bị cho chuyến đi lễ đầu năm bằng xe máy:
- Áo ấm, găng tay, khẩu trang; sáng tháng Giêng trên trục Võ Nguyên Giáp gió lạnh hơn trong phố nhiều.
- Áo mưa mỏng trong cốp, mưa phùn có thể kéo cả ngày.
- Bật đèn khi trời mù sương, giữ khoảng cách vì đường làng dễ có người sang ngang.
- Đồ lễ gói gọn trong túi, buộc chắc ở móc xe hoặc để trong cốp, không treo lủng lẳng hai bên tay lái.
Nếu muốn đi một vòng hội xuân, có thể tham khảo thêm cách đi đền Sóc ở Sóc Sơn hoặc lịch trình đi lễ đầu năm ở Long Biên gần tiệm tôi.
Chọn xe và khi xe gặp sự cố
Cung đường bằng phẳng, chủ yếu đường lớn rồi đường làng, nên xe số Honda Wave giá 150.000 đ/ngày là đủ cho một người đi lễ. Đi hai người, mang theo đồ lễ thì Honda Vision giá 200.000 đ/ngày có cốp rộng hơn. Dịp đầu năm khách thuê nhiều, nên đặt xe sớm và hỏi trước cửa hàng lịch nhận, trả xe trong những ngày Tết.
Nếu xe thuê bị thủng lốp hay khó nổ máy trên đường, dắt xe vào lề an toàn rồi gọi cửa hàng theo số 0942 467 674 để được hướng dẫn. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00.
Trên đường về, ghé thành Cổ Loa là hợp nhất, vì đền Sái gắn với cùng một tích xây thành. Các cung khác quanh thủ đô có ở mục ngoại thành Hà Nội và trang du lịch Hà Nội.