Lần đầu chạy xe máy tới một nút giao có cầu vượt ở cửa ngõ Hà Nội, câu khách thuê xe hay gọi điện hỏi tôi nhất là: muốn rẽ trái thì đi nhánh nào. Câu trả lời nằm trên biển cầu vượt liên thông và biển tuyến đường cầu vượt cắt qua đặt trước nút giao. Bài này hướng dẫn đọc hai loại biển đó, chọn nhánh từ sớm và tránh chỗ xe máy không được đi.
Nút giao khác mức và vì sao không rẽ trái thẳng được
Nút giao khác mức là nơi các tuyến đường cắt nhau ở những cao độ khác nhau: một tuyến chạy trên cầu vượt, tuyến kia chạy bên dưới, có nơi thêm hầm chui. Luồng xe không cắt nhau trên cùng một mặt đường, nên hướng rẽ trái được giải quyết bằng nhánh nối lên xuống, vòng xoay dưới gầm cầu, hoặc một đoạn đi thẳng rồi quay đầu ở điểm đã bố trí sẵn.
Rẽ trái theo phản xạ ngã tư có đèn ở đây dẫn tới hai lỗi quen thuộc: cắt ngang sát gầm cầu, hoặc dừng giữa đường để nhìn quanh trong khi xe phía sau chạy nhanh.
Ở Hà Nội, kiểu nút này gặp nhiều trên Vành đai 3 đoạn qua Mai Dịch, Thanh Xuân, ở cửa ngõ phía nam như khu Pháp Vân, và ở đường dẫn lên các cầu lớn qua sông Hồng. Mỗi nút tổ chức một kiểu, nên hãy đọc biển của chính nút trước mặt.
Biển tuyến đường cầu vượt cắt qua là biển hiệu lệnh
Biển này hình tròn, nền xanh lam, hình vẽ màu trắng. Trên biển có ký hiệu tuyến cầu vượt và các mũi tên cho biết xe được đi thẳng, hoặc đi theo đường vẽ để rẽ trái, quay đầu. Trong QCVN 41:2019/BGTVT và các bản trước, biển mang số hiệu R.308 (a, b); hai kiểu khác nhau ở sơ đồ đi vòng. QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT và áp dụng từ 01/01/2025, có thể sắp xếp lại số hiệu, nên khi tra cứu bạn hãy tìm theo tên biển.
Vì là biển hiệu lệnh, đường mũi tên trên biển là cách rẽ trái hoặc quay đầu mà nút giao đã tổ chức, không phải lời gợi ý. Cắt ngang dưới gầm cầu chỉ vì thấy khoảng trống dễ rơi vào lỗi không chấp hành hiệu lệnh của biển báo.
Đọc sơ đồ trên biển theo ba câu hỏi
- Mình đang ở đâu? Mũi tên xuất phát từ cạnh dưới biển, tức là hướng xe của bạn đang chạy tới.
- Đường rẽ trái bắt đầu bằng động tác gì? Có sơ đồ cho rẽ phải trước rồi vòng ngược lại, có sơ đồ cho đi thẳng qua gầm cầu rồi vòng lại ở điểm quay đầu phía sau.
- Điểm đổi hướng đầu tiên nằm trước hay sau gầm cầu? Từ đó biết nên sang làn phải hay giữ làn trong.
Biển cầu vượt liên thông cho biết nhánh nào dẫn đi đâu
Biển cầu vượt liên thông thuộc nhóm biển chỉ dẫn, hình chữ nhật nền xanh, chữ và hình vẽ màu trắng. Biển vẽ sơ đồ thu gọn của nút giao: tuyến cầu vượt, các nhánh lên xuống, đường dưới và tên hướng ở đầu mỗi nhánh. Biển chỉ dẫn không tự đặt ra lệnh cấm; nó cho biết trước nhánh nào dẫn tới đâu để bạn chuyển làn kịp.
Cách đọc nhanh khi đang chạy
- Tìm vị trí của mình ở cạnh dưới sơ đồ, giống cách đọc biển hiệu lệnh.
- Tìm tên hướng cần đến, ví dụ tên quận, tên cầu hoặc ký hiệu quốc lộ, rồi lần ngược mũi tên về điểm tách nhánh. Cách đọc ký hiệu QL, ĐT, CT có trong bài ký hiệu trên biển chỉ hướng đường.
- Xác định nhánh đó tách ra bên phải hay bên trái, trước hay sau gầm cầu.
- Để ý biển phụ ghi khoảng cách hoặc biển cấm đặt ngay ở đầu nhánh.
Xe máy được đi nhánh nào: luôn kiểm tra biển ở đầu nhánh
Sơ đồ chỉ dẫn vẽ chung cho dòng xe, nhưng ở nhiều nút giao tại Hà Nội, nhánh lên cầu vượt chỉ dành cho ô tô, đầu nhánh có biển cấm xe máy hoặc biển đường dành cho ô tô. Đường trên cao Vành đai 3 là ví dụ quen thuộc: xe máy đi đường dưới, không lên phần trên cao. Lối rẽ trái của xe máy khi đó thường nằm ở đường dưới; xem thêm bài biển chỉ hướng đường phải đi cho từng loại xe.
Sơ đồ chỉ dẫn không cho phép bạn đi vào nhánh có biển cấm xe máy; gặp biển cấm thì bỏ nhánh đó. Cách nhận ra lối lên cao tốc để tránh kịp có trong bài biển đường cao tốc phía trước.
Tình huống thực tế khi chạy xe thuê qua nút giao khác mức
Điểm đến nằm bên trái tuyến chính
Khách nhận xe ở Bồ Đề, Long Biên rồi đi sang phía tây hoặc phía nam thành phố thường qua vài nút giao có cầu vượt. Đừng đứng sẵn ở làn trái đường dưới để chờ cắt ngang; nhiều nút buộc bạn rẽ phải trước rồi mới vòng được về hướng trái.
Lỡ đi qua điểm tách nhánh
Không lùi xe, không quay đầu dưới gầm cầu hay ở đầu cầu. Đi tiếp đến điểm quay đầu hợp lệ hoặc nút giao kế tiếp; mất thêm vài phút vẫn hơn một cú va quẹt.
Giờ cao điểm, gầm cầu chật kín
Chuyển làn sớm, bật xi nhan từ xa, không chen giữa hai hàng ô tô. Vùng gạch chéo ở mũi tách nhánh không phải làn để vượt; lý do có trong bài vạch kênh hóa dòng xe ở đầu cầu và nút giao.
Quy định liên quan khi rẽ và quay đầu ở nút giao có cầu vượt
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (số 36/2024/QH15) yêu cầu chấp hành hiệu lệnh và chỉ dẫn của báo hiệu đường bộ. Khoản 2 Điều 15 yêu cầu trước khi chuyển hướng phải quan sát, giảm tốc độ, có tín hiệu báo hướng và chỉ chuyển hướng khi bảo đảm an toàn.
Khoản 4 Điều 15 không cho quay đầu xe trên cầu, đầu cầu, gầm cầu vượt, trong hầm đường bộ, trên đường cao tốc, đường một chiều và một số vị trí khác, trừ khi có hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, biển báo hiệu tạm thời hoặc tổ chức giao thông cho phép tại đó. Chỉ quay đầu dưới gầm cầu khi thấy biển cho phép.
Đi vào nhánh cấm xe máy, không theo hiệu lệnh của biển hay quay đầu sai chỗ đều có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước chuyến đi. Người cầm lái chịu trách nhiệm về lỗi của mình, kể cả khi xe là xe thuê.
Bốn thói quen khi qua nút giao khác mức
- Xem trước hình dạng nút giao trên bản đồ trước khi xuất phát.
- Thấy biển xanh lớn có sơ đồ, giảm tốc để đọc kịp.
- Chuyển làn từ xa, kiểm tra biển cấm ở đầu nhánh.
- Không chắc thì đi thẳng đường dưới, tìm điểm quay đầu hợp lệ.
Xe thuê gặp sự cố ở nút giao thì dắt vào lề an toàn, tránh xa mũi tách nhánh rồi gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00.
Muốn ôn tiếp các nhóm biển hay gặp, xem trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: toàn văn trên LuatVietnam.
- Luật số 36/2024/QH15 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu bản gốc tại Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.