Khách thuê xe đi tỉnh ở tiệm tôi hay hỏi về biển cấm vượt xe máy: gặp biển tròn vẽ hai chiếc ô tô trên quốc lộ thì xe máy có bị cấm không, được qua mặt ai và phải nằm sau ai. Câu trả lời nằm ở hai biển P.125 và P.126, và chúng khác nhau nhiều hơn vẻ ngoài.
Biển cấm vượt xe máy: căn cứ pháp lý hiện hành
Hai biển nằm trong QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, áp dụng từ 01/01/2025. Quy tắc vượt xe chung nằm ở Điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (số 36/2024/QH15). Quy chuẩn và quy định xử phạt có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước chuyến đi; đường dẫn nguồn chính thức ở cuối bài.
Biển P.125 Cấm vượt: xe máy được vượt xe nào
P.125 là biển tròn nền trắng, viền đỏ, vẽ hai ô tô cạnh nhau, một chiếc màu đỏ. Theo quy chuẩn, biển cấm các loại xe cơ giới vượt nhau, nhưng cho phép vượt xe mô tô hai bánh và xe gắn máy. Xe máy bạn thuê cũng là xe cơ giới, nên lệnh cấm áp dụng cho chính bạn.
Trong đoạn có P.125:
- Được vượt: xe máy hai bánh khác, xe gắn máy, xe máy điện hai bánh, khi đủ điều kiện an toàn theo Điều 14.
- Phải giữ hàng phía sau: ô tô con, xe khách, xe buýt, xe tải, xe container và các xe cơ giới khác không thuộc nhóm hai bánh.
Chiều ngược lại: ô tô trong đoạn này vẫn được vượt bạn, vì xe hai bánh nằm trong ngoại lệ. Vì thế vào đoạn cấm vượt, hãy giữ sát bên phải, đi thẳng hàng, không lạng lách.
Biển P.126 cấm xe ô tô tải vượt: lệnh này dành cho ai
P.126 cùng khung tròn viền đỏ, nhưng chiếc xe màu đỏ trên biển là xe tải. Biển cấm ô tô tải có khối lượng chuyên chở lớn hơn 3,5 tấn vượt xe cơ giới khác; xe tải đó vẫn được vượt xe mô tô hai bánh và xe gắn máy. Ô tô con, xe khách và xe máy không bị biển này cấm vượt.
Với người đi xe máy, điều đó có nghĩa:
- Bạn không bị P.126 cấm, nhưng vẫn theo quy tắc chung: vượt bên trái, đủ tầm nhìn, không có xe ngược chiều trong đoạn định vượt.
- Xe tải lớn vẫn có quyền vượt bạn, nên đừng chạy song song sát hông thùng xe.
Lỗi hay gặp là thấy hình xe tải rồi tưởng mình cũng bị cấm, bám sau một xe container chậm suốt đoạn dài dù đường đủ điều kiện vượt.
Biển hết cấm vượt và điểm lệnh cấm chấm dứt
Theo Điều 26 QCVN 41:2024/BGTVT, P.125 và P.126 có hiệu lực từ chỗ đặt biển đến nơi đường giao nhau tiếp giáp, hoặc đến biển hết cấm tương ứng. Biển hết cấm vượt là DP.133: tròn nền trắng, hình hai xe nhạt màu bị gạch bởi các vạch chéo đen. Khi nhiều lệnh cấm cùng hết, có thể gặp biển DP.135 “Hết tất cả các lệnh cấm”.
Ba điều cần nhớ:
- Nút giao là đường thật cắt ngang, không tính lối vào ngõ xóm, cổng cơ quan hay cây xăng. Qua mấy lối như vậy, lệnh cấm vẫn còn.
- Ngay sau ngã ba, ngã tư lại thấy P.125 thì đó là biển nhắc lại cho đoạn mới.
- Hết cấm chưa phải là vượt được ngay; vạch liền, cua khuất hay xe ngược chiều vẫn quyết định.
Cách tính phạm vi từng nhóm biển có trong bài biển báo cấm có hiệu lực đến đâu.
Đường dẫn lên cầu: luật cấm vượt dù không có biển
Không gặp P.125 chưa chắc đã được vượt. Khoản 6 Điều 14 Luật số 36/2024/QH15 cấm vượt trên cầu hẹp có một làn đường, đường cong có tầm nhìn bị hạn chế, khu vực đỉnh dốc tầm nhìn bị hạn chế trên đường hai chiều, nơi đường giao nhau và nơi giao cùng mức với đường sắt.
Đường dẫn lên các cầu qua sông Hồng, sông Đuống thường gom đủ những yếu tố đó: dốc, cua, làn hẹp lại, xe tải sang số chậm. Từ tiệm ở Nguyễn Văn Cừ, nhiều khách chạy Ngô Gia Tự lên cầu Đuống rồi theo Quốc lộ 1 cũ đi Bắc Ninh. Trên dốc dẫn lên cầu, hãy bám theo xe trước với khoảng cách đủ phanh, chờ lên mặt đường thẳng, nhìn rõ vạch và biển rồi mới tính vượt.
Lách vào khe giữa hai ô tô hay chạy lên lề phải để qua mặt đều không phải vượt đúng luật. Lấn vạch liền để vượt là lỗi riêng, xem bài vượt xe chậm bằng cách lấn qua vạch kẻ liền.
Tình huống thực tế khi chạy quốc lộ ra khỏi Hà Nội
Bám sau xe tải chậm trên đoạn có P.125
Giả sử bạn chạy Quốc lộ 6 qua Hà Đông, Chương Mỹ hướng Hòa Bình, gặp đoạn có P.125 và phía trước là xe tải chở vật liệu đi chậm. Trong đoạn này bạn không được vượt chiếc xe đó dù làn trái đang trống. Lùi lại đủ xa để tài xế thấy bạn trong gương, chờ qua nút giao kế tiếp hoặc gặp DP.133 rồi mới vượt. Đi theo nhóm vài xe máy thì vẫn được vượt nhau vì đều là xe hai bánh, nhưng nên giữ một hàng dọc cho ô tô phía sau dễ đoán hướng.
Xe phía sau xin vượt bạn
Khi xe sau bấm còi hoặc nháy đèn xin vượt, Điều 14 yêu cầu xe phía trước, nếu đủ điều kiện an toàn, giảm tốc độ và đi sát về bên phải cho đến khi xe kia vượt qua. Đừng tăng ga giữ chỗ, nhất là khi chở thêm người và hành lý.
Xử phạt và năm bước trước khi vượt
Vượt ở nơi có biển cấm vượt hoặc trong trường hợp luật không cho vượt bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, tùy lỗi có thể kèm trừ điểm giấy phép lái xe. Tôi không nêu mức tiền vì mức phạt có thể thay đổi theo văn bản mới. Lỗi thuộc người cầm lái, xe thuê hay xe nhà như nhau.
- Nhìn biển: hai ô tô là P.125, có hình xe tải là P.126.
- Xác định xe phía trước là xe hai bánh hay ô tô.
- Nhớ vị trí biển, đếm nút giao, để ý DP.133 hoặc DP.135.
- Kiểm tra vạch giữa đường, cua, dốc, cầu và xe ngược chiều.
- Bật xi nhan trái, nhìn gương, báo hiệu rồi vượt dứt khoát; không chắc thì ở lại phía sau.
Nếu xe thuê bị lập biên bản trên đường đi tỉnh, hãy báo cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00. Tốc độ và làn đường khi ra quốc lộ có trong bài chạy xe máy thuê ra ngoại thành theo quốc lộ; các nhóm biển khác ở trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- QCVN 41:2024/BGTVT, phần mô tả biển P.125, P.126, DP.133 và Điều 26 về hiệu lực biển báo cấm: toàn văn trên LuatVietnam.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Điều 14 về vượt xe: văn bản trên Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu bản gốc tại cổng văn bản Chính phủ.
- Biển đặt tại hiện trường luôn là căn cứ trực tiếp.