Trong gu cận cảnh Hà Nội xưa, vài ngôi trường xây từ thời thuộc địa giữ được nguyên chất riêng: mái ngói đỏ sẫm, tường vàng điểm trắng, cửa vòm và hành lang gấp khúc. Ngắm trường cổ thời Pháp Hà Nội bằng xe máy là một vòng phố vừa nhẹ vừa nhiều: các điểm đều nằm trong nội thành, quãng nối nhau ngắn, và mỗi cổng trường là một khung ảnh không cần tìm góc. Bài viết này xếp một vòng bốn điểm theo thứ tự hợp đường, kèm cách dừng ngoài cổng cho khỏi làm phiền giờ học.
Trường cổ thời Pháp Hà Nội: bốn điểm dừng, một vòng phố
Bốn điểm của vòng này là trường Chu Văn An trên phố Thụy Khuê ven Hồ Tây, trường Trưng Vương phố Bà Triệu, trường Việt Đức phố Lê Thánh Tông và tòa nhà Đại học Đông Dương cùng dải Lê Thánh Tông. Thứ tự đi hợp địa hình nhất là từ tây sang: khởi động ven Hồ Tây, men theo các trục cũ vào giữa phố, kết thúc ở dải trường phía đông gần khu Bách Khoa, rồi uống nước ở khu gần đó. Trọn vòng chỉ chừng mười cây số, kể cả đi chậm.
Khung giờ đẹp nhất để đi: sáng sớm cuối tuần, khi trường đóng cửa, đường vắng và ánh nắng xiên lên tường vàng rất lên hình. Ngày thường nếu đi, tránh khung bảy giờ rưỡi sáng và bốn giờ rưỡi chiều, lúc cổng trường tắc xe đưa đón học sinh, dòng xe máy chen ngang lúc đó vừa khó vừa mất cái thong thả của vòng phố.
Chu Văn An Thụy Khuê: khởi điểm ven Hồ Tây
Trường Chu Văn An nằm trên phố Thụy Khuê, đoạn ven Hồ Tây rợp cây, là một trong những ngôi trường lâu đời nhất còn giữ gần nguyên dáng kiến trúc ban đầu. Cổng chính và dãy nhà nhìn ra phố, mái ngói giữ màu cũ, tường rào thấp phía sân trong cho cái nhìn xuyên qua các hàng cây cổ thụ. Điểm dừng nên chọn là đoạn vỉa hè đối diện cổng, rộng và có bóng cây; dựng xe ở các bãi quán ven Thụy Khuê rồi đứng ngắm vài phút là đủ.
Từ Chu Văn An, tiếp vòng theo hướng nam men Hồ Tây qua Quán Thánh, đoạn này đường đẹp, hai bên là các dãy phố cũ của khu ven hồ; chỉ cần bám mép ven hồ là không lạc. Ai có thêm thời gian nên vòng qua một quãng dọc Hồ Tây trước khi rẽ vào phố trung tâm: cảnh nước và phố trên nền xanh làm phần mở đầu cho cả vòng ảnh.
Trưng Vương Bà Triệu: khung cổng giữa phố đông
Điểm giữa vòng là trường Trưng Vương ở phố Bà Triệu, đến từ hướng Hàng Bài theo trục Bà Triệu là gặp ngay. Khác với Chu Văn An kín gió ven hồ, Trưng Vương nằm giữa phố sầm uất: cổng trường sát lòng đường, tòa nhà cũ sau hàng rào sắt, khung cảnh mang đúng hơi thở phố trung tâm. Ngắm và chụp từ vỉa hè bên kia đường là góc đẹp nhất, vừa toàn cảnh vừa khỏi chắn dòng xe.
Lưu ý nhỏ cho khúc này: Bà Triệu là trục đông suốt ngày, muốn dừng lâu nên gửi xe ở các bãi quanh phố Hàng Bài rồi đi bộ lại, giữ xe máy ở bãi thay vì dựng trên vỉa hè gần cổng trường, vì đoạn này có người gác đường và dòng xe liên tục.
Việt Đức và Đại học Đông Dương Lê Thánh Tông: đích đến dải phố tri thức
Cuối vòng là hai điểm gần nhau trên dải Lê Thánh Tông: trường Việt Đức với tòa nhà học đường có tuổi, và tòa nhà Đại học Đông Dương, công trình từng là cơ sở đào tạo đầu tiên của nền đại học Đông Dương, nay vẫn sừng sững với mái ngói và hành lang vòm đặc trưng. Hai điểm cách nhau vài trăm mét nên ghép chung một lần dừng: gửi xe ở khu quanh ngã giao Lê Thánh Tông, đi bộ dạo cả dải là cách ngắm kỹ nhất.
Dải này có lợi thế rất hiếm: vỉa hè rộng, cây cổ thụ, và các tòa nhà không bị che bởi quầy hàng, nên đi buổi sáng sớm cuối tuần gần như có nguyên con phố cho riêng mình. Người thích kiến trúc nên để ý các chi tiết khi qua: cửa sổ vòm, viền tường trắng, mốc số nhà kiểu cũ, tất cả đều ở tầm mắt khi đi bộ.
Cách ngắm cho khỏi phiền giờ học
Ba quy tắc chung cho cả vòng: một là chỉ dừng bên ngoài cổng, không tự ý vào sân khi trường đang giờ học; hai là không xếp xe chắn cổng hoặc lối đưa đón của học sinh; ba là giảm tiếng động khi dừng gần cổng, kể cả khỏi bấm còi. Cuối tuần và mùa hè trường vắng, mọi thứ dễ hơn; ngày thường đi thì chọn khung giữa sáng hoặc giữa trưa.
Nếu đi cùng người lớn tuổi, vòng này rất hợp vì quãng ngắn, chỗ nghỉ nhiều: các quán quanh Thụy Khuê, khu Hàng Bài, và dải gần Lê Thánh Tông đều có cà phê ngồi lâu được, cứ ghép mỗi đoạn một quán.
Người cựu học sinh quay lại trường xưa nên chọn ngày cuối tuần hè, khi trường vắng nhưng cổng vẫn mở cho người vào thăm: đứng ở sân nhìn lại dãy hành lang cũ có lúc gợi cả một thời cắp sách. Ai muốn ghép quay ảnh cả buổi thì nên mang theo la bàn nhỏ hoặc lau kính: các tòa nhà cổ chụp ngược sáng sớm dễ bị loé, chụp theo chiều nắng xiên sau tám giờ là nét nhất.
Một cách đi khác cho người ở xa: xuất phát từ bất kỳ đầu nào của vòng cũng được, vì bốn điểm nối nhau tạo thành một vòng khép kín; đi ngược chiều cũng không sao, chỉ đổi lại phần về cuối cùng ở ven Hồ Tây, khép chuyến bằng một đoạn chạy dọc nước mát rượi.
Ghép chuyến quanh nội thành
Vòng trường cổ ghép được với nhiều cung quen: chạy xe tránh nắng dưới hàng cây cổ thụ Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu là cung nối hoàn hảo cho đoạn ven Hồ Tây, cung vòng Hồ Gươm Hồ Tây một buổi chiều bao trọn hai đầu của vòng này, còn cung đường chạy thử xe máy qua Cầu Giấy và Hồ Tây hợp cho người mới chạy muốn thêm quãng. Danh sách các cung nội thành gom trong trang Cung đường nội thành, còn mọi lộ trình quanh Hà Nội nằm trong mục cung đường.
Nếu bạn cần thuê xe máy cho vòng phố kiểu cũ, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú đặt tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 hằng ngày, gọi 0942 467 674 để được tư vấn dòng xe nhỏ gọn cho các đoạn dừng chụp liên tục.