Nhiều khách thuê xe ở tiệm tôi có một phản xạ quen: chỉ liếc lề phải để tìm biển. Trên đường đôi có dải phân cách và ở nút giao lớn của Hà Nội, phản xạ đó dễ khiến bạn bỏ sót biển báo đặt bên trái đường hoặc biển treo ngay trên đầu làn xe. Câu hỏi tôi hay nhận là biển ở những chỗ ấy có bắt buộc xe máy như biển bên phải không. Trả lời ngắn: có, khi mặt biển quay về chiều bạn đi và nội dung áp dụng cho làn, cho loại xe của bạn.
Vị trí đặt biển báo giao thông theo QCVN 41:2024
Báo hiệu đường bộ hiện thực hiện theo QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, áp dụng từ ngày 01/01/2025. Phần quy định về vị trí đặt biển theo chiều ngang đường có ba ý người đi xe máy cần nhớ:
- Biển được đặt ở phía tay phải hoặc phía trên phần đường xe chạy, theo chiều đi.
- Trường hợp đặc biệt, biển có thể đặt thêm ở phía tay trái theo chiều đi để bổ sung cho biển bên phải.
- Biển phía trên phần đường xe chạy thường treo trên giá long môn, tức khung thép vắt ngang đường, hoặc trên cột cần vươn, tức cột dựng ở lề có cánh tay vươn ra phía trên làn.
Vị trí chỉ là chỗ đặt. Hiệu lệnh nằm ở hình vẽ, chữ, con số trên biển và các biển phụ đi kèm.
Biển báo đặt bên trái đường có hiệu lực như biển bên phải không
Điều 11 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người tham gia giao thông chấp hành báo hiệu đường bộ, theo thứ tự từ hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, đèn tín hiệu, biển báo hiệu đến vạch kẻ đường. Luật không chia biển thành loại bên phải phải theo, loại bên trái được bỏ qua. Một tấm biển quay mặt về chiều bạn đi là hiệu lệnh cho chiều đi đó, dù dựng ở lề phải, trên dải phân cách hay treo trên đầu.
Biển thường được đặt thêm bên trái khi:
- Đường rộng, nhiều làn, người đi làn trái khó nhìn sang lề phải.
- Xe tải, xe buýt hay cây xanh dễ che khuất biển bên phải.
- Đường đôi có dải phân cách giữa, nơi dựng biển nhắc lại rất thuận.
- Hiệu lệnh liên quan trực tiếp tới làn trái, như rẽ trái hay quay đầu ở nút giao.
Nếu biển bên phải bị cây che hay bị đổ mà bạn chỉ thấy biển bên trái, vẫn phải chấp hành biển đó.
Cẩn thận với biển của chiều ngược lại
Trên đường hai chiều không có dải phân cách, biển ở lề trái của bạn thường là biển bên phải của chiều ngược lại. Mặt biển khi đó quay về phía xe đi ngược chiều, bạn chỉ thấy mặt sau hoặc thấy lệch góc. Quy tắc dễ nhớ: chỉ áp dụng biển có mặt quay về phía mình.
Biển báo treo trên giá long môn và cột cần vươn
Biển áp dụng cho cả chiều đường
Một biển đơn treo giữa giá long môn, như biển cấm, biển hạn chế hay biển chỉ dẫn hướng đi chung, có giá trị cho cả chiều đường mà nó hướng tới, giống biển đặt lề phải. Không vì biển treo cao mà nghĩ nó chỉ dành cho ô tô.
Biển chia ô theo từng làn
Biển ghép tốc độ P.127b, P.127c hay bộ biển làn đường dành riêng R.412 chia nhiều ô, mỗi ô ứng với làn ngay bên dưới. Xe máy đọc ô của làn mình đang đi, không lấy số hay hình của làn bên cạnh. Cách đọc từng ô có trong bài biển ghép tốc độ tối đa theo làn và theo loại xe, còn biển làn riêng cho xe hai bánh có ở bài biển đường dành cho xe máy và biển làn dành cho xe máy.
Biển treo trên phần đường xe máy không được đi
Trên trục có đường gom, biển treo phía trên phần đường chính không dành cho xe máy thì không phải biển cho bạn. Ở đường gom, đọc biển dựng bên phải và phía trên đường gom.
Đọc biển ở nút giao lớn và đường đôi có dải phân cách
Khi tới một nút giao lớn, tôi dặn khách quét biển theo thứ tự sau:
- Từ xa, ngẩng lên giá long môn để biết làn nào đi hướng nào.
- Nhìn lề phải tìm biển cấm, biển hạn chế và biển phụ đi kèm.
- Nếu định rẽ trái hay quay đầu, nhìn dải phân cách và đảo giao thông bên trái, vì biển liên quan có thể dựng ở đó.
- Nhìn mặt đường để đối chiếu mũi tên, vạch chia làn với biển.
- Các báo hiệu nói khác nhau thì theo thứ tự hiệu lệnh trong luật.
Phân biệt cấm rẽ trái với cấm quay đầu xem bài biển cấm rẽ trái có cấm quay đầu không. Thứ tự giữa biển, đèn và người điều khiển có ở bài biển báo, đèn tín hiệu và người điều khiển giao thông.
Tình huống thực tế khi chạy xe thuê ở Hà Nội
Các ví dụ sau là minh họa cách đọc, không mô tả một cột biển cụ thể nào.
Quay đầu trên trục đường đôi
Bạn đi trên một trục đường đôi kiểu Phạm Văn Đồng hay Võ Chí Công, định quay đầu ở khe hở dải phân cách. Biển cấm quay đầu dựng ngay trên mép dải phân cách, tức bên trái bạn. Biển đó vẫn là hiệu lệnh cho bạn, nên đi tiếp tới điểm quay đầu hợp lệ.
Đi sau xe tải ra cửa ngõ
Từ Long Biên theo Quốc lộ 5 về phía Gia Lâm, xe tải đông và hay che biển bên phải. Giữ khoảng cách đủ xa để nhìn được lề phải, đồng thời liếc biển nhắc lại bên trái hay trên đầu nếu có.
Lên cầu có biển làn treo trên đầu
Trên cầu lớn, biển phân làn hay treo trên giá long môn trước đầu cầu. Đọc từ xa và vào đúng làn có hình xe máy trước khi dải phân cách bắt đầu, vì lên cầu rồi khó chuyển làn.
Căn cứ pháp lý và lưu ý khi đi xe thuê
Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo hiệu, không phân biệt biển dựng bên nào. Tôi không nêu mức tiền phạt, vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước khi dựa vào.
Người cầm lái chịu trách nhiệm với lỗi của mình, kể cả khi đi xe thuê. Nhận biên bản hay thông báo liên quan đến xe đang thuê, hãy báo ngay cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00.
Nguồn tham khảo:
- QCVN 41:2024/BGTVT, phần vị trí đặt biển và biển theo làn: toàn văn trên LuatVietnam.
- Luật số 36/2024/QH15 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu tại Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.
Ôn thêm các nhóm biển ở trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.