Khách thuê xe dài hạn sống cùng ông bà, bố mẹ lớn tuổi hay hỏi tôi về một tình huống không ai muốn gặp: nửa đêm phải đưa người thân vào viện. Lúc đó, xe máy chở người cấp cứu có được coi là xe ưu tiên không, được chở mấy người, và khi nào nên gọi 115 thay vì tự chở? Bài này trả lời theo luật hiện hành và kinh nghiệm chạy xe ở Hà Nội.
Xe máy chở người cấp cứu không phải xe ưu tiên
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025, quy định quyền ưu tiên của một số loại xe tại Điều 27. Theo nội dung mà nhiều nguồn tra cứu trích khớp nhau, danh sách có xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ, xe quân sự và xe công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp, xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu, cùng một số nhóm khác như xe làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai. Những xe này phải phát tín hiệu ưu tiên theo quy định.
Xe máy của gia đình chở người bệnh không nằm trong danh sách đó. Điều này có nghĩa là:
- Bạn vẫn phải dừng đèn đỏ, đi đúng chiều, đúng làn, đúng tốc độ cho phép.
- Người đi đường khác có thể nhường nếu thấy bạn gấp, nhưng họ không có nghĩa vụ như khi gặp xe cứu thương.
- Không tự gắn còi hú hay đèn nháy kiểu xe ưu tiên lên xe máy; thiết bị tín hiệu ưu tiên chỉ dành cho xe thuộc danh sách theo quy định.
Còn chuyện tình thế cấp thiết
Khoản 1 Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13, đã sửa đổi bởi Luật số 67/2020/QH14, ghi không xử phạt khi vi phạm trong tình thế cấp thiết. Nhưng đây là việc cơ quan chức năng xem xét sau sự việc, theo diễn biến cụ thể, không phải giấy phép để vượt đèn đỏ. Một cú vượt đèn với người bệnh ngồi sau rất dễ biến một ca cấp cứu thành hai.
Được chở mấy người khi đưa người bệnh đi cấp cứu
Khoản 1 Điều 33 của luật quy định:
“Người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở một người, trừ những trường hợp sau thì được chở tối đa hai người: a) Chở người bệnh đi cấp cứu; b) Áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật; c) Trẻ em dưới 12 tuổi; d) Người già yếu hoặc người khuyết tật.”
Hiểu theo câu chữ, khi chở người bệnh đi cấp cứu, bạn được chở tối đa hai người ngồi sau, tức trên xe có ba người kể cả người lái. Cách ngồi hợp lý là người bệnh ngồi giữa, người nhà ngồi sau cùng ôm giữ. Người già yếu cũng thuộc trường hợp được chở tối đa hai người, nên đưa ông bà đi khám định kỳ cùng một người kèm vẫn đúng luật.
Mũ bảo hiểm vẫn cần đội
Khoản 2 Điều 33 viết: “Người lái xe, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.” Câu chữ khoản này không có ngoại lệ riêng; phần xử phạt chi tiết do Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định. Thực tế, mũ là thứ bảo vệ đầu người bệnh nếu xe ngã, nên cứ đội khi người bệnh đội được. Cách chọn mũ đúng chuẩn có ở bài mũ bảo hiểm đạt chuẩn và quy định đội mũ.
Khi nào nên gọi 115 thay vì tự chở bằng xe máy
Xe máy chỉ hợp khi người bệnh còn tỉnh, tự ngồi vững, quãng đường ngắn và có người ngồi sau giữ. Tôi không phải nhân viên y tế, nhưng với các dấu hiệu sau, đừng đặt người bệnh lên xe máy mà hãy gọi 115:
- Lơ mơ, bất tỉnh hoặc không tự ngồi được.
- Méo miệng, nói khó, yếu tay chân một bên.
- Đau ngực dữ dội, khó thở nhiều.
- Co giật, chảy máu nhiều, nghi gãy xương lớn hay chấn thương cột sống sau ngã.
Khi phân vân, cứ gọi 115 để được nhân viên điều phối hướng dẫn. Lúc gọi, nói rõ số nhà, số ngõ, ngách và một mốc dễ nhận. Ngõ ở Đống Đa, Hai Bà Trưng hay Thanh Xuân nhiều chỗ hẹp, xe cứu thương khó vào sâu, nên cử một người ra đầu ngõ đón.
Chạy xe máy tới bệnh viện ở Hà Nội thế nào cho an toàn
Chọn bệnh viện trước khi cần
Lưu sẵn một bệnh viện có khoa cấp cứu gần nhà, đừng mặc định phải vào viện lớn ở trung tâm. Ví dụ, nếu bạn ở Long Biên, chạy tới Bệnh viện Đa khoa Đức Giang thường gần hơn nhiều so với qua cầu sang Bạch Mai trên đường Giải Phóng hay Việt Đức ở phố Phủ Doãn, Hoàn Kiếm vào giờ cao điểm. Nên hỏi trước cổng cấp cứu nằm ở phía nào vì nhiều viện có nhiều cổng.
Trên đường đi
- Người ngồi sau cùng ôm chắc người bệnh, cả hai ngồi thẳng, chân đặt trên gác chân.
- Giữ tốc độ đều, đi bên phải, tránh luồn lách gấp làm người bệnh chao người.
- Dùng còi ngắn và xi nhan sớm để báo hướng; xin đường bằng tín hiệu, không bằng cách ép xe khác.
- Dừng đèn đỏ đúng vạch. Nghe còi xe cứu thương phía sau thì vẫn nhường như mọi người.
- Gặp cảnh sát giao thông, có thể dừng lại trình bày ngắn và đề nghị hỗ trợ.
Tới viện, dừng sát cổng cấp cứu cho người nhà đưa người bệnh vào trước, rồi mới đi gửi xe ở bãi có người trông, không đỗ chắn lối xe cứu thương.
Chuẩn bị sẵn khi sống cùng người lớn tuổi
- Lưu số 115, địa chỉ bệnh viện gần nhất và số người thân trong danh bạ nhanh.
- Để sẵn một túi nhỏ: giấy tờ tùy thân, thẻ bảo hiểm y tế, đơn thuốc đang dùng của người bệnh.
- Giữ xe luôn đủ xăng, đèn và phanh hoạt động tốt.
- Nếu thường chở ông bà, xe ga yên dài, sàn để chân phẳng giúp người lớn tuổi lên xuống dễ hơn xe số.
Nếu xe thuê trục trặc đúng lúc cần đi gấp, đừng mất thời gian sửa: gọi taxi hoặc 115 trước, báo cửa hàng sau. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00; cách xử lý xe hỏng xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Điều 27 và Điều 33; đối chiếu Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13, khoản 1 Điều 11, sửa đổi bằng Luật số 67/2020/QH14.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính giao thông đường bộ.
Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Cách nhường đúng khi gặp xe cứu thương có ở bài nhường đường cho xe ưu tiên, quy tắc cho người ngồi sau ở bài người ngồi sau xe máy và các hành vi bị cấm; xem thêm nhóm quy định giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý.