Cung đường đi Lạng Sơn bằng xe máy theo quốc lộ 1 là một trong những trục Bắc quen thuộc nhất của dân Hà Nội: gần như thẳng một đường, quãng chừng một trăm năm mươi cây số, xe máy chạy được trong một ngày, nhưng cái hay của Lạng Sơn lại nằm ở cách đi hai ngày, để có đủ chiều rộng cho ải Chi Lăng giữa đường, động Tam Thanh trong thành phố, và một tối thật ở chợ đêm Kỳ Lừa. Trục quốc lộ 1 chở nhiều xe tải, nên chuyến này là bài học về giữ khoảng cách trước khi là chuyến tham quan. Bài này chia chặng và xếp điểm theo trình tự hai ngày một đêm.
Đi Lạng Sơn bằng xe máy theo quốc lộ 1: trục thẳng, xe tải dày, chia chặng thế nào
Điểm đặc trưng của cung này: đường rộng và thẳng nên ai cũng có cảm giác chạy nhanh được, nhưng xe container, xe tải nối nhau suốt tuyến, và mọi va chạm nghiêm trọng trên quốc lộ 1 đều liên quan tới chuyện đi sát và vượt ẩu. Quy tắc đầu tiên của cung này nằm trong bài gặp xe container trên đường hẹp: giữ khoảng cách lớn hơn mặt đường yêu cầu, chỉ vượt ở đoạn thẳng thoáng và khi đã thấy rõ cả đầu xe ngược chiều. Quy tắc thứ hai là cản gió: xe tải vượt qua tạo luồng gió đẩy xe máy lệch, bóp nhẹ ga giữ hướng thay vì bám sát hưởng bóng mát.
Chia chặng thực tế cho hai ngày: ngày một xuất phát sớm, dừng ăn trưa dưới phố thị giữa tuyến, ghé ải Chi Lăng trong khung đầu chiều, tới thành phố Lạng Sơn trước tối, nhận phòng, tối đi chợ đêm. Ngày hai dành cho động Tam Thanh, Nhị Thanh và chợ Kỳ Lừa, ăn trưa, rồi về trong khung đầu chiều để không chạy đoạn đường lớn lúc tối. Ai chỉ có một ngày thì làm được cung và một điểm duy nhất, chọn động hoặc chợ, đừng cố ép cả ba điểm vào một ngày rồi về khuya.
Dừng ải Chi Lăng: điểm dừng giữa đường và phép lịch sự tại di tích
Ải Chi Lăng nằm trên đường, dừng thêm một tiếng là có trong tay một trong những di tích ghi dấu trận đánh lừng lẫy của đất nước. Bãi xe ở khu di tích, vào hỏi thăm người coi trước khi gửi xe dài giờ, và đúng như mọi di tích, đi theo lối, chụp ảnh trang trọng, không trèo lên các môn, bia, và nếu đi cùng trẻ thì kể trước vài dòng về nơi sắp vào để trẻ xem di tích bằng mắt tò mò chứ không phải bằng giờ chịu đựng. Câu chuyện của ải Chi Lăng thuộc loại dễ kể: một đường núi hẹp, một đội quân nhỏ chặn một đội quân lớn, và đứng tại chỗ thì dễ hình dung điều đó hơn mọi sách vở.
Rời ải, đoạn lên thành phố Lạng Sơn đường quanh núi dần, chiều muộn có sương trắng trên các triền đá vôi, cảnh đẹp nhưng cũng là lúc cần bật đèn sớm, nếp chạy xe máy lúc sương muối buổi sớm áp cho cả khung chiều mù ở vùng núi đá, đèn giúp xe ngược thấy mình trước khi mắt mình thấy họ.
Động Tam Thanh, Nhị Thanh và chợ Kỳ Lừa: một vòng quanh thành phố
Động Tam Thanh nằm trong núi ngay gần phố, động rộng mát, đường vào có bậc và đoạn trơn ẩm, giày bám tốt và đèn pin nhỏ là hai thứ đáng mang, đèn động dịu nên pin dự phòng có lúc cứu cả buổi chụp ảnh. Trong động đi theo lối, không bám nhũ đá, không ném tiền lên các nhũ, và chờ nhóm trước qua khúc hẹp rồi mới tiến, đừng chen trong bóng tối. Nhị Thanh gần đó với suối và núi đá vôi quanh khu, kết hợp hai điểm trong một buổi sáng là vừa sức, rồi trở về phố cho phần chợ.
Chợ Kỳ Lừa là vòng tròn quen của Lạng Sơn: họp quanh ngày, dày đặc các sạp đồ khô, vật phẩm và hàng phong tục. Mua đồ thì chọn kiểu mua chợ: sờ, hỏi, so giá vài sạp cạnh nhau, và đừng mua vội những gì không biết dùng, còn hàng ăn vặt thì cứ theo dòng người bản địa đang xếp hàng, đó là chỉ dẫn đáng tin nhất mọi thị trấn. Đỗ xe quanh chợ theo đúng quy định, mùa nào cũng đông, biển cấm dừng quanh khu chợ được bàn kỹ trong bài biển báo cấm dừng, đỗ xe hợp lệ, vòng thêm hai khối tìm chỗ hợp lệ còn hơn phạt một lần.
Chợ đêm và đêm Lạng Sơn: phần đáng để lại một tối
Chợ đêm Lạng Sơn là thứ khiến nhiều người chọn phương án hai ngày: tối về, phố chợ lên đèn, hàng ăn nóng nối nhau, các món lạ tai với người dưới xuôi như bánh cuốn trứng, phở gà và vịt quay bảy món bày sẵn cho khách đường xa. Ăn tối kiểu chợ đêm: chọn quán có dòng người, ăn món nóng nấu tại chỗ, và dạo một vòng phố sau bữa cho đồ ăn kịp nguội, đừng cố ăn tất cả mọi món trong một tối. Đêm Lạng Sơn se lạnh quanh năm so với Hà Nội, thêm một lớp mỏng là đủ.
Ngủ ở đâu thì hỏi như mọi chuyến: khách sạn quanh trung tâm tiện đi bộ tới chợ đêm, và trước khi chốt phòng cứ chạy qua bộ câu hỏi mẫu khi hỏi khách sạn hoặc homestay về chỗ để xe, vì xe để qua đêm ở bãi khách sạn hay ngoài hiên là chuyện đáng hai phút hỏi.
Ngày hai: về đúng khung, khỏi chạy tối trên quốc lộ 1
Ngày hai nên tính giờ về theo chiều: rời Lạng Sơn trong khung sau bữa trưa, dừng nghỉ một lần giữa tuyến, về tới Hà Nội trước khi trời sập. Quốc lộ 1 lúc tối là trục xe tải, tầm đèn xe máy không thắng được khoảng cách với xe lớn, và kinh nghiệm của mọi dân đi đường dài đều khuyên tránh chính đoạn đó. Ai lỡ trễ, thà về chậm hơn một chút với vài đoạn dừng nghỉ còn hơn phóng một mạch trong bóng tối giữa đoàn container.
Tóm lại: hai ngày, ba điểm, một đêm chợ
Tóm gọn: đi theo quốc lộ 1, giữ khoảng cách với xe tải, ghé ải Chi Lăng chiều ngày một, tối ăn chợ đêm, sáng hai đi động Tam Thanh và chợ Kỳ Lừa, về trong khung đầu chiều. Các cung đường vùng phía Bắc khác có trong mục cung đường Phố Bác, còn tổng quan các hành trình nằm trong trang cung đường và hành trình. Lạng Sơn gần mà hay, đi kiểu hai ngày một đêm thì gần như đi xa: đủ chỗ cho một di tích, một động, và một đêm chợ thật.