Sáu giờ chiều trên Nguyễn Trãi, dòng xe đứng im, ai cũng muốn nhích lên trước. Người mới chạy xe máy ở Hà Nội hay hỏi tôi: chen vào khe trống thì có sao không, và lạng lách đánh võng là gì để còn biết đường tránh. Câu trả lời nằm ở cách bạn đổi hướng, không phải ở chuyện bạn đi nhanh hay chậm.
Lạng lách đánh võng là gì theo luật hiện hành
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, đưa hành vi này vào danh sách nghiêm cấm tại Điều 9:
Khoản 5: “Đua xe, tổ chức đua xe, xúi giục, giúp sức, cổ vũ đua xe trái phép; điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục.”
Luật không đưa ra công thức kiểu bao nhiêu lần đổi hướng thì thành lạng lách. Theo cách hiểu thông dụng, đó là điều khiển xe không theo hướng thẳng mà liên tục ngoặt trái, ngoặt phải, len qua các xe khác đột ngột, khiến người xung quanh không đoán được bạn sẽ đi đâu. Một tình huống cụ thể có bị coi là lạng lách hay không do người có thẩm quyền đánh giá theo diễn biến thực tế.
Khoản 3 Điều 33 cùng luật liệt kê thêm những việc người lái xe mô tô, xe gắn máy không được làm, gần với nhóm điều khiển xe máy nguy hiểm:
- Đi xe dàn hàng ngang.
- Đi xe vào phần đường dành cho người đi bộ và phương tiện khác.
- Buông cả hai tay, đi xe bằng một bánh.
- Ngồi về một bên điều khiển xe, đứng hoặc nằm trên xe điều khiển xe.
Luồn lách khi tắc và lạng lách khác nhau ở đâu
Tắc đường thì xe máy nhích theo khe là chuyện thường thấy, nhưng nhích theo khe không có nghĩa là làm gì cũng được. Tôi phân biệt bằng ba câu hỏi.
Thứ nhất, bạn có giữ hướng đi ổn định không? Người đi đúng bám một làn, xe trước tiến thì mình tiến. Người lạng lách thì vừa sang trái lại quặt sang phải trong vài chục mét.
Thứ hai, có ai phải phanh gấp vì bạn không? Cắt ngang đầu xe khác, ép họ dừng đột ngột là dấu hiệu bạn đã gây nguy hiểm.
Thứ ba, bạn có báo hiệu trước khi đổi làn không? Khoản 2 Điều 13 Luật 36/2024 yêu cầu trên đường nhiều làn cùng chiều, người lái đi trong một làn, chỉ chuyển làn ở nơi cho phép, mỗi lần sang một làn liền kề, có tín hiệu báo trước và quan sát bảo đảm an toàn. Chen liên tục mà không xi nhan đã trái quy định này, kể cả khi chưa tới mức lạng lách.
Những dấu hiệu cho thấy bạn đã vượt ranh giới
Qua những gì khách kể lại khi trả xe, đây là các hành vi hay biến cảnh chen xe thành lỗi:
- Đổi hướng liên tục trong quãng ngắn để vượt một loạt xe, thân xe nghiêng qua lại như uốn qua hàng cọc.
- Rú ga, nẹt pô khi đang đứng chờ, rồi vọt lên ngay khi có khe.
- Vượt bên phải sai quy định. Điều 14 Luật 36/2024 quy định vượt bên trái; chỉ được vượt bên phải trong các trường hợp luật liệt kê, như xe phía trước đang rẽ trái hoặc có tín hiệu rẽ trái.
- Leo vỉa hè để thoát đoạn tắc.
- Lấn sang làn ngược chiều vài chục mét cho nhanh.
- Chen vào làn dành riêng, chẳng hạn làn xe buýt; xem bài chạy xe máy thuê trong làn xe buýt có bị xử lý không.
Tình huống thật trên các trục hay tắc ở Hà Nội
Nguyễn Trãi, Trường Chinh, Ngã Tư Sở lúc tan tầm
Ô tô, xe buýt và xe máy dồn vào nhau. Khe giữa hai ô tô đang bò chậm trông rất hấp dẫn, nhưng chỉ cần một xe đánh lái nhẹ là bạn bị kẹp. Hãy bám làn bên phải, nhích theo dòng, không lách qua lại giữa các hàng ô tô.
Cầu Chương Dương và Nguyễn Văn Cừ về Long Biên
Chiều tối, dòng xe từ Hoàn Kiếm sang Long Biên rất đặc. Tôi hay thấy người len sát mép cầu rồi bất ngờ quặt vào giữa khi phía trước thoáng. Trên cầu không có chỗ thoát, một cú quặt như vậy dễ gây va chạm dây chuyền.
Xã Đàn, Tây Sơn khi đèn đỏ dài
Nhiều người dồn lên sát vạch, đèn xanh thì phóng chéo sang làn bên cạnh. Hãy chọn làn theo hướng định đi ngay từ lúc dừng chờ: định rẽ thì vào làn rẽ sớm, đi thẳng thì giữ làn đi thẳng.
Hậu quả pháp lý cần biết
Mức xử phạt hành chính với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy lạng lách, đánh võng được quy định trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Nghị định này cũng có cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe với nhiều nhóm vi phạm. Bài không nêu con số; khi cần, hãy tra đúng điều khoản trong văn bản hiện hành hoặc đọc tổng quan ở bài Nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy.
Nếu gây tai nạn với hậu quả nghiêm trọng, người lái có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015 (đã sửa đổi, bổ sung) về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Đua xe trái phép là nhóm hành vi riêng, quy định tại Điều 266 và Điều 267 của Bộ luật này.
Nhiều tuyến phố Hà Nội có camera giám sát giao thông, nên một pha ngoặt qua lại hôm nay vẫn có thể được ghi nhận qua hình ảnh và xử lý sau.
Cách đi qua đoạn tắc mà vẫn đúng luật
- Chọn làn từ sớm, trước khi vào nút giao, để không phải cắt ngang ở phút cuối.
- Bám một làn, nhích theo dòng, giữ khoảng cách đủ để phanh.
- Chuyển làn đúng cách: bật xi nhan, nhìn gương, quay đầu kiểm tra điểm mù, sang một làn liền kề.
- Tránh xa xe lớn vì điểm mù rộng; bài giữ khoảng cách với xe tải và xe container có cách giữ vị trí cụ thể.
- Dùng còi ngắn khi thật cần, không bấm liên tục để ép xe trước nhường.
- Chấp nhận chậm vài phút, hoặc xuất phát lệch khung giờ tan tầm.
Lưu ý riêng khi chạy xe thuê giờ cao điểm
Xe lạ tay là lý do lớn khiến người mới đánh lái quá đà. Honda Vision hay Air Blade có ga khá nhạy, còn Honda Wave cần quen việc về số khi dừng nhích liên tục. Hãy chạy thử vài vòng ở phố vắng trước khi ra đường đông.
Lúc nhận xe, kiểm tra phanh, đèn, còi, xi nhan và gương; xi nhan hỏng thì bạn không thể báo hiệu chuyển làn đúng luật. Xe có trục trặc khi đang đi, gọi cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên qua số 0942 467 674 trong giờ 09:00 đến 21:00.
Nguồn văn bản và lưu ý
Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 5, Điều 13 khoản 2, Điều 14, Điều 33 khoản 3. Đây là thông tin tham khảo, không thay cho tư vấn pháp lý. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Đọc tiếp các quy tắc về làn đường, nút giao và tín hiệu trong chuyên mục quy định giao thông hoặc trang tổng hợp an toàn và pháp lý khi đi xe máy.