Đám giỗ, đám tang ở vùng ven Hà Nội khác hẳn các buổi viếng trong nội thành: quãng đường dài hơn, đường vào ngõ hẹp hơn, khung giờ thường rất sớm hoặc rất muộn, và đặc tính của buổi lễ đòi hỏi sự đúng giờ tuyệt đối. Đi xe máy tới những đám này vừa tiện vừa hợp với điều kiện ngõ xóm, nhưng cũng đòi hỏi cách chuẩn bị riêng. Bài viết này tổng hợp những điều cần tính khi cuốc xe ra vùng ven để viếng, từ lộ trình cho tới cách trở về khi trời đã tối.
Đặc thù của đường vào đám ở vùng ven
Các nhà ở vùng ven thường nằm sâu trong ngõ hoặc trên các đường liên thôn hẹp, hai bên là nhà dân, cột điện và rãnh nước mở. Loại đường này không cho phép đi nhanh và không cho phép quay đầu tùy tiện, vì một lần quay đầu hụt trong ngõ nhỏ có thể kéo theo việc dắt xe lùi hàng chục mét. Khi nhận lời đi viếng, hỏi trước người nhà về điểm đỗ xe: nhiều đám đông cử chỉ người chỉ hướng ở đầu ngõ, và việc biết trước vị trí giữ xe giúp bạn khỏi rơi vào cảnh dò dẫn giữa dòng người đi viếng. Nếu đi theo đoàn xe, nguyên tắc là xe sau giữ khoảng cách gần hơn đi phố, vì đoàn xe chậm và hay dừng đột ngột trước cổng.
Khung giờ và sự đúng giờ
Đám tang ở vùng ven thường có khung giờ nghiêm ngặt: giờ đưa, giờ hạ huyệt, giờ lạy viếng theo trình tự gia đình sắp đặt. Đến muộn một buổi viếng bình thường là bất tiện, nhưng đến muộn một giờ nghi thức là thiếu tôn trọng. Vì thế nguyên tắc khởi hành phải tính theo giờ có mặt tại chỗ, cộng thêm khoảng dư lớn cho đường dài và đường xấu: quãng ba mươi cây số ra vùng ven trong điều kiện đường liên thôn nên cho mình một tiếng rưỡi thay vì một giờ. Với các đám tang sáng sớm, khởi hành khi trời còn tối đòi hỏi kiểm tra đèn xe kỹ càng từ tối hôm trước, vì đường liên thôn nhiều đoạn không đèn và có chó, người đi bộ sớm.
Trang phục và cách sắp xếp trên xe
Trang phục đi đám tang, đám giỗ là đồ tối màu, gọn gàng, và điều này tương thích tốt với xe máy nếu biết sắp xếp. Với nữ giới mặc váy dài, cách lên xuống xe và tư thế ngồi cần chủ động hơn, nên ưu tiên quần hoặc váy rộng may kiểu dễ vắt chân. Đồ đen hút nắng mạnh, nên nếu đi giữa trưa mùa hè, mang theo khăn hoặc áo khoác mỏng để mặc khi dừng xe. Không nên mang quá nhiều đồ đạc, vì bàn thờ và nhà tang thường đông, đồ để trên xe không ai trông. Một chiếc ô nhỏ gấp gọn hoặc áo mưa luôn nên có trong cốp, vì mưa ở vùng ven đến nhanh và buổi viếng không thể dời vì mưa.
Đi theo đoàn xe của gia đình
Nhiều đám tang có đoàn xe riêng đi theo trình tự, và nếu bạn tham gia đoàn, hãy nghe chỉ dẫn của người điều hành đoàn về vị trí xe của mình. Đi trong đoàn xe tang có những quy tắc ngầm: giữ khoảng cách đều, không vượt xe khác trong đoàn, không rời đoàn giữa chừng nếu không báo trước, và dừng sát vào lề khi cả đoàn dừng. Trên đường liên tỉnh, đoàn xe chậm hơn dòng giao thông chung, nên có nhiều xe ngoài đoàn muốn vượt, việc giữ hàng và nhường đường đúng chỗ là của từng người trong đoàn. Nếu đoàn di chuyển vào lúc chạng vạng hoặc tối, bật đèn từ sớm để những xe trong đoàn nhận ra nhau trong bóng tối.
Câu hỏi thuê xe khi đám ở xa
Với người không có xe máy riêng hoặc xe riêng đang hỏng, thuê xe cho ngày viếng là giải pháp thường gặp. Điểm cần lưu ý khi thuê cho loại việc này: quãng đường liên tỉnh ngắn vẫn là đường trường, nên chọn xe ổn định và kiểm tra kỹ lốp, đèn, phanh khi nhận. Thỏa thuận trước với nơi cho thuê về tổng số cây số dự kiến, vì một số nơi muốn biết xe đi khỏi nội thành. Đám giỗ đầu tháng hay tập trung vào cuối tuần, khi nhu cầu thuê xe cao, nên đặt xe sớm thay vì tới sát ngày. Nếu đám kéo dài hai ngày và bạn cần xe cả hai ngày, thuê theo kiểu qua đêm hoặc theo ngày đôi thường gọn hơn là trả rồi thuê lại.
Đường về khi trời đã tối
Buổi viếng nào cũng hay kéo dài hơn dự kiến, và đường về từ vùng ven thường rơi vào lúc tối. Ba việc cần làm trước khi lên đường về: kiểm tra đèn lần cuối, đổ đủ xăng ở trạm gần đó, và báo người nhà vị trí cùng giờ dự kiến về. Đường liên thôn buổi tối có những rủi ro riêng: các chướng ngại như rãnh, vật liệu xây dựng, người đi bộ không đèn, và các đoạn đường quen ban ngày trở nên lạ trong bóng tối. Nguyên tắc tốc độ trên đường về tối: đi chậm hơn tốc độ bạn nghĩ mình cần, vì sự mệt mỏi sau một buổi lễ dài làm phản xạ chậm đi đáng kể, và không cố về thật nhanh khi có thể nghỉ thêm mười phút ở điểm có ánh sáng.
Giữ xe khi đến đám
Bãi giữ xe ở đám vùng ven thường là sân nhà hoặc lối đi được gia đình hoặc xóm mở ra, không có người trông coi bài bản như bãi gửi xe trong phố. Vì vậy, khóa cổ xe kỹ, tùy nơi có thể thêm khóa bánh, và dắt xe vào vị trí không chắn lối đi người viếng, vì xe dựng chắn lối trong đám đông dễ bị xê dịch hoặc đổ. Cất đồ quý giá theo người, không để trên cốp. Khi ra về lúc tối, kiểm tra quanh xe trước khi nổ máy vì chó hoặc gà của xóm hay nằm sát bánh xe giữ hơi ấm của mặt đường, một lần nổ máy hay lùi xe không để ý có thể gây chuyện buồn phiền giữa đám tang.
Ăn uống, nghỉ ngơi trên đường dài
Các đám giỗ thường mời cơm, nhưng lịch ăn phụ thuộc trình tự nghi lễ, không chắc chắn theo giờ bụng đói của bạn. Với đường dài hai ba mươi cây số, ăn nhẹ trước khi đi là khôn ngoan hơn là đi bụng đói rồi chờ, vì lái xe khi tụt đường huyết cũng nguy hiểm như lái khi buồn ngủ. Nếu buổi kéo dài cả ngày, tìm các quán nước ven đường quen để nghỉ giữa buổi thay vì cố chịu, đặc biệt vào ngày nắng gắt hoặc lạnh sâu. Uống đủ nước nhưng không uống quá nhiều loại gây buồn tiểu khi đang trong nghi lễ dài, và tuyệt đối không dùng đồ có cồn rồi lên xe về, hãy nhờ người khác chở hoặc nghỉ tới khi hết tác dụng.
Thời tiết xấu và quyết định dời giờ đi
Mưa gió lớn vào đúng ngày phải đi viếng là tình huống khó, vì lễ không dời được theo trời. Nếu quyết định đi trong mưa nhỏ kéo dài, trang bị áo mưa hai mảnh và túi kín cho đồ lễ, đi chậm và chọn tuyến đường lớn nhất có thể tới tận đoạn ngõ cuối, vì đường liên thôn ngập và trơn hơn phố nhiều. Với mưa to, gọi trước cho gia chủ để báo mình tới muộn hơn dự kiến, người nhà luôn thông cảm với việc đi xa trời xấu hơn là chấp nhận rủi ro chạy liều. Vào mùa đông rét đậm, lớp áo dày làm thao tác tay lái vụng đi, nên giãn khoảng cách với xe trước và tránh phanh gấp, vì tay cứng vì lạnh phản ứng chậm hơn ngày thường. Cuối cùng, nếu cả nhóm cùng đi, hẹn tập trung ở một điểm quen trong nội thành để cùng ra vào, vừa an toàn đường dài vừa có người hỗ trợ khi xe trục trặc giữa chừng.
Suy nghĩ cuối về một chuyến đi đầy ý nghĩa
Chuyến xe tới đám giỗ, đám tang là chuyến đi mang tính tình cảm và lễ nghĩa, và sự chu đáo trong từng khâu chuẩn bị chính là cách thể hiện sự trân trọng với gia đình có chuyện. Xuất phát sớm, giữ giờ, về an toàn, ba việc đó lấp đầy gần hết mọi rủi ro. Nếu bạn cần thuê xe máy cho một chuyến viếng xa sắp tới và muốn trao đổi về loại xe phù hợp, hãy xem kinh nghiệm hoặc liên hệ để được tư vấn cụ thể.