Khách nhận xe ở tiệm tôi bên Long Biên, chạy qua cầu Chương Dương vào phố, gặp ngã tư đầu tiên là thấy người bên phải cứ thế rẽ dù đèn đang đỏ. Vậy đèn đỏ có được rẽ phải không? Mặc định là không. Xe máy chỉ được rẽ phải khi đèn đỏ nếu nút giao đó có đèn mũi tên xanh cho hướng rẽ phải, có biển phụ cho phép, hoặc người điều khiển giao thông ra hiệu cho đi.
Dưới đây là cách nhận ra ba thứ đó, và vì sao vạch mắt võng không phải lối đi tự do.
Đèn đỏ có được rẽ phải không: luật nói gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025, viết ở điểm c khoản 4 Điều 11: “Tín hiệu đèn màu đỏ là cấm đi.” Câu này không có ngoại lệ riêng cho hướng rẽ phải.
Khoản 2 cùng điều đặt thứ tự chấp hành khi các báo hiệu cùng có mặt: hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, rồi tín hiệu đèn, rồi biển báo hiệu, sau đó mới đến vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác. Đọc ghép lại thì có ba cửa để rẽ phải lúc đèn tròn đang đỏ:
- Người điều khiển giao thông ra hiệu cho hướng của bạn được đi.
- Đèn mũi tên rẽ phải màu xanh sáng trong cụm đèn của làn bạn.
- Biển phụ cho phép rẽ phải đặt tại chính nút đó.
Không có cửa nào trong ba thì dừng trước vạch dừng, chờ đèn xanh.
Đèn mũi tên xanh: nhìn đúng ô đèn của làn mình
Nhiều nút lớn trong nội đô có cụm đèn gồm đèn tròn, đèn mũi tên và đồng hồ đếm ngược. Theo các bản tóm tắt QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ:
- Mũi tên xanh sáng cùng đèn tròn đỏ: được đi theo hướng mũi tên chỉ, nhưng phải nhường đường cho người và xe đang được đi ở hướng khác.
- Mũi tên đỏ sáng: không được đi theo hướng mũi tên đó, kể cả khi đèn tròn đã xanh.
- Không có ô mũi tên rẽ phải: hướng rẽ phải theo đèn tròn.
Lỗi hay gặp nhất là nhìn nhầm ô: mũi tên rẽ trái hay đi thẳng đang xanh không cho phép rẽ phải.
Biển phụ cho phép rẽ phải: đọc chữ, đừng đoán
Khoản 5 Điều 11 nêu biển phụ dùng để thuyết minh bổ sung cho biển chính. Biển phụ cho phép rẽ phải thường là tấm nhỏ gắn dưới cụm đèn hoặc trên cột bên lề phải, có mũi tên rẽ phải và dòng chữ cho biết được rẽ khi đèn đỏ. Ở một số nút, biển treo phía trên từng làn; cách đọc loại biển này có trong bài biển báo treo phía trên làn xe.
Khi thấy biển, kiểm tra ba điều:
- Chữ trên biển: có ghi giới hạn loại xe hay khung giờ không.
- Làn áp dụng: biển gắn với làn sát lề hay làn bạn đang đứng.
- Đèn mũi tên: nếu cùng nút có mũi tên rẽ phải đang đỏ thì tín hiệu đèn đứng trên biển theo khoản 2 Điều 11, bạn vẫn phải dừng.
Biển bị cây che, mờ chữ thì coi như không có cho phép. Không phải nút nào ở Hà Nội cũng có loại biển này, và cách tổ chức có thể đổi sau mỗi đợt điều chỉnh.
Vạch mắt võng: không phải lối rẽ tự do
Vạch mắt võng là khu vực kẻ ô lưới, thường màu vàng, trên mặt đường. Theo cách các bản tóm tắt QCVN 41:2024/BGTVT mô tả, đây là báo hiệu khu vực cấm dừng xe, đỗ xe. Khoản 6 Điều 11 xếp vạch kẻ đường vào nhóm báo hiệu chỉ sự phân chia làn, hướng đi và vị trí dừng lại.
Hai cách hiểu sai tôi gặp nhiều ở khách mới:
- Tưởng ô mắt võng ở góc phải là đường cho rẽ. Vạch này chỉ nói không được dừng trong ô. Nó không cho phép đi khi đèn đỏ. Muốn rẽ vẫn phải có mũi tên xanh, biển phụ hoặc hiệu lệnh.
- Dừng chờ đèn đè lên ô mắt võng. Đèn đỏ thì dừng trước vạch dừng, không trườn bánh trước vào ô. Đứng trong ô vừa sai vạch, vừa chặn người rẽ hợp lệ hoặc xe ưu tiên đi ra.
Đèn xanh mà phía bên kia ô đang tắc thì cũng đừng lao vào; kẹt giữa ô khi đèn đổi màu là lúc dễ bị dòng xe đẩy đi tiếp.
Chọn làn từ xa để không bị dồn vào thế khó
Khoản 2 Điều 13 yêu cầu đi trong một làn trên đường có vạch phân làn, chỉ chuyển làn ở nơi cho phép. Khoản 2 Điều 15 yêu cầu trước khi chuyển hướng phải chuyển dần sang làn gần nhất với hướng rẽ. Chi tiết xem bài đúng làn xe máy khi qua nút giao lớn.
Ví dụ trên Nguyễn Văn Cừ hướng về cầu Chương Dương, hay trục Xuân Thủy ở Cầu Giấy, mỗi đoạn có nhiều nút đèn sát nhau. Nhìn mũi tên trên mặt đường từ xa, đi thẳng thì vào làn đi thẳng trước vạch liền, đừng đứng chờ ở làn sát lề chặn người rẽ hợp lệ.
Bốn bước khi tới ngã tư đang đỏ
- Giảm tốc từ xa, nhìn cụm đèn và cột bên phải trước khi tới vạch dừng.
- Tìm cửa được đi: người điều khiển, mũi tên xanh rẽ phải, biển phụ cho phép. Không thấy thì dừng trước vạch.
- Được đi thì bật xi nhan phải, nhường người đi bộ và xe đi theo đèn xanh của hướng khác.
- Rẽ gọn vào làn bên phải, không cắt chéo sang làn giữa.
Còn lưỡng lự thì dừng, mất một chu kỳ đèn vẫn hơn.
Rẽ sai khi đèn đỏ: hậu quả với người lái xe thuê
Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông, có thể kèm trừ điểm giấy phép lái xe. Bài không nêu mức phạt; các nhóm lỗi xe máy được tóm lược ở bài nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy.
Khoản 1 Điều 67 Luật 36/2024 cho phép dùng camera trong đô thị để phát hiện vi phạm, nên cú rẽ vội có thể bị ghi lại dù không ai dừng xe bạn. Với xe thuê, thông báo đi theo biển số về phía chủ xe. Nếu nghi mình đã rẽ sai trong kỳ thuê, hãy báo sớm cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên (09:00–21:00), qua 0942 467 674 để cùng tra cứu và xác nhận trực tiếp cách xử lý.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 11 khoản 2, 4, 5, 6; Điều 13 khoản 2; Điều 15 khoản 2; Điều 67 khoản 1.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính giao thông đường bộ.
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ: ý nghĩa đèn mũi tên và vạch mắt võng lấy qua tóm tắt, chưa đối chiếu bản gốc.
Quy định và cách tổ chức báo hiệu tại từng nút có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất và luôn làm theo báo hiệu tại chỗ.
Các quy tắc khác khi chạy phố có trong mục quy định giao thông, còn kiến thức pháp lý cho người đi xe máy gom ở chuyên mục an toàn pháp lý.