Khách thuê xe hay hỏi tôi: đèn vừa chuyển đỏ đúng lúc bánh trước chạm vạch dừng thì đi tiếp hay phanh lại, và thế nào là vượt đèn đỏ theo đúng luật. Ở các nút giao có đèn tín hiệu tại Hà Nội, khoảnh khắc đó chưa tới một giây. Bài này đọc lại quy định về vạch dừng, phân biệt với trường hợp đèn vàng được đi tiếp và chỉ cách căn khoảng cách để khỏi đánh cược ở vạch.
Đây là thông tin tham khảo; bài không nêu mức phạt bằng con số.
Luật lấy vạch dừng làm mốc
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025, quy định về đèn tín hiệu tại khoản 4 Điều 11. Theo bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH:
Điểm b: “Tín hiệu đèn màu vàng phải dừng lại trước vạch dừng; trường hợp đang đi trên vạch dừng hoặc đã đi qua vạch dừng mà tín hiệu đèn màu vàng thì được đi tiếp; …”
Điểm c: “Tín hiệu đèn màu đỏ là cấm đi.”
Khoản 6 cùng điều định nghĩa vạch kẻ đường là vạch chỉ sự phân chia làn đường, vị trí hoặc hướng đi, “vị trí dừng lại”. Vạch dừng là vạch trắng kẻ ngang làn, thường nằm ngay trước phần đường dành cho người đi bộ qua đường; chi tiết cách kẻ nằm trong QCVN 41:2024/BGTVT ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT.
Câu chữ của luật không nhắc tới bánh xe hay thân xe. Chỉ có một mốc là vạch dừng, và đèn đỏ thì không được đi qua mốc đó.
Thế nào là vượt đèn đỏ: ba vị trí của xe khi đèn đổi màu
Khi đèn đổi màu, xe máy của bạn chỉ có thể ở một trong ba vị trí:
- Còn ở trước vạch dừng. Đèn vàng hay đỏ đều phải dừng trước vạch. Đèn đã đỏ mà vẫn đi qua vạch là không chấp hành tín hiệu đèn, tức vượt đèn đỏ.
- Đang ở trên vạch hoặc đã qua vạch khi đèn chuyển vàng. Luật cho đi tiếp, vì dừng giữa lòng nút giao mới nguy hiểm.
- Qua vạch lúc đèn còn xanh hoặc vàng, đèn chuyển đỏ khi đang giữa nút. Đây không phải vượt đèn đỏ; việc cần làm là thoát khỏi nút gọn gàng.
Nói ngắn gọn, vượt đèn đỏ là đi qua vạch dừng khi đèn đã đỏ, không phải chuyện có mặt trong nút giao lúc đèn đỏ.
Bánh xe vừa chạm vạch đúng lúc đèn chuyển đỏ
Đây là vùng xám. Chúng tôi không có tài liệu chính thức nào cho biết lực lượng chức năng hay camera xét theo bánh trước hay cả thân xe; hình ảnh cụ thể bị xác định là lỗi gì do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Điều chắc chắn hơn: trước pha đỏ luôn có pha vàng. Đèn chuyển đỏ đúng lúc bánh mới chạm vạch nghĩa là suốt pha vàng xe bạn vẫn ở trước vạch, và theo điểm b, lúc đó luật đã yêu cầu dừng. Vì vậy đừng coi khoảnh khắc chạm vạch là chỗ dựa để đi tiếp; muốn chắc không bị ghi lỗi, hãy để cả xe dừng trước vạch.
Đèn vàng được đi tiếp khác đèn đỏ ở chỗ nào
Ngoại lệ “được đi tiếp” chỉ gắn với đèn vàng và chỉ dành cho xe đã ở trên hoặc qua vạch. Điểm c về đèn đỏ không có ngoại lệ tương tự. Mấy hiểu lầm hay gặp:
- “Đèn vàng là tranh thủ đi nhanh.” Sai, vàng là tín hiệu dừng.
- “Đếm ngược còn một giây là vẫn kịp.” Số đếm chỉ báo thời gian còn lại, không phải giấy phép tăng ga.
- “Xe máy được rẽ phải khi đèn đỏ.” Chỉ khi biển báo hoặc đèn mũi tên tại chính nút đó cho phép.
Riêng đèn vàng nhấp nháy, điểm b cho đi nhưng phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường và các phương tiện khác. Ý nghĩa từng loại đèn có trong bài đèn tín hiệu và còi xe máy theo quy định.
Căn khoảng cách khi tới gần ngã tư để dừng kịp
Phần lớn tình huống đèn chuyển đỏ khi qua vạch sinh ra từ việc vào nút quá nhanh. Ở 40 km/h, xe đi khoảng 11 m mỗi giây; riêng lúc mắt thấy đèn đổi màu tới khi tay bóp phanh, xe đã trôi chừng ấy, chưa kể quãng phanh.
Cách tôi dặn khách mới nhận xe:
- Nhìn đèn từ xa, xem đang ở pha nào, có đồng hồ đếm ngược không.
- Xanh sắp hết thì nhả ga sớm, coi như sắp phải dừng.
- Giữ tốc độ đủ thấp để nếu đèn chuyển vàng ngay lúc này, bạn vẫn dừng êm trước vạch.
- Phanh đều hai bánh, giữ thẳng tay lái, liếc gương xem xe sau có bám sát không.
Ví dụ giả định: chiều tan tầm trên Nguyễn Văn Cừ ở Long Biên, đèn xanh phía trước còn vài giây, sau lưng là ô tô. Nếu còn cách vạch một quãng dài, nhả ga ngay và dừng đều; đã giảm tốc từ xa thì đèn vàng bật lên cũng không làm bạn giật mình.
Xe thuê có độ ăn phanh khác xe bạn quen, nên thử phanh vài lần ở đoạn vắng trước khi vào phố đông. Chọn làn từ sớm để khỏi lách phút cuối, xem bài đúng làn xe máy khi qua nút giao lớn.
Lỡ ở sát vạch hoặc đã qua vạch khi đèn đổi màu
- Đã qua vạch: đi tiếp đều ga, quan sát người đi bộ và xe hướng khác; không dừng giữa nút.
- Lỡ dừng mà đầu xe đè vạch: đứng yên, không lùi. Khoản 2 Điều 16 Luật số 36/2024/QH15 cấm lùi xe trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường và nơi đường bộ giao nhau.
- Có cảnh sát điều khiển: khoản 2 Điều 11 đặt hiệu lệnh của người điều khiển giao thông trước đèn tín hiệu.
Bị ghi lỗi thì sao, nhất là khi đi xe thuê
Nghị định 168/2024/NĐ-CP, điểm c khoản 7 Điều 7, xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy “không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông”, kèm trừ điểm giấy phép lái xe. Các nhóm lỗi khác có trong bài nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy.
Nhiều nút giao ở Hà Nội có camera, nên thông báo vi phạm có thể tới sau nhiều ngày, gửi cho người đứng tên xe, tức cửa hàng. Với Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, cách phối hợp khi có thông báo xin xác nhận trực tiếp qua số 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00.
Nguồn đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, đối chiếu văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 11 khoản 2, khoản 4 điểm b và c, khoản 6; Điều 16 khoản 2.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP, điểm c khoản 7 Điều 7.
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ; tra cứu thêm tại Cục Cảnh sát giao thông.
Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Dừng trước vạch từ sớm là cách duy nhất để khỏi phải cãi chuyện bánh xe đã chạm vạch hay chưa. Các quy định khác có ở mục quy định giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý.