Dùng điện thoại khi dừng đèn đỏ là thói quen tôi thấy ở rất nhiều khách thuê xe theo tháng để đi làm: đèn còn đếm ngược hơn nửa phút, rút máy ra đọc tin nhắn của sếp, gõ vội một dòng rồi nhét lại túi khi đèn chuyển xanh. Câu hỏi họ hay đặt là xe đang đứng yên thì có bị coi là vi phạm không. Muốn trả lời cho đúng, cần tách hai lớp: câu chữ của luật, và thực tế bạn vẫn đang ngồi trên xe giữa ngã tư.
Dùng điện thoại khi dừng đèn đỏ: luật viết thế nào
Khoản 6 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, nghiêm cấm dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ. Điều cấm này có ba yếu tố đi cùng nhau:
- Tay cầm điện thoại hoặc thiết bị điện tử.
- Sử dụng nó, như đọc tin nhắn, gõ chữ, xem bản đồ, gọi điện.
- Đang điều khiển phương tiện đang di chuyển trên đường bộ.
Ngoài ra, điểm c khoản 3 Điều 33 cấm người lái xe mô tô, xe gắn máy sử dụng thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính. Nghĩa là đeo tai nghe nghe điện thoại trong lúc lái cũng không phải lối thoát.
Mức xử phạt cụ thể nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Cách đọc nghị định và các nhóm hành vi thường gặp có ở bài nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy.
Vì sao lúc chờ đèn đỏ bạn vẫn đang điều khiển xe tham gia giao thông
Nhiều người nghĩ đèn đỏ là lúc được nghỉ. Thực tế, dừng chờ đèn là đang chấp hành tín hiệu giao thông, một phần của việc lái xe, chứ không phải dừng xe bên lề hay đỗ xe. Bạn vẫn ngồi trên yên, máy vẫn nổ, xe vẫn đứng trong làn, giữa dòng xe đang chờ cùng một nhịp đèn.
Lúc đó mọi nghĩa vụ của người lái vẫn nguyên: dừng trước vạch, đứng đúng làn đã chọn, sẵn sàng đi tiếp khi đèn xanh, nhường đường cho người đi bộ còn trên vạch. Quy tắc chấp hành đèn được tổng hợp ở bài đèn tín hiệu và còi xe máy theo quy định.
Còn với riêng điều cấm dùng điện thoại, câu chữ gắn với lúc phương tiện đang di chuyển. Vì vậy nhiều người hiểu rằng khi bánh xe đứng yên hẳn thì chưa đủ yếu tố thứ ba. Tôi không khẳng định thay cơ quan chức năng chuyện một lần dừng cụ thể có bị lập biên bản hay không. Điều tôi chắc là ranh giới ấy mỏng hơn người ta tưởng:
- Đèn chuyển xanh, xe lăn bánh trong khi tay còn cầm máy: lúc này đủ cả ba yếu tố.
- Ở ngã tư đông, dòng xe nhích dần ngay khi đèn còn đỏ. Vừa nhích vừa đọc tin là đang di chuyển.
- Một hình ảnh người lái cầm điện thoại ở ngã tư không tự nói xe đang đứng hay đã nhích, và người phải giải thích là bạn.
Câu trả lời thực tế của tôi: coi như không được dùng.
Những tình huống ở ngã tư Hà Nội dễ thành vi phạm
Người đi làm từ Long Biên sang Cầu Giấy hay Thanh Xuân mỗi ngày qua rất nhiều ngã tư có đèn. Mấy cảnh tôi nghe khách kể lại nhiều nhất:
- Gõ nốt tin nhắn khi đèn đếm ngược sắp hết. Đèn xanh, xe sau bấm còi, bạn một tay giữ ga một tay nhét máy vào túi. Đó là đúng hành vi khoản 6 Điều 9 cấm.
-
Mải nhìn màn hình rồi dừng quá vạch. Ở các nút lớn như Ngã Tư Sở hay Kim Liên, đứng lấn lên vạch người đi bộ là vi phạm tín hiệu, không cần bàn chuyện điện thoại.
-
Đứng sai làn vì không để ý. Nhìn điện thoại suốt lúc vào nút, đến khi ngẩng lên mới biết mình đang ở làn rẽ trái trong khi cần đi thẳng. Bài đúng làn xe máy khi qua nút giao lớn giúp bạn chọn làn từ sớm.
- Bị giật điện thoại. Lúc dừng đèn, tay cầm máy hờ là cảnh kẻ gian nhắm tới. Nếu chẳng may mất máy có cài ứng dụng định danh, làm theo bài mất điện thoại có ứng dụng VNeID khi đang đi xe máy.
Khi thật sự cần dùng điện thoại: dừng xe đúng chỗ
Có những cuộc gọi không chờ được, như con ốm hay công việc gấp. Khi đó đừng xử lý ở vạch dừng, hãy đi qua ngã tư rồi tấp vào lề:
-
Qua hẳn nút giao. Không dừng trong phạm vi ngã tư, trên vạch người đi bộ, trên cầu, trong hầm hay ở chỗ khuất tầm nhìn.
- Bật xi nhan phải, giảm tốc, quan sát gương rồi mới tấp sát lề phải, ở đoạn không có biển cấm dừng.
- Không leo lên vỉa hè và không chắn lối vào nhà dân, cửa hàng hay điểm dừng xe buýt.
-
Dừng hẳn, dựng chân chống, rời tay khỏi tay ga rồi mới cầm máy. Nếu cuộc gọi kéo dài, tắt máy xe.
- Cất máy xong mới nhập dòng: bật xi nhan, quan sát phía sau, đi ra khi có khoảng trống.
Thói quen cho người đi làm bằng xe thuê theo tháng
Thuê xe theo tháng nghĩa là bạn qua cùng một chuỗi ngã tư hai lần mỗi ngày, nên thói quen quan trọng hơn ý chí:
- Đặt lộ trình và bật chế độ không làm phiền khi lái trước lúc nổ máy.
- Cất điện thoại vào túi áo có khóa kéo hoặc cốp xe, không để trên đùi hay kẹp ở tay lái.
- Nếu cần chỉ đường, gắn máy lên giá đỡ chắc chắn và chỉ liếc qua, không chạm tay khi xe đang chạy.
- Báo trước với đồng nghiệp rằng bạn sẽ trả lời khi tới nơi.
Với xe thuê, thông báo vi phạm ghi nhận qua hình ảnh thường gửi tới chủ xe đứng tên đăng ký. Cách phối hợp giữa người thuê và cửa hàng trong trường hợp này nên hỏi cửa hàng khi ký hợp đồng thuê tháng.
Văn bản để tự đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: khoản 6 Điều 9, điểm c khoản 3 Điều 33; đối chiếu thêm Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nơi quy định mức phạt và việc trừ điểm giấy phép lái xe cho từng hành vi.
Đây là thông tin tham khảo từ góc nhìn người cho thuê xe, không thay tư vấn pháp lý. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Muốn nắm thêm các quy tắc khi đi làm hằng ngày bằng xe máy, xem mục quy định giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý cho người đi xe ở Hà Nội.