Di tích Nhà tù Hỏa Lò nằm ngay phố Hỏa Lò, sát khu phố cổ Hà Nội, nên nhà tù Hỏa Lò đi xe máy là chuyến trung tâm ngắn nhất trong các điểm bảo tàng của thành phố: từ Hồ Gươm chỉ hơn một cây số. Ngắn vậy nhưng lại dễ rẽ nhầm vì quanh khu là các đường một chiều, và chỗ dừng xe gần cổng có nhịp riêng. Bài này chỉ đường vào chuẩn, chỗ gửi xe, và cách nối chuyến sang điểm kế tiếp cùng buổi.
Nhà tù Hỏa Lò đi xe máy: đường vào khu phố cũ
Từ Hồ Gươm hướng tây nam, chạy qua phố Bà Triệu hoặc Trần Hưng Đạo, rẽ vào phố Hòa Bình rồi quẹo vào phố Hỏa Lò theo chiều một chiều của khu. Khách đi từ phía nam thành phố thì ngược lại, theo trục Trần Hưng Đạo lên rồi rẽ vào khu phố trước khi tới ngã tư lớn. Mấu chốt quan trọng: biển rẽ chỉ dẫn đặt trước ngã ba, để ý từ xa vì đoạn này xe chạy sát nhau.
Sáng sớm là khung vào êm nhất, khi các hàng quán quanh khu chưa mở, vỉa hè còn thoáng. Giờ giữa sáng trở đi, khu phố cổ lấp đầy khách bộ hành và xe đưa đón, nên khách đi quãng này bằng xe máy giữ số thấp và chuẩn bị dừng liên tục. Ai lần đầu đi khu này nên xem trước bài chạy xe máy trong phố cổ giờ nào nên tránh, vì nhịp xe quanh Hỏa Lò gần giống phố cổ và khung chậm trưa chiều là gần như chắc chắn.
Chỗ dừng xe quanh cổng di tích
Khu di tích không có bãi rộng ngay tại cổng, nên khách đi xe máy thường gửi ở các bãi có chủ gần đó trong bán kính vài trăm mét. Cách chọn bãi ở khu trung tâm đã có sẵn trong bài gửi xe quanh hồ Gươm, giá và vị trí, vì quanh Hỏa Lò cũng theo mô típ đó: bãi có biển rõ ràng, giữ xe có người trông, và hỏi giá gửi trước khi đưa xe.
Ba thói quen giữ nguyên ở khu đông dân như này: khóa cổ, cầm theo đồ đắt giá, và chụp lại góc để xe. Vài điểm cộng của chuyến này là cự ly ngắn, khách có thể dừng gần rồi đi bộ thêm vài phút, đừng cố ép vào các lối nhỏ sát cổng vì đoạn đó còn là lối xe dân sinh hoạt ra vào cả ngày.
Cuối tuần, khách đến xem trưng bày nhiều hơn ngày thường, nên bãi quanh khu kín sớm hơn. Khách đi sau mười giờ sáng nên tính dừng ở mép phố cổ rồi đi bộ hoặc chạy chậm sang, vừa có cớ dạo thêm một đoạn khu trung tâm.
Trong di tích nên xem gì và chừng bao lâu
Không gian trưng bày chia theo hai dòng: phần cũ giữ lại xà lim, cửa ngục và các hiện vật đời tù, cùng phần kể giai đoạn trước đó của nơi này. Người lớn tuổi thường dừng lâu ở các phòng này, vì nhiều chi tiết gắn với câu chuyện của thế hệ trước trong gia đình mình. Khách trẻ thì hay ấn tượng với dãy xà lim nguyên bản, chỗ duy nhất của chuyến mà cảm giác không gian nói nhiều hơn các biển thuyết minh.
Một vòng xem vừa phải khoảng một tiếng, khách thích đọc kỹ từng biển thì tính tới một tiếng rưỡi. Phần lớn trưng bày trong nhà, mát, nên đi buổi trưa vẫn được. Trước khi vào, khách nên soát khung giờ mở và lịch đóng cửa cuối tuần của điểm trên trang chính thức, vì di tích lưu niệm quốc gia thỉnh thoảng phục vụ đoàn khách theo lịch riêng và giảm lượt vé lẻ một số khung.
Khách đi cùng người lớn tuổi nên dừng nghỉ giữa buổi ở các ghế đặt dọc các gian trưng bày, vì phần thuyết minh nhiều ảnh tư liệu dễ khiến người xem quên thời gian đứng. Trẻ nhỏ đi cùng thì chuẩn bị trước cách trả lời vài câu hỏi khó về các hiện vật, hoặc mua tài liệu hướng dẫn ở quầy để đọc cùng con theo nhịp của từng gian, cách này giữ trẻ tập trung lâu hơn hẳn so với xem chay.
Một chi tiết nhỏ đáng nhớ: khu quanh cổng có nhiều góc chụp ảnh đẹp, nhưng khách nên chụp nhanh ở giờ mở cửa khi chưa đông, rồi vào xem phần chính, đừng để cuối buổi mới chụp vì đó cũng là lúc khách dồn ra cổng. Ai đi máy ảnh riêng thì lưu ý quy định chụp trong từng gian, vài khu tư liệu gốc cấm flash.
Nối chuyến sang điểm kế tiếp
Lợi thế lớn nhất của Hỏa Lò là vị trí trung tâm, nên sau buổi xem, khách nối được ngay sang các điểm cùng khu. Ai muốn tiếp chủ đề bảo tàng có thể xem bài ghé Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam bằng xe máy, vì điểm này chỉ cách một quãng chạy ngắn và ghép được cùng buổi. Ai muốn về phía hồ thì chạy qua Hàng Bài lên Hồ Gươm, dừng gửi xe quanh hồ rồi dạo bộ chiều.
Khách thuê xe theo nửa ngày nên xếp Hỏa Lò cuối buổi sáng: xem xong đúng giờ trưa, ăn quanh phố cổ, rồi trả xe hoặc chạy tiếp điểm chiều. Xuất phát từ phố cổ thì chuyến này còn ngắn hơn nữa, nhiều khách chọn đi bộ, nhưng đi xe máy lại hợp với ai ghép nhiều điểm trong một buổi.
Với khách lần đầu đi một chiều khu này, nhắc nhỏ: tránh chạy ngược chiều trước các khúc biển cấm, vì khu phố cũ nhiều đoạn chỉ cho một hướng, rẽ nhầm một khúc là phải chạy vòng thêm năm mười phút. Để xem thêm các điểm bảo tàng quanh thành phố, vào mục bảo tàng hoặc trang chủ đề du lịch của trang.