Câu hỏi ATK Định Hóa bằng xe máy đi trong ngày được không không chỉ là câu hỏi về cây số, mà là câu hỏi về cách bạn muốn đứng trước các di tích: tỉnh táo sau ba tiếng chạy xe, hay lơ mơ sau sáu tiếng. Khu di tích ATK Định Hóa ở Thái Nguyên, nơi Trung ương Đảng và Bác Hồ làm việc trong những năm kháng chiến chống Pháp, nằm cách Hà Nội chừng một trăm năm mươi cây số theo trục quốc lộ 3 qua Thái Nguyên rồi rẽ lên huyện Định Hóa. Quãng đường ấy đi về trong ngày được, nhưng đi kèm một đêm ở Thái Nguyên lại là cách thấy vùng di tích khác hẳn. Bài này so cả hai phương án theo giờ giấc và xếp điểm, để bạn chọn theo sức nhóm mình chứ không theo cảm tính.
ATK Định Hóa bằng xe máy: khoảng cách cho phép đi trong ngày, nhưng giờ phải chặt
Tính thuần về đường: chặng Hà Nội lên thành phố Thái Nguyên là đường lớn, chạy thoải mái, còn chặng từ thành phố lên trung tâm huyện Định Hóa quanh Chợ Chu là đường tỉnh qua các vùng đồi, dốc thoải nối nhau, mặt đường phần lớn ổn nhưng thưa trạm xăng và thưa quán. Đi trong ngày vì thế được với điều kiện giờ giấc chặt: xuất phát sớm, ăn trưa đúng bữa, rời khu di tích trước khung xế chiều để không chạy đoạn đường tỉnh lúc chạng vạng tối. Ai quen dậy muộn thì đừng chọn phương án này, vì mọi lợi thế của chuyến trong ngày đều nằm ở buổi sáng.
Tham quan di tích là phần không nên dồn về cuối ngày, khi đầu óc đã mỏi vì đường. Khu di tích gồm nhiều điểm nằm rải theo các xã quanh huyện, giữa các điểm là đường nhỏ qua đồi, nên đi kiểu dàn trải cả chiều là cháy thời gian mà chẳng thấm lịch sử. Cách xếp đúng là chọn trước các điểm chính, dành trọn ban sáng cho phần sâu nhất, và để phần đi vòng thêm cho ngày hôm sau hoặc cho lần sau. Hỏi tại điểm tiếp đón trung tâm về thứ tự các điểm đang mở, vì mỗi đợt có vài di tích được bảo trì luân phiên, biết trước khỏi chạy thừa.
Đi trong ngày: khung giờ mẫu cho một chuyến tỉnh táo
Khung mẫu cho chuyến trong ngày: ra khỏi Hà Nội trước bảy giờ, dừng nghỉ giữa chặng, tới khu di tích vào khung giữa sáng, thăm các điểm chính trước khi ăn trưa, ăn trưa quanh Chợ Chu, thêm một hai điểm nhẹ đầu chiều, rồi lên đường về trước ba giờ rưỡi để qua trục đường lớn lúc trời còn sáng. Về tới Hà Nội trong khung tối đầu, xe cất trước lúc phố đông giờ cao điểm. Khung này chỉ giữ được nếu không chen thêm quá nhiều điểm dừng chơi dọc đường, đi trong ngày là kiểu đi có kỷ luật.
Trước khi vào khu di tích, chỉnh lại trang phục và cả thái độ: nơi đây là di tích lịch sử, nói khẽ, đi theo lối, không trèo lên hiện vật để chụp ảnh, không bày đồ ăn giữa sân đình. Chụp ảnh đám cưới hay ảnh kỷ yếu kiểu reo hò ở khu di tích đều nên tránh, đây là điểm khác biệt giữa một chuyến thăm và một chuyến viếng. Với người lớn tuổi trong nhóm, định vị các điểm có chỗ ngồi và nhà vệ sinh từ đầu, và đi chậm theo nhịp của các cụ, phần lớn các cụ tới đây để kể lại ký ức chứ không chỉ để nghe thuyết minh.
Ở lại một đêm: ngủ gần Chợ Chu hay về thành phố Thái Nguyên
Phương án một đêm chia làm hai kiểu. Kiểu thứ nhất ngủ lại gần Chợ Chu hoặc các homestay ven khu di tích: buổi sáng hôm sau thăm tiếp các điểm còn lại lúc vắng khách, chợ quê họp sớm, và toàn bộ vùng đồi lên đến giờ ăn trưa. Kiểu thứ hai về lại thành phố Thái Nguyên ngủ: tiện ăn uống, tối có phố, và sáng sau có thể ghé thêm vùng chè ven đường về trước khi chạy trục lớn về Hà Nội, nhưng mất phần khung sáng ở di tích. Nhóm thích sâu lịch sử chọn kiểu một, nhóm đi kèm người nhỏ hoặc người lớn tuổi chọn kiểu hai cho dễ thở.
Dù ngủ đâu, đặt chỗ nào cũng hỏi chuyện xe như hỏi chuyện phòng, các câu hỏi mẫu khi hỏi khách sạn hoặc homestay về chỗ để xe dùng được cho cả nhà nghỉ huyện lẫn khách sạn thành phố: đêm xe trong nhà hay ngoài hiên, sáng sớm lấy xe thế nào, có chỗ sạc điện thoại không. Vùng Chợ Chu đêm se lạnh hơn Hà Nội, có một lớp áo nhẹ trong ba lô bao giờ cũng dùng được.
Đường tỉnh lên Định Hóa: chạy theo khung, đổ xăng theo quãng
Đường lên trung tâm huyện đa phần qua vùng đồi chè và rừng thông thoáng, đẹp nhưng dễ khiến người ta ra ga quá đà, vì dốc thoải dài hợp gu máy hơn các đèo gắt. Quy tắc đường tỉnh: giữ tốc độ đều, bóp ga theo từng khúc tầm nhìn, và canh xăng theo quãng, vì trạm dầu ven các đoạn thưa có giờ mở theo hộ dân, không phải giờ khách. Trước ngày đi, tra dự báo thời tiết Thái Nguyên, mùa mưa đường đồi rửa trơn nhanh, và buổi sáng sớm sương trên các khúc rừng thông đã có sẵn các dấu hiệu nhận biết trong bài về chạy xe máy lúc sương muối buổi sớm miền Bắc.
Trên đường huyện, gặp đoàn xe, hội làng hoặc lễ tại đình thì thong thả nhường và giảm tốc đi qua, khu di tích quanh năm có ngày lễ tưởng niệm, đúng lịch tiết nghiêm túc thì tránh thêm vào, xin dừng xe ở nơi quy định và hỏi người coi việc đỗ xe hợp lệ theo biển báo thay vì làm theo quán tính cũ.
Tóm lại: đi trong ngày cho người chắc chân, một đêm cho người muốn sâu
Tóm gọn: chuyến trong ngày hợp nhóm ra khỏi Hà Nội sớm và giữ được nhịp, chuyến một đêm hợp nhóm muốn thăm trọn các điểm và thấy vùng di tích vào khung sáng. Cả hai đều phải xếp điểm trước, chạy các khung đường tỉnh ban ngày, và giữ thái độ trang nghiêm tại di tích. Các hành trình vùng phía Bắc khác có trong mục cung đường Phố Bác, còn tổng quan các chuyến đi nằm trong trang cung đường và hành trình. ATK Định Hóa không cần chạy vội, vì lý do người ta lên đó không nằm ở cây số, mà nằm ở những gì mình mang về được sau khi hiểu mình đã đi qua điều gì.