Sáng rét đậm ở Hà Nội, gió bấc lùa qua cầu Long Biên buốt tận xương. Không ít người trước khi dắt xe ra cổng làm một chén rượu “cho ấm bụng”, nhất là những ai phải đi sớm hay chuẩn bị chạy lên Tam Đảo, Ba Vì. Thói quen uống rượu cho ấm đi xe máy nghe rất hợp lý, nhưng lại phản tác dụng theo hai nghĩa: cơ thể có thể lạnh hơn, và bạn vi phạm luật cấm lái xe khi có cồn. Bài này giải thích vì sao, rồi gợi ý cách giữ ấm thật sự.
Uống rượu có ấm người không
Có ấm, nhưng chỉ là cảm giác và chỉ trong chốc lát. Cồn có thể làm giãn các mạch máu nhỏ sát dưới da. Máu ấm từ bên trong dồn ra bề mặt, nên mặt nóng bừng, tay chân thấy ấm lên. Đó là lý do nhiều người tin rượu “chống rét”.
Vấn đề là máu đã ra sát da thì cũng tỏa nhiệt ra ngoài nhanh hơn. Trên xe máy, gió lạnh thổi liên tục vào người, phần nhiệt này có thể bị cuốn đi rất nhanh. Cảm giác ấm ở da che mất việc phần thân bên trong đang mất nhiệt. Nói gọn: rượu đổi cái ấm bên trong lấy cái ấm giả bên ngoài.
Vì sao cảm giác ấm giả nguy hiểm khi chạy xe
Cơ thể có cách tự báo lạnh: run, nổi da gà, muốn tìm chỗ trú. Cồn có thể làm những tín hiệu đó yếu đi. Người đã uống dễ chủ quan, mặc mỏng hơn, chạy lâu hơn mà không dừng nghỉ, vì không thấy mình lạnh đến mức nào.
Trên đường đèo, điều này càng đáng lo. Lên Tam Đảo hay đường lên Vườn quốc gia Ba Vì, càng lên cao gió càng mạnh, sương mù có thể dày, đường dốc và cua liên tục. Tay cóng làm bóp phanh kém nhạy. Cộng thêm cồn, phản xạ có thể chậm đi, thăng bằng kém hơn và tầm nhìn hẹp lại, đúng lúc mặt đường ướt sương cần sự tỉnh táo nhất.
Bài này mô tả ở mức khái quát, không phải lời khuyên y khoa cho từng người. Nếu bạn có bệnh lý tim mạch, huyết áp hay đang dùng thuốc, hãy hỏi bác sĩ về chuyện đi lại trong mùa lạnh.
Uống rượu cho ấm đi xe máy là lái xe khi có cồn
Về luật, không có ngoại lệ cho “một chén cho ấm”. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại Điều 9 khoản 2 hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Luật không phân biệt bạn uống để say hay uống để chống rét, uống rượu trắng hay rượu ngâm. Lực lượng chức năng được dùng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm (Điều 67 khoản 2). Mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu ngưỡng đo hay mức phạt. Nếu chén rượu ấy là rượu thuốc trong bữa cơm gia đình, đọc thêm bài rượu thuốc, rượu ngâm vẫn là rượu.
Giữ ấm khi đi xe máy mùa đông: thay chén rượu bằng gì
Cách chống rét hiệu quả là chặn gió và giữ nhiệt cho cơ thể, không phải đốt nóng từ trong bằng cồn.
Áo khoác chắn gió và mặc nhiều lớp
Lớp ngoài cùng nên là áo gió hoặc áo khoác có khả năng cản gió, kéo khóa kín cổ. Bên trong mặc nhiều lớp mỏng thay vì một chiếc áo thật dày: lớp sát người giữ khô, lớp giữa giữ nhiệt. Khi dừng nghỉ thấy nóng thì cởi bớt một lớp, lúc chạy tiếp lại mặc vào.
Găng tay, khẩu trang, khăn cổ
Tay là phần lạnh nhanh nhất trên xe máy vì nằm ngay đầu gió. Găng tay dày, có lớp chắn gió giúp ngón tay còn linh hoạt để bóp phanh, bật xi nhan. Khẩu trang và khăn ống quấn cổ che phần hở giữa mũ bảo hiểm và cổ áo. Mũ bảo hiểm có kính chắn gió cũng giúp mặt đỡ buốt.
Ủng hoặc giày kín, tất dày
Chân đặt trên để chân hứng gió suốt quãng đường. Giày kín mũi hoặc ủng đi mưa, kèm tất dày, giữ ấm tốt hơn hẳn dép. Nếu trời có mưa phùn, ủng còn giúp chân khô ráo.
Uống nước ấm không cồn, ăn sáng trước khi đi
Một cốc nước ấm, trà nóng hay sữa ấm trước khi xuất phát, cộng với bữa sáng đủ no, giúp bạn dễ chịu hơn mà không có cồn. Mang theo bình giữ nhiệt nếu đi xa.
Chia chặng, dừng nghỉ đúng lúc
Đi đường dài thì chia chặng, dừng ở trạm dừng chân hoặc quán ven đường để làm ấm tay chân. Khi thấy run nhiều, tay cứng, khó tập trung, hãy dừng lại, đừng cố chạy cho xong. Thêm kinh nghiệm chạy xe khi rét và gió giật có trong bài chạy xe máy mùa đông khi gió giật ở Hà Nội.
Nếu đã lỡ uống rồi
Đừng lái. Đi taxi, xe ôm công nghệ hoặc nhờ người không uống chở, để xe lại nơi an toàn và lấy sau. Uống thêm trà, cà phê hay nước giải rượu không làm cồn hết nhanh hơn; chỉ có thời gian, và bài này không nêu mốc giờ nào vì mỗi người mỗi khác.
Với xe thuê, vi phạm nồng độ cồn vẫn gắn với người cầm lái. Cần trao đổi việc để xe lại, gọi cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên qua số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00; điều kiện cụ thể xác nhận trực tiếp.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, Điều 67 khoản 2.
Tóm lại, chén rượu trước giờ đi chỉ cho cảm giác ấm giả, trong khi cơ thể có thể mất nhiệt nhanh hơn và bạn đã vi phạm luật. Áo gió, găng tay, khẩu trang, ủng và cốc nước ấm mới là thứ giữ ấm thật. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, còn quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.