Khách thuê xe dài ngày ở tiệm tôi hay hỏi: biển cấm có hiệu lực đến đâu, đi qua một cái ngõ đã hết chưa, hay phải chạy tới ngã tư, hay phải gặp biển hết cấm. Đỗ nhầm hay chạy quá tốc độ trên đoạn phố tưởng đã hết cấm đều là lỗi thật, và quy chuẩn hiện hành trả lời khá rõ.
Biển cấm có hiệu lực đến đâu: nguyên tắc của Điều 26
Căn cứ là Điều 26 QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT và áp dụng từ 01/01/2025, thay cho QCVN 41:2019/BGTVT. Có ba ý cần nhớ:
- Biển báo cấm được đặt ở nơi đường giao nhau hoặc trước một vị trí trên đường cần cấm. Hiệu lực bắt đầu từ vị trí đặt biển trở đi.
- Nếu vì điều kiện thực tế biển phải đặt cách xa chỗ định cấm, bên dưới sẽ có biển phụ S.502 “Khoảng cách đến đối tượng báo hiệu” để cho biết lệnh cấm bắt đầu từ đâu.
- Điểm kết thúc tùy từng nhóm biển: có nhóm hết ở nút giao kế tiếp, có nhóm hết theo khoảng cách ghi trên biển phụ, và nhóm nào cũng có thể chấm dứt bằng biển hết cấm tương ứng.
Nói gọn: không có chuyện một biển cấm tự hết sau vài trăm mét chỉ vì bạn thấy đường đã thoáng.
Nhóm biển hết hiệu lực ở nút giao tiếp theo
Theo Điều 26, nhóm biển cấm vượt (P.125), hạn chế tốc độ tối đa cho phép (P.127), cấm dừng xe và đỗ xe (P.130), cấm đỗ xe (P.131) cùng một số biển liên quan có hiệu lực đến nơi đường giao nhau tiếp giáp, hoặc đến vị trí đặt biển hết cấm tương ứng. Biển hết cấm có thể là biển hết cấm vượt, biển hết hạn chế tốc độ tối đa, hoặc biển DP.135 “Hết tất cả các lệnh cấm”.
Vì lệnh cấm dừng lại ở nút giao, quy chuẩn yêu cầu nếu muốn cấm tiếp thì biển phải được nhắc lại phía sau nút giao, theo hướng đường đang áp dụng lệnh cấm, trừ trường hợp có quy định riêng hoặc có biển phụ kèm theo. Thấy biển giống hệt biển cũ ngay sau ngã tư, đó là biển nhắc lại: lệnh cấm vẫn tiếp tục.
Qua ngã tư mà không có biển nhắc lại, không có biển phụ ghi phạm vi, thì lệnh cấm của biển phía trước đã hết. Dù vậy đừng vội tăng ga: tốc độ vẫn phải hợp với phố đông, và đoạn mới có thể có biển khác.
Ngõ nhỏ không làm biển cấm hết hiệu lực
Đây là chỗ nhiều người hiểu sai nhất. Khi quy chuẩn nói về việc nhắc lại biển sau nút giao, nút giao ở đây không tính chỗ giao với ngõ, ngách, hẻm, lối ra vào cơ quan, đơn vị, hoặc khu đất lân cận mà xe chỉ có một lối đi chung để ra vào.
Hệ quả thực tế: trên một trục phố nhiều ngõ nhánh, biển cấm đỗ đặt ở đầu đoạn vẫn có hiệu lực khi bạn đi qua ngõ thứ nhất, thứ hai, thứ ba. Chỉ khi gặp một đường phố thật sự cắt ngang, hoặc gặp biển hết cấm, thì mới tính chuyện hết hiệu lực.
Ví dụ trên trục phố nhiều ngõ ở Hà Nội
Những phố như Đội Cấn ở Ba Đình hay Ngọc Lâm ở Long Biên có rất nhiều ngõ đổ ra hai bên. Giả sử đầu đoạn có biển cấm đỗ xe; bạn chạy qua mấy đầu ngõ rồi thấy cửa hàng cần ghé. Nếu phía trước chưa có phố ngang nào và cũng chưa có biển hết cấm, chỗ đó vẫn nằm trong đoạn cấm đỗ. Hãy tìm điểm gửi xe có người trông, hoặc rẽ vào ngõ nếu ngõ cho phép và không chắn lối đi, chứ đừng dựng xe ngay mép phố.
Trường hợp ngược lại: bạn từ trong ngõ đi ra, tức là vào giữa một đoạn có biển cấm đặt ở đầu mà mình không đi qua. Đoạn phố đó vẫn đang chịu lệnh cấm, nên hãy nhìn về phía đầu đoạn trước khi quyết định dừng.
Biển phụ khoảng cách và phạm vi tác dụng
Có những biển không chờ đến nút giao mà hết theo khoảng cách. Biển phụ S.501 “Phạm vi tác dụng của biển” đặt dưới biển chính cho biết lệnh cấm kéo dài bao xa tính từ biển. Theo Điều 26, biển P.121 “Cự ly tối thiểu giữa hai xe” và biển P.128 “Cấm sử dụng còi” có hiệu lực đến hết khoảng cách cấm ghi trên S.501, hoặc đến vị trí đặt biển DP.135.
Hai biển phụ dễ lẫn:
- S.501: lệnh cấm có hiệu lực trong đoạn dài bao nhiêu, tính từ biển trở đi.
- S.502: còn bao xa nữa mới đến chỗ bắt đầu cấm.
Cách đọc các biển phụ khác như khung giờ, loại xe áp dụng có trong bài biển chỉ dẫn và biển phụ hiểu thế nào.
Biển hết tất cả các lệnh cấm có ý nghĩa gì
Biển DP.135 “Hết tất cả các lệnh cấm” báo cho người lái biết nhiều lệnh cấm đặt trước đó như cấm vượt, hạn chế tốc độ, cấm còi cùng hết tác dụng một lúc.
Đừng hiểu DP.135 là giấy phép đi thoải mái. Nó chỉ chấm dứt các lệnh cấm có phạm vi theo đoạn đường đã đặt trước đó. Biển cấm hay biển hiệu lệnh đặt sau DP.135, đèn tín hiệu, vạch kẻ đường và các quy tắc chung của luật vẫn áp dụng bình thường.
Biển cấm đặt ở đầu đường thì hiểu thế nào
Biển đường cấm, cấm đi ngược chiều hay cấm xe máy thường đặt ngay đầu đường để cấm đi vào tuyến phía sau; bạn đọc theo hướng mình đang đi vào. Cách phân biệt hai biển hay gặp có trong bài biển đường cấm và biển cấm đi ngược chiều khác nhau thế nào.
Với biển cấm dừng, cấm đỗ, nhiều phố ở Hà Nội còn có biển phụ ghi ngày chẵn, ngày lẻ hoặc khung giờ. Bài đọc biển báo cấm đỗ và cấm dừng trên vỉa hè hướng dẫn cách đọc từng trường hợp.
Năm bước tự kiểm tra trước khi dừng xe hoặc tăng tốc
- Nhớ biển cấm cuối cùng mình đi qua và vị trí của nó.
- Đếm nút giao: chỉ tính đường phố thật sự cắt ngang, không tính ngõ, ngách, lối vào cơ quan.
- Nhìn ngay sau nút giao xem có biển nhắc lại không.
- Xem dưới biển có biển phụ S.501, S.502 hay biển phụ thời gian, loại xe không.
- Không chắc thì cứ đi như lệnh cấm vẫn còn: không đỗ, giữ tốc độ thấp, đến đoạn có biển rõ ràng mới đổi.
Xử phạt và lưu ý khi đi xe thuê
Đỗ xe nơi có biển cấm, chạy quá tốc độ ghi trên biển hay vượt nơi cấm vượt đều bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có lỗi bị trừ điểm giấy phép lái xe. Tôi không nêu mức tiền vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Người cầm lái chịu trách nhiệm về lỗi của mình, kể cả khi đi xe thuê.
Nếu xe đang thuê bị lập biên bản hoặc bị tạm giữ, hãy báo ngay cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00, để hai bên cùng nắm thông tin. Các nhóm biển khác được tập hợp ở trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, Điều 26 về hiệu lực biển báo cấm: toàn văn trên LuatVietnam.
- Thông tư 51/2024/TT-BGTVT ban hành quy chuẩn: văn bản trên LuatVietnam.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu bản gốc tại Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.
- Biển đặt tại từng đoạn phố có thể thay đổi; luôn chấp hành biển tại hiện trường.