Bảy giờ sáng trên một phố hai chiều không có dải phân cách ở Hà Nội, chiều vào trung tâm đứng im còn chiều ngược lại thưa thớt. Chỉ cần một xe máy lấn làn ngược chiều khi tắc đường, vài chục xe khác sẽ bám theo. Người thuê xe đi làm hay hỏi tôi làm vậy có sao không. Luật coi đó là đi sai phần đường, và trên thực tế nó thường biến một chiều tắc thành hai chiều cùng tắc.
Đi bên phải theo chiều đi: quy tắc nền khi đường đông
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, có hai quy định áp thẳng vào tình huống này:
- Khoản 1 Điều 10: người tham gia giao thông đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúng làn đường, phần đường quy định và chấp hành báo hiệu đường bộ.
- Khoản 2 Điều 13: trên đường có vạch phân làn, người lái đi trong một làn, chỉ chuyển làn ở nơi cho phép, mỗi lần sang một làn liền kề, có tín hiệu báo trước và quan sát bảo đảm an toàn.
Trên đường hai chiều không có dải phân cách, vạch tim đường là ranh giới giữa hai chiều. Ở phố nhỏ không kẻ vạch, nguyên tắc vẫn vậy: nửa đường bên phải theo chiều đi là của bạn, nửa bên kia là của xe ngược chiều. Tắc đường không làm thay đổi ranh giới đó.
Lấn làn ngược chiều khi tắc đường bị coi là lỗi gì
Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7, quy định xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, trong đó có nhóm hành vi không đi bên phải theo chiều đi của mình, đi không đúng phần đường hoặc làn đường quy định (làn cùng chiều hoặc làn ngược chiều). Đây là nhóm lỗi sát nhất với việc chạy dọc trên nửa đường bên kia để thoát đoạn tắc.
Nếu lúc lấn sang bạn còn đè hoặc vượt qua vạch liền giữa đường, hành vi có thể rơi thêm vào nhóm không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường. Gây tai nạn thì cùng điều này có khung xử lý nặng hơn. Tình huống cụ thể thuộc nhóm nào do lực lượng chức năng xác định. Bài không nêu mức phạt; cách đọc nghị định có ở bài Nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy.
Lỗi này cũng khác với đi vào phố có biển cấm đi ngược chiều, vốn là hành vi được xử lý riêng.
Vì sao không thể gọi đó là vượt xe
Nhiều người tự bào chữa rằng mình chỉ vượt đoàn xe đứng yên. Điều 14 Luật 36/2024 chỉ cho vượt khi phía trước không có chướng ngại vật, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn định vượt, có báo hiệu trước và giữ khoảng cách an toàn. Khoản 6 của điều này còn liệt kê nơi không được vượt, trong đó có nơi đường giao nhau.
Khi tắc, đoàn xe phía trước kéo dài, xe ngược chiều vẫn chạy tới, và đoạn tắc thường dồn về một nút giao. Bạn không vượt một chiếc xe rồi trở về làn; bạn chạy hẳn trên phần đường của người khác.
Nguy hiểm ra sao: hậu quả không nằm ở biên bản
Những gì xảy ra sau một pha lấn làn thường theo cùng một kịch bản:
- Đối đầu trực diện. Xe buýt, ô tô ngược chiều đang chạy bình thường, người lái không lường trước xe máy lao ra từ khe giữa hai dòng xe.
- Xe từ ngõ ra không thấy bạn, vì họ chỉ nhìn về hướng xe được phép đến.
- Người đi bộ sang đường bị bất ngờ, vì tưởng nửa đường bên kia an toàn.
- Tắc cả hai chiều. Đến đầu nút, xe lấn làn phải chen về, chiếm luôn khoảng trống của chiều kia; ô tô ngược chiều, xe cứu thương hay xe chữa cháy đều khó qua.
- Cắt mũi xe khi chen về, dễ quệt và ngã dây chuyền.
Nhiều tuyến phố Hà Nội có camera giám sát, nên một đoạn lấn làn vài chục mét vẫn có thể được ghi nhận qua hình ảnh và xử lý sau.
Tình huống thật trên phố hai chiều không có dải phân cách
Phố nhỏ nhiều ngõ ở Thanh Xuân, Hoàng Mai
Mặt đường chỉ đủ hai dòng xe, hai bên là hàng quán, ngõ rẽ liên tục. Một xe lấn làn là đủ chặn chiều kia. Hãy bám bên phải, nhích theo dòng và để ý xe từ ngõ đổ ra.
Đoạn gần trường học, chợ lúc tan giờ
Phụ huynh dừng đón con, hàng rong lấn lòng đường khiến làn của bạn hẹp lại. Đừng mượn nửa đường bên kia để đi qua; chậm lại, chờ khe trống trong làn mình.
Đường dẫn vào nút giao lớn
Gần nút, dòng xe dồn lại theo pha đèn. Người lấn làn thường đi thẳng lên vạch dừng của chiều ngược lại rồi chen ngang khi đèn xanh. Ranh giới giữa nhích xe và lạng lách có trong bài luồn lách khi tắc đường giờ cao điểm.
Chờ hay đổi lộ trình: những lựa chọn hợp lệ
- Ở yên trong làn, chấp nhận chậm. Khoản 1 Điều 13 yêu cầu xe chạy chậm hơn đi về bên phải; xem bài chạy xe máy chậm, luật yêu cầu đi bên phải ra sao.
- Xem bản đồ ở chế độ xe máy trước khi đi, chọn tuyến song song ít tắc hơn.
- Rẽ phải vào phố khác ở chỗ được rẽ, bật xi nhan sớm. Không leo vỉa hè: khoản 3 Điều 33 cấm đi xe vào phần đường dành cho người đi bộ.
- Quay đầu chỉ ở nơi được phép. Khoản 4 Điều 15 cấm quay đầu trên cầu, đầu cầu, đường hẹp, đường một chiều và một số vị trí khác.
- Xuất phát lệch giờ, sớm hoặc muộn hơn khung tan tầm vài chục phút.
Lưu ý khi đi làm bằng xe thuê
Với xe thuê, thông báo vi phạm ghi qua hình ảnh gửi tới người đứng tên xe, tức cửa hàng, rồi mới xác định người cầm lái. Một lần lấn làn vì vội có thể kéo theo cả chuỗi giấy tờ cho bạn lẫn chủ xe.
Lúc nhận xe, kiểm tra xi nhan, gương và phanh, ba thứ bạn dùng nhiều nhất khi nhích trong đoạn tắc. Người đi làm cả tháng có thể xem giá thuê theo tuần, theo tháng ở bảng giá. Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00 đến 21:00, số điện thoại 0942 467 674 nếu xe trục trặc khi đang đi.
Nguồn văn bản và lưu ý
Trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 10 khoản 1, Điều 13 khoản 1 và 2, Điều 14, Điều 15 khoản 4, Điều 33 khoản 3. Quy định xử phạt xem tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7. Đây là thông tin tham khảo, không thay cho tư vấn pháp lý. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Đọc tiếp các quy tắc về làn đường và nút giao trong chuyên mục quy định giao thông hoặc trang tổng hợp an toàn và pháp lý khi đi xe máy.