Trong danh sách các chuyến một ngày từ Hà Nội, đi đồi chè Tân Cương bằng xe máy thuộc nhóm đáng đi nhất: một vùng đồi chè bát ngát cách thủ đô chừng tám mươi cây số, đường quốc lộ rộng và đẹp, đi sáng về chiều vẫn kịp dạo trên triền chè, uống một ấm tại vườn và mang về mấy túi búp ngon. Chuyến trọn ngày kiểu này buộc phải tính giờ nghiêm, vì phần vui nằm ở sáng sớm trên đồi, còn phần an toàn nằm ở khung về trước tối. Bài này đi từng mẩu: tuyến đường, giờ giấc, cách tham quan vùng trồng và phần mua chè cho khỏi mua nhầm.
Đồi chè Tân Cương bằng xe máy: tuyến quốc lộ 3 và khung giờ
Hà Nội đi Tân Cương một ngày thuận nhất theo quốc lộ 3: từ trung tâm qua cầu, qua khu Sóc Sơn lên dốc về phía Thái Nguyên, tới khu vực thành phố thì hỏi đường rẽ về hướng Tân Cương, quãng rẽ nằm trên tuyến vòng phía tây nam thành phố, đi tiếp hơn mười cây số là vào vùng đồi. Toàn tuyến chính phẳng, mặt đường tốt, chỉ lưu ý khúc qua thị trấn có xe ben chạy theo giờ và đoạn cuối lên đồi nhỏ quanh co nhưng đang được mở rộng.
Khung giờ vàng cho chuyến đi về trong ngày: xuất phát từ Hà Nội lúc năm giờ rưỡi tới sáu giờ sáng, kịp phút đầu tiên sương giăng trên đồi; ở đồi từ tám giờ đến mười giờ, lúc nắng nhẹ đã lên mà chưa gắt, ánh sáng đẹp cho ảnh chụp và không khí còn se lạnh. Muộn hơn, trưa trên đồi chè trống bóng mát, phần đi bộ giữa luống chè sẽ vất vả. Khung về: rời Tân Cương sau bữa trưa nhẹ, về tới Hà Nội trước bốn giờ rưỡi chiều, tránh dòng xe cuối ngày dồn về cửa ngõ Sóc Sơn.
Tham quan đồi chè: xem gì và đi kiểu nào
Vùng Tân Cương là thớ đất chè có tiếng lâu đời, nơi búp chè mang vị chát nhẹ và hương cốm đặc trưng của đất đồi trung du. Chỗ dừng nên chọn một vườn chè có nhà hoặc sân nước mời khách: phần lớn các vườn ven đường đồi đều bán cà phê trà và cho dạo luống; giữ xe trước cổng nhà, đi bộ lên triền, và luôn đi theo rãnh luống thay vì đạp lên hai mép để không dẫm hỏng cây non. Người hái chè làm từ sáng tinh mơ, nên tới sớm còn kịp xem gieo mẹt, phần chụp đẹp nhất của chuyến.
Trên đồi, ba việc đáng làm: dạo quanh cung nhỏ ngắm các thớ chè cắt cong theo triền; hỏi chủ vườn về cách nhận búp tôm, búp ngọn và tại sao chè vùng này ướp giữ được hương cốm; và ngồi uống một ấm ngay tại chỗ, vì trà mới sao xong uống tại vườn khác hẳn trà để qua tháng. Phần trên đỉnh có vài góc ngắm rộng ra thung lũng, đi chậm, vì đường mòn giữa luống trơn khi trời ẩm.
Về mùa vụ, đồi chè hái gần như quanh năm, mỗi lứa cách nhau vài tuần, nên không có mùa đóng cửa; khác biệt nằm ở búp. Đầu xuân cho búp tôm nhỏ và thơm nhất, giữa hè lá dày hơn hợp ủ vị đậm, vào đông lá già chuyên làm trà chát. Ai thích xem hái nhiều thì đi sớm tinh mơ bất kể mùa, còn ai mê màu xanh rợp thì chọn khung sau cơn mưa, khi triền chè vừa được trời tưới rửa một lượt.
Mua chè tại vườn: chọn kiểu nào cho khỏi lầm
Mua tại vườn là lý do nhiều người đi, và cũng là chỗ dễ mua lầm nếu chỉ nghe kể. Ba cách kiểm tra nhanh: nhìn búp còn nguyên lông mịn, cuống ngắn, màu xanh oliu đặc chứ không xám; ngửi gần gốc túi để thấy hương cốm thật, mùi thơm nồng bất thường có thể là trà ướp hương ngoài; và xin pha thử, chủ vườn tự tin về chè của mình không ngại pha một ấm cho khách nếm trước khi mua. Chè đồi chuẩn thường nhẹ hơn so với tưởng tượng do búp tơ, túi to mà không nặng; chè bọc kín hơi còn ẩm nhẹ là dấu vừa sao xong.
Giá chè vùng trồng chênh nhau theo tay ướp và mùa vụ, nên hỏi vài vườn cạnh nhau rồi chọn, đừng chốt vườn đầu tiên vì cuống. Ai muốn chắc, mua mỗi vườn một ít về uống thử, lần sau tính tiếp. Mang chè về trên xe máy nên để trong túi giấy hoặc hộp thiếc nhỏ đậy kín, khỏi để lẫn mùi xăng với đồ ăn vặt trong cốp.
An toàn và chuẩn bị cho tuyến một ngày
Đoạn quốc lộ 3 có xe ben giờ sớm và giờ chiều, nên khỏi bám sát đoàn ben và tận dụng phần đường rộng để vượt sớm. Trời mùa thu sáng sương phủ đoạn qua sông, ai không quen chạy sương thì dời giờ xuất phát tới sau bảy giờ. Đồ mang theo tối thiểu: mũ trùm tai, giày có độ ma sát cho phần đi luống, nước và áo mưa mỏng, vì mưa trung du bất chợt và đồi chè ít chỗ trú.
Về sức người: chặng một ngày chừng một trăm sáu mươi cây số đi về cả màn, người mới nên dừng nghỉ hai lần mỗi chiều, một lần ở khu Phổ Yên khi lên và một lần gần Sóc Sơn khi về. Ai thấy mỏi tay sớm thì xuống dắt bộ một đoạn trên đồi, vừa nghỉ vừa xem, thay vì cố chạy nguyên chuyến rồi về nhà trong trạng thái tay cứng.
Chuyến chè Thái Nguyên kiểu này thuộc bộ cung ngắn rảnh một ngày tại chuyên mục cung đường cuối tuần; tổng quan các tuyến quanh Hà Nội nằm ở trang cung đường. Ai muốn biến thành kỳ nghỉ dài hơn kết hợp suối khoáng hoặc hồ lớn thì xem gợi ý trong du lịch Hà Nội.