Câu hỏi đi về trong ngày hay ngủ lại chia rẽ hầu hết các nhóm đi cuối tuần, và đa số trả lời theo cảm tính: điểm đẹp quá thì chịu khó đi về, hoặc đơn giản vì không ai muốn đặt trọ. Cách quyết định đúng hơn là đặt ba chỉ số cạnh nhau: tổng thời gian chạy xe của ngày, số thứ thật sự cần xem, và sức người lái sau hai chặng liên tiếp. Bài này đưa ra cách tính cụ thể, rồi xếp các nhóm điểm quanh Hà Nội vào hai cột hợp nhất ngày và đáng hai ngày.
Đi về trong ngày hay ngủ lại: cách tính ba chỉ số
Chỉ số thứ nhất, thời gian chạy: lấy tổng cây số đi về chia tốc độ trung bình thật, không phải tốc độ mong muốn, rồi cộng phần nghỉ. Trên thực tế nhóm xe máy chạy cung hỗ trợ trung bình ba mươi lăm tới bốn mươi cây số một giờ tính cả dừng đèn và nghỉ ngắn; một chuyến một trăm cây số một chiều như vậy nuốt gần ba tiếng mỗi hướng, sáu tiếng ngồi trên yên cho một ngày. Mốc tham chiếu: tổng thời gian xe vượt sáu tiếng một ngày là dấu hiệu nên cân nhắc ngủ lại.
Chỉ số thứ hai, khối lượng thứ cần xem: đếm số điểm chính của lịch trình, mỗi điểm rưỡi tiếng tới hai tiếng, cộng thời gian di chuyển giữa các điểm. Nếu tổng phần xem cộng phần chạy đã hơn mười tiếng, lịch trình một ngày chỉ còn nước bỏ điểm, và chuyến đi biến thành chạy đua hơn là thăm quan.
Chỉ số thứ ba, sức người: người lái yếu mệt theo cấp số của giờ ngồi trên yên, và chặng về chiều tối mệt gấp đôi chặng đi buổi sáng. Ai từng về nhà tay cứng không cầm bút nổi thì hiểu vì sao chỉ số này quyết: mệt tới một mức, mọi thứ đẹp ở chặng cuối đều vô nghĩa.
Ba chỉ số cùng nói đi một ngày được thì cứ đi; hai trong ba nói không thì nên ngủ lại; và chỉ số sức người bao giờ cũng có quyền phủ quyết. Một mẹo nhỏ cho nhóm hay tranh cãi: ghi ba chỉ số ra giấy trước khi họp, quyết định sẽ tự sáng ra thay vì xoay quanh cảm tính của người nói to nhất.
Nhóm điểm hợp nhất ngày: gần, gọn, một chủ đề
Nhóm đầu tiên là các điểm bán kính dưới tám mươi cây số, một điểm chính hoặc hai điểm sát nhau: kiểu nửa ngày ven sông, làng nghề, chùa cổ, hoặc một thị trấn nhỏ có phố ẩm thực. Đặc điểm chung: tuyến đường rộng và thẳng, phần xem gọn trong hai ba tiếng, và khung về thong thả cho phép nới thêm một điểm phụ mà khỏi chạy đêm. Với nhóm này, ngủ lại chỉ thêm chi phí mà không thêm trải nghiệm.
Cách tối ưu nhóm nhất ngày: dồn phần xem vào sáng sớm và khung trước trưa, ăn trưa tại điểm đến, phần về chọn giờ tránh khung cuối chiều đông cửa ngõ. Đi kiểu này, tối thứ Bảy về tới nhà vẫn còn sức dự buổi hẹn khác, một lợi ích thật của nhóm nhất ngày hay bị bỏ qua.
Nhóm điểm đáng dành hai ngày
Nhóm thứ hai gồm các điểm xa hơn một trăm cây số một chiều, hoặc gần nhưng nhiều điểm rải rác: vùng núi phía tây, các cụm di tích rộng cần cả ngày khám phá, vùng biển ven bờ, hoặc các địa phương có phần chiều tối đẹp riêng như phố thị trấn ven hồ. Đặc điểm chung: một ngày không đủ giờ để xem trọn, hoặc chặng về chiều tối quá dài so với sức đã tiêu.
Dấu hiệu nhận diện nhanh trên bản đồ: nếu địa danh nằm ngoài bán kính một trăm hai chục cây số, hoặc lịch trình buộc phải xem điểm chính sau ba giờ chiều, thì đó là ứng viên hai ngày trọn vẹn. Ngủ lại còn cho một thứ mà không lịch trình nào giảng được: phần bình yên sáng sớm tại điểm đến trước khi dòng khách đổ tới, thường là khung đẹp và nhớ nhất của cả chuyến.
Khi quyết định ngủ lại: ba việc nên làm trước
Thứ nhất, đặt chỗ nghỉ trước bằng một tin nhắn, khu du lịch cuối tuần đầy nhanh hơn dự đoán, và việc trần trụi giữa thị trấn lạ lúc chín giờ tối phá hỏng cả chuyến. Thứ hai, chia đồ gọn thành hai phần: phần dùng trong ngày giữ trong cốp, phần dùng qua đêm gói riêng, khỏi mò mẫm giữa đêm. Thứ ba, xem trước khung giờ mở của điểm chính sáng hôm sau để khỏi dậy sớm ngồi chờ cổng, và tính chặng về chủ nhật khuyến khích theo khung sớm hoặc muộn, né khung kẹt cửa ngõ.
Ngủ lại cũng đổi cách chia ngày: ngày đầu chạy chặng chính buổi sáng, phần chiều nhẹ, tối nghỉ; ngày sau xem điểm chính buổi sớm rồi về. Chia vậy tổng thời gian xe mỗi ngày xuống dưới ngưỡng an toàn, và mỗi ngày có một nhịp riêng thay vì dồn hết vào một ngày. Phần chi phí trọ cũng nên đặt cạnh phần lợi ích cho đúng: một đêm nghỉ thường rẻ hơn phần xăng và đồ ăn của một chuyến chạy thêm, và nhất là rẻ hơn một cú ngã vì gồng tay chặng về tối. Ai hay tính chuyện về đêm cho kịp sáng hôm sau đi làm, hãy thử ngược lại: ngủ lại, dậy sớm xem điểm chính, về trong sáng chủ nhật, cả buổi chiều chủ nhật còn nguyên cho gia đình.
Vài lời khuyên cuối: nhóm đông chênh tay lái thì nghiêng về phía ngủ lại, vì người yếu không nên gánh hai chặng dài cùng ngày; đi cùng người lớn tuổi cũng vậy. Còn ai đi một mình khỏe và chỉ một điểm đơn giản, nhất ngày thường là đủ. Ngủ lại một đêm ở điểm giữa cũng cho bạn buổi sáng thong thả cà phê trước khi chạy chặng về, thay vì tranh thủ mua quà rồi vội vã về phố ngay.
Quyết định này thuộc phần lên kế hoạch của mọi chuyến cuối tuần, và các gợi ý cung quanh Hà Nội nằm tại chuyên mục cung đường cuối tuần; tổng quan các tuyến nằm ở trang cung đường. Ai muốn tham khảo thêm các điểm đến và lịch trình quanh thành phố thì xem gợi ý trong du lịch Hà Nội.