Lùi xe máy trên đường một chiều là phản xạ của rất nhiều khách du lịch khi vừa lướt qua số nhà homestay trong phố cổ: chống hai chân, đẩy xe lùi lại dăm bảy mét cho nhanh. Nhưng mấy mét ấy là xe bạn đi ngược hướng cả dòng xe đang tới từ phía sau. Bài này nói rõ luật quy định gì về lùi xe, nơi nào cấm lùi, và cách quay lại địa chỉ cho đúng.
Lùi xe máy trên đường một chiều: vì sao không nên làm
Xe máy không có số lùi, nhưng khi bạn ngồi trên yên, chống chân đẩy xe về sau giữa lòng đường, xe vẫn đang lùi trên đường và bạn vẫn là người điều khiển nó.
Trên phố một chiều, mọi xe đi cùng một hướng. Người phía sau không ai đoán được chiếc xe trước mặt sẽ trôi ngược lại. Phố cổ lại hẹp, người đi bộ bước xuống lòng đường liên tục, nên vài mét lùi đủ để chạm bánh trước của xe sau.
Về luật, khoản 1 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người tham gia giao thông đi bên phải theo chiều đi của mình, đúng làn, đúng phần đường và chấp hành báo hiệu đường bộ. Biển đường một chiều cho biết phố chỉ cho đi một hướng. Tôi không khẳng định thay cơ quan chức năng cách xử lý một lần lùi cụ thể, nhưng xe di chuyển ngược hướng biển cho phép là điều tôi khuyên khách tuyệt đối tránh.
Quy định lùi xe máy theo Điều 16
Luật số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, dành Điều 16 cho việc lùi xe.
Khi được lùi, phải lùi thế nào
Khoản 1 Điều 16: khi lùi xe phải quan sát phía sau, có tín hiệu cần thiết và chỉ lùi khi thấy không nguy hiểm. Ba điều kiện đi cùng nhau, thiếu một là chưa đủ.
Nơi cấm lùi xe
Khoản 2 Điều 16 liệt kê những nơi không được lùi xe, trong đó có:
- Phần đường dành cho người đi bộ qua đường. Ở phố cổ, vạch kẻ cho người đi bộ thường nằm sát đầu phố.
- Nơi đường bộ giao nhau. Phố cổ là mạng ô phố ngắn, ngã tư, ngã ba nối nhau dày đặc; số nhà bạn tìm rất hay nằm ngay sát góc phố.
- Trong hầm đường bộ. Xem thêm bài chạy xe máy trong hầm có quy định riêng gì.
Danh sách đầy đủ còn một số vị trí khác; hãy đọc nguyên văn khoản 2 Điều 16 trong văn bản hợp nhất ở cuối bài. Bài đèn chuyển đỏ khi bánh xe vừa chạm vạch dừng có một tình huống hay gặp: lỡ đè vạch thì đứng yên, không lùi.
Quay đầu trên phố một chiều cũng bị cấm
Nhiều người nghĩ không lùi thì quay đầu xe chạy ngược lại vài mét. Khoản 4 Điều 15 chặn luôn đường này. Theo văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, không được quay đầu xe “trên đường một chiều”, và cũng không được quay đầu ở phần đường dành cho người đi bộ qua đường, đường hẹp, đoạn đường cong tầm nhìn bị che khuất, trừ khi có hiệu lệnh của người điều khiển giao thông hoặc chỉ dẫn của biển báo hiệu tạm thời.
Phố cổ gom gần đủ các yếu tố đó trong một đoạn ngắn: phố một chiều, lòng đường hẹp, góc phố khuất. Quay đầu ở đây vừa trái luật vừa chắn ngang cả dòng xe.
Cách quay lại số nhà cho đúng luật
Khi nhận ra đã đi quá, làm theo trình tự này:
- Không phanh gấp. Giữ tốc độ chậm, đi tiếp, nhìn gương.
- Dạt vào lề phải ở chỗ được dừng. Khoản 6 Điều 18 cho dừng sát lề đường, vỉa hè bên phải theo chiều đi, không gây cản trở. Không dừng ở góc phố hay trên vạch người đi bộ.
- Dừng hẳn rồi mới xem bản đồ hoặc gọi chủ nhà hỏi chỗ để xe.
- Chọn một trong hai cách quay lại ở mục dưới.
Cách một: để xe lại, đi bộ quay về
Quá vài chục mét thì đi bộ nhanh hơn vòng xe. Rời xe là để xe lại lâu, nên gửi ở bãi có người trông, nhận vé xe, hoặc hỏi homestay chỗ để xe. Đừng để xe chắn cửa nhà người khác.
Cách hai: vòng khối phố
Đi tiếp đến ngã tư, rẽ theo chiều biển cho phép, vòng khối phố trở lại đầu phố cũ. Các phố một chiều trong phố cổ không nối nhau theo một quy luật dễ đoán, nên mở bản đồ khi đã dừng hẳn, đừng vừa chạy vừa dò. Bài chạy xe máy chậm để ngắm phố, tìm địa chỉ hướng dẫn cách đi chậm bên phải khi dò số nhà.
Một buổi chiều tìm homestay quanh Hàng Buồm
Tình huống khách kể với tôi nhiều lần: nhận xe ở Long Biên, qua cầu Chương Dương vào phố cổ, tìm homestay trên một phố nhỏ gần Hàng Buồm. Số nhà ở Hà Nội thường chẵn một bên, lẻ một bên, mà khách lại nhìn nhầm bên, đến khi thấy đúng số thì đã quá gần mười mét, đuôi xe sắp chạm ngã tư.
Cách xử lý đúng:
- Đi qua ngã tư theo đúng chiều biển cho phép, không lùi lại vì đằng sau là vạch người đi bộ và góc phố.
- Dạt vào lề phải ở đoạn rộng, bật xi nhan, dừng hẳn.
- Gọi chủ nhà, được chỉ một bãi gửi xe gần đó. Gửi xe, đi bộ quay lại nhận phòng.
Mất thêm mấy phút, đổi lại không ai phải phanh gấp sau lưng bạn. Khu phố đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm thường cấm xe máy tối cuối tuần, giờ và phạm vi có thể điều chỉnh, nên xem trước khi chọn đường.
Mẹo để khỏi đi quá số nhà
- Xem trước số nhà nằm ở đoạn đầu, giữa hay cuối phố, và ở bên chẵn hay bên lẻ.
- Chạy chậm, bám bên phải; bài tốc độ tối đa cho xe máy trong phố cũ Hà Nội nói rõ giới hạn.
- Đi hai người thì để người ngồi sau đọc số nhà, người lái chỉ nhìn đường.
Khi thuê xe ở cửa hàng Nguyễn Tú
Nhận xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, bạn có thể đưa địa chỉ homestay để cùng xem trước đường vào phố cổ. Đặt cọc, giấy tờ cần mang, hãy hỏi cửa hàng khi đặt xe qua số 0942 467 674, giờ mở cửa 09:00–21:00.
Văn bản để tự đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: khoản 1 Điều 10, khoản 4 Điều 15, khoản 1 và 2 Điều 16, khoản 6 Điều 18; đối chiếu thêm Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ; cách tra có ở bài nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy.
Đây là thông tin tham khảo từ góc nhìn người cho thuê xe, không thay tư vấn pháp lý. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước chuyến đi.
Trước khi tự lái vào phố cổ, xem thêm mục quy định giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý để đi đúng luật trong các phố một chiều nội đô.