Chuyến Hà Nội – Mộc Châu dài gần hai trăm cây số, và người ngồi sau xe máy đi Mộc Châu là người trả giá trước ai hết nếu ngồi sai tư thế: mỏi lưng sau một giờ, tê chân sau hai giờ, và say đường ở đúng đoạn đèo đẹp nhất. Bài viết này dành cho người ngồi sau, từ cách ngồi, bám, phối hợp với người lái tới khâu nghỉ và đồ dùng nên mang; các chặng đường cụ thể của cung xem trong chuyên mục cung đường Mộc Châu, tổng quan nằm ở chuyên mục cung đường.
Ngồi sau xe máy đi Mộc Châu: tư thế chuẩn cho chặng dài
Tư thế chuẩn bắt đầu từ hông: ngồi chặt sát người lái, hai gối kẹp nhẹ hai bên thân xe, hai bàn chân đặt chắc trên bàn đạp. Trọng tâm người ngồi sau nên ở phía trước, dồn nhẹ về giữa xe, tránh ngả người ra sau như kiểu chở hàng. Càng ngả ra sau, tay người lái càng chịu thêm lực kéo lên, xe vào cua dễ vồng bánh sau, nhất là đoạn đèo Thung Khe có nhiều cua gấp. Tựa lưng nhẹ vào hai bên thùng xe ga cũng đỡ mỏi hơn chống thẳng cứng lưng suốt chặng.
Vai và tay giữ thế chủ động: hai bàn tay tì nhẹ lên thắt lưng người lái hoặc nắm chắc tay nắm sau, không ôm siết cổ làm người lái khó ngả người vào cua. Người lái vào cua bằng động tác ngả nhẹ thân xe, người ngồi sau cứ giữ người trung tính, cùng hướng với xe, không chống lại lực nghiêng. Hít thở đều và thả lỏng vai, vì gồng cứng cổ vai liên tục chính là lý do phổ biến nhất khiến người sau đau nhức khi xuống xe.
Quần áo cũng thuộc về tư thế: mặc gọn, tránh áo rộng bay lên che gương hậu, quần dài co giãn dễ co chân, giày đế bằng bám chắc bàn đạp. Balo choàng trước bụng vừa cân đối trọng tâm, vừa làm lớp đệm giữa hai người, cách chia đồ gọn gàng đã kể rõ trong bài chở đặc sản Mộc Châu về Hà Nội cũng áp dụng tương tự cho đồ đi.
Bám và phối hợp: nói ít, quan sát nhiều
Trên đường đông, giao tiếp bằng cử chỉ nhỏ: bóp nhẹ vai trái là có xe phía sau muốn vượt, vai phải là đường bên phải có chướng ngại. Quy ước trước khi lên xe vài phút, vì khi gió rít bên tai, nói miệng gần như vô dụng ở tốc độ cao. Tai nghe không nên dùng, người ngồi sau cần nghe được còi xe tải phía sau. Gõ nhẹ hai lần vào tay người lái khi muốn dừng nghỉ cũng là tín hiệu nên thống nhất, nhu cầu người ngồi sau dễ bị bỏ quên khi cả xe mải chạy.
Người ngồi sau là mắt thứ hai của xe: nhìn gương hoặc quan sát đường bên phải, báo sớm ổ gà, cua mù, xe ngược chiều. Cách báo hiệu và trao đổi với xe lớn đã có trong bài xe tải và xe khách trên quốc lộ 6, người ngồi sau đọc cùng người lái để hai người hiểu chung một bộ tín hiệu. Tránh chỉ tay đột ngột sát mặt người lái, dễ làm họ giật lái.
Khi xe dừng đèn đỏ hoặc kẹt xe ở đoạn Hà Đông, Hòa Bình, người sau giữ thẳng người, chân chuẩn bị đáp đất. Đoạn này thường ùn tắc như mô tả trong bài đoạn Hà Đông – Xuân Mai – Hòa Bình trên quốc lộ 6, việc đáp đất liên tục giúp người sau đỡ mỏi hơn ngồi im trên yên.
Nghỉ đúng lúc và duỗi người
Chặng Hà Nội – Mộc Châu nên chia nhỏ, mỗi khoảng một tiếng rời ghế một lần. Lúc nghỉ, người ngồi sau nên đi bộ vài phút, xoay khớp hông, vặn nhẹ lưng và duỗi cơ đùi sau, nhóm cơ chịu nhiều nhất khi ngồi lâu. Uống nước từng ngụm nhỏ thay vì uống ừng một hơi, vì uống nhiều rồi ngồi im dễ buồn tiểu giữa đoạn vắng. Kẹo gừng hoặc bánh quy nhâm nhi giúp dịu cơn say đường, ấm bụng giữa vùng lạnh còn hiệu quả hơn nhịn đói tới nơi.
Trưa nắng nên nghỉ lâu hơn, chọn quán có bóng cây, vì nhiệt từ đường nhựa cộng hơi nóng máy làm người sau dễ chóng mặt hơn người lái, người lái có gió thẳng vào còn người sau chỉ nhận gió giật lùi. Ai hay say đường, ngửi mùi xăng nặng, nên ngồi thẳng, nhìn về phía xa cảnh vật đứng yên, tránh nhìn xuống bánh xe đang quay.
Kế hoạch nghỉ đêm cũng nên tính cho người sau: lịch hai ngày với đêm ở thị trấn, chọn chỗ yên tĩnh ngủ sớm, gợi ý chỗ ngủ đã có trong bài chạy xe máy lên Mộc Châu nên nghỉ đêm ở đâu. Người sau ngủ đủ thì hôm sau không thành gánh nặng của chuyến, còn đủ tỉnh táo để chia sẻ quan sát đường cùng người lái.
Đồ dùng người ngồi sau nên mang theo
Khăn giấy ướt và khăn mềm lau bụi đường, vì đoạn đèo khô bụi mù, bụi bám mặt rất nhanh. Áo gió mỏng và khẩu trang giữ ấm cổ mũi ở vùng cao, nhiệt độ thị trấn thấp hơn Hà Nội rõ kể cả giữa trưa. Găng tay mỏng chống tê tay khi sớm mai, kem chống nắng thoa lại ở trạm nghỉ vì gió đèo làm bay lớp kem nhanh tưởng.
Điện thoại và sạc dự phòng để trong túi quần dễ lấy, vì người sau thường giữ vai trò lo chụp ảnh và liên lạc. Ai chuẩn bị dậy sớm săn mây, đọc trước bài săn mây Mộc Châu sáng sớm bằng xe máy để biết giờ xuất phát và đồ ấm cần mang, người ngồi sau chịu lạnh gấp đôi người lái khi xe lướt trong sương.
Chốt lại, ngồi sau không có nghĩa ngồi chịu đựng: ngồi đúng tư thế, bám và quan sát cùng người lái, nghỉ và duỗi đúng lúc, chặng gần hai trăm cây số trở nên dễ chịu. Cả hai về tới Hà Nội còn nguyên sức, chuyến Mộc Châu mới trọn vẹn niềm vui của nó.