Trong danh sách các chuyến ngắn đi về trong một buổi quanh Hà Nội, chuyến đền Chử Đồng Tử bằng xe máy thuộc nhóm dễ đi nhất: hai ngôi đền thờ cùng một truyền thuyết nằm trên địa bàn Hưng Yên, cách Hà Nội chừng ba mươi cây số, đi buổi sáng về ăn trưa tại nhà vẫn kịp. Điểm hay của chuyến không phải đường xa mà là cách hai ngôi đền kể hai phần của cùng một câu chuyện: đền Dạ Trạch trên gò đất giữa đồng, và đền Đa Hòa cạnh bãi sông, mỗi nơi một khung cảnh riêng. Bài này xếp nửa ngày đi trọn cả hai, phân biệt hai đền, và vài lưu ý đường đê cho người mới chạy.
Đền Chử Đồng Tử bằng xe máy: tuyến nửa ngày theo dòng sông
Tuyến thuận nhất theo hướng cầu qua sông Hồng rồi theo đường đê hoặc trục đường liên tỉnh xuống khu Khoái Châu thuộc Hưng Yên. Đi theo đê cho đẹp: đường thẳng thông thoáng hai bên, một bên sông một bên đồng, chỉ lưu ý đường đê hẹp và có xe ngược chiều, không vượt khi gò đất chắn tầm nhìn. Tổng một chiều chừng ba mươi đến bốn mươi cây số, chạy vừa mất chừng một tiếng.
Khung giờ: xuất phát bảy giờ, tới đền đầu tiên khoảng tám giờ, mỗi đền xem chừng bốn mươi phút; mười giờ xong trọn hai nơi, kịp ghé thêm bãi sông chụp ảnh; mười một giờ lên đường về, về tới Hà Nội trước mười hai giờ kịp bữa trưa. Ai muốn biến thành cả ngày có thể ghép thêm phố cổ Hưng Yên hoặc các vườn nhãn trong mùa, chỉ cần nhớ tra khung mở cửa của từng điểm thêm vào.
Đền Dạ Trạch: gò thiêng giữa đồng
Đền Dạ Trạch nằm trên gò đất nổi giữa cánh đồng, gắn với giai thoại Chử Đồng Tử và nàng Tiên Dung theo truyền thuyết phổ biến ở đồng bằng sông Hồng: người chăn trâu nghèo gặp tiểu công chúa, mối duyên trời định rồi cả hai theo đạo lên tiên tại chính vùng đất này. Đền nhỏ mà vị trí đặc biệt: sân đền nhìn ra bốn bề ruộng, khung chiều muộn khi nắng dải vàng trên đồng là đẹp nhất, còn khung sáng lại hợp phần hương khói của khách viếng sớm.
Phần xem: cổng đền, sân gạch và tòa điện chính với các tượng thờ theo lối dân gian đồng bằng; quanh đền có vài gốc cây cổ tỏa rộng cho bóng mát. Phép tắc như mọi đền thiêng: trang phục kín, giữ giọng thấp, phần điện đang có người lễ thì đứng ngoài, chụp ảnh không quay máy vào mặt người đang cầu. Gửi xe tại thôn trước gò, đi bộ lên ngắn; ai đi cùng người lớn tuổi thì đi chậm quãng dốc, phần ghế đá dưới gốc cây cổ là chỗ nghỉ hợp giữa chừng. Cuối tuần khách hương khói về đông hơn ngày thường, muốn xem đền vắng thì canh khung sáng sớm hoặc ngày giữa tuần.
Đền Đa Hòa: bãi sông trong truyền thuyết
Đền Đa Hòa nằm gần bãi bồi sông Hồng, được coi là nơi gắn với giai đoạn sau của truyền thuyết, dân trong vùng chọn lập đền thờ và mở hội vào mùa xuân hằng năm. Không gian đền thoáng hơn Dạ Trạch: sân rộng, cây cao, và phía sau đền là bãi sông thoai thoải, phần đứng ngắm dòng sông và bãi bồi là góc đáng nghỉ chân nhất của nửa ngày.
Điểm đáng chú ý: hội đền vào dịp cuối xuân thuộc nhóm hội lớn của vùng, rước kiệu và phần trò dân gian giữ được nhiều nét cũ; ngoài hội thì đền yên tĩnh, hợp nhóm đi chậm và chụp ảnh. Quanh sân có vài phiến đá cũ và cây cổ tỏa bóng, phần tường và cổng mang dáng kiến trúc được trùng tu qua nhiều đời, khách để ý sẽ thấy lớp gạch ở nền cũ hơn hẳn phần trên, một chi tiết nhỏ mà dân trông đền hay kể. Bãi sông sau đền cát pha phù, gió mát quanh năm, có vài quán nước nhỏ phục vụ khách đi viếng; ngồi uống chừng mười phút rồi quay về là vừa nhịp.
Chạy đường đê: vài lưu ý cho người mới
Đường đê đẹp nhưng có luật riêng: xe giữ lệch làn, không dừng giữa đài đê chắn đường, và canh gò đất trước khúc cua vì xe ngược chiều ẩn sau gò dễ va chạm; muốn dừng chụp sông thì tìm đoạn có bãi rộng hoặc đoạn vồng đê bằng phẳng, khỏi dừng ngay khúc mù. Mùa mưa đoạn đê thấp có chỗ ngấm ướt, tránh phanh gấp.
Nửa ngày đi hai đền không đòi hỏi sức bền, phần đáng chuẩn bị nhất là nhịp: mỗi đền chỉ chừng bốn mươi phút xem là đủ, khỏi nán lâu khiến khung về trễ; giữa hai đền có đoạn đường liên thôn qua xóm, chạy chậm coi đồng và rặng tre cũng là một phần của chuyến. Về xe và đồ: cung ngắn nên xe phổ thông chạy thoải mái, nhưng vẫn kiểm tra lốp và thắng vì đê có đoạn dốc dài vừa; mũ trùm tai, nước và máy ảnh là ba thứ đáng mang nhất của chuyến. Ai đi sớm mùa đông lưu ý sương dày trên đê, chờ tới khi ráng hoặc đi trục dưới cho an toàn.
Một lưu ý cuối: hai đền thờ cùng truyền thuyết nhưng phong cách viếng mỗi nơi một khác, Dạ Trạch gọn trong gò, Đa Hòa thong thả ven sông, nên phần chuẩn bị lễ vật hoặc hương đăng cứ hỏi người trông đền tại chỗ, dân vùng sẵn sàng chỉ. Ai ghép thêm điểm quanh Hưng Yên nên lưu ý giờ về tránh khung tan học trên đường liên tỉnh.
Nửa ngày ven sông kiểu này thuộc bộ tuyến ngắn quanh Hà Nội tại chuyên mục cung đường cuối tuần; tổng quan các tuyến nằm ở trang cung đường. Ai muốn tham khảo các cung đi ngắn khác quanh thành phố thì xem gợi ý trong du lịch Hà Nội.