Bạn thuê một chiếc xe máy điện để đi lại trong phố, tối đến ghé quán nướng ở Tây Hồ, uống vài cốc với bạn bè rồi nghĩ xe điện chạy êm, không có ống xả, chắc không ai kiểm tra. Câu hỏi về xe máy điện nồng độ cồn nghe như một kẽ hở, nhưng câu trả lời ngắn gọn là không có kẽ hở nào. Bài này giải thích luật xếp xe máy điện vào nhóm nào, vì sao lệnh cấm áp dụng giống xe xăng, chỗ khác nhau với xe đạp điện, và việc cần làm nếu bạn đã lỡ uống.
Xe máy điện nồng độ cồn: lệnh cấm không phân biệt loại động cơ
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9. Khoản 2 ghi nguyên văn:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Câu chữ dùng cụm “phương tiện tham gia giao thông đường bộ”, không nhắc đến xăng hay điện. Điều 2 của Luật giải thích phương tiện giao thông đường bộ gồm xe cơ giới, xe thô sơ, xe máy chuyên dùng và các loại xe tương tự; phương tiện đó khi đi trên đường bộ là phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Như vậy, chỉ cần bạn đang điều khiển một chiếc xe trên đường và trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, bạn đã thuộc hành vi bị cấm, dù chiếc xe chạy bằng gì.
Luật xếp xe máy điện vào nhóm nào
Điều 34 của Luật phân loại phương tiện theo thiết kế, không theo nhiên liệu. Hai điểm liên quan trực tiếp đến xe máy điện nằm ở khoản 1:
- Điểm e, xe mô tô: “xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy”.
- Điểm g, xe gắn máy: xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h; luật ghi rõ “nếu động cơ dẫn động là động cơ điện thì công suất của động cơ không lớn hơn 04 kW”.
Đọc hai điểm này cùng nhau, xe máy điện hoặc là xe gắn máy, hoặc là xe mô tô, tùy vận tốc thiết kế và công suất động cơ. Cả hai đều nằm trong nhóm xe cơ giới ở khoản 1 Điều 34. Một chiếc xe điện và một chiếc xe xăng cùng loại vì thế đứng chung một nhóm trước luật.
Muốn biết chiếc xe thuê của mình thuộc loại nào, hãy hỏi cửa hàng khi nhận xe và xem giấy tờ xe đi kèm. Mức xử lý cụ thể với từng loại phương tiện do Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định; khi tra văn bản, hãy tìm đúng điều khoản ứng với loại xe của bạn. Bài này không nêu con số tiền phạt hay ngưỡng đo nào, vì các mức đó có thể được sửa đổi.
Đừng nhầm với xe đạp điện
Nhiều người gọi chung mọi xe chạy pin là “xe điện”, nhưng luật tách bạch. Điều 34 khoản 2 điểm b xếp xe đạp điện vào xe thô sơ: “Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện, là xe đạp có trợ lực từ động cơ, nguồn động lực từ động cơ bị ngắt khi người lái xe dừng đạp hoặc khi xe đạt tới tốc độ 25 km/h”.
Khác nhóm không có nghĩa là được uống rồi đi. Xe thô sơ vẫn là phương tiện giao thông đường bộ theo Điều 2, nên lệnh cấm ở Điều 9 khoản 2 vẫn áp dụng. Chỗ khác nhau nằm ở cách phân nhóm khi xử phạt, phần này cần tra trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Với người thuê xe, điều quan trọng là biết chiếc xe dưới tay mình là xe máy điện có tay ga hẳn hoi, không phải xe đạp có trợ lực.
Vì sao xe điện không “nhẹ nhàng” hơn khi đã có cồn
Ngoài chuyện luật, có vài lý do thực tế khiến người đã uống càng không nên ngồi lên xe máy điện:
- Lực kéo đến tức thì. Xe điện thường bốc ngay khi vặn tay ga, không có độ trễ như xe số hay xe ga chạy xăng. Phản xạ đã chậm vì cồn thì một cú vặn nhầm ở ngã tư đông là đủ gây va chạm.
- Không có tiếng máy để tự nhắc. Xe đứng yên mà vẫn bật nguồn trông như đã tắt, người say dễ quên rồi chạm tay ga.
- Đường phố Hà Nội về đêm. Các trục như Lạc Long Quân, Âu Cơ hay dốc lên cầu Long Biên vẫn có xe tải, xe công nghệ chạy nhanh; người lái thiếu tỉnh táo khó giữ làn và phán đoán khoảng cách.
Nếu bạn mới chuyển từ xe xăng sang, cảm giác lái khác đã được phân tích ở bài lần đầu đi xe máy điện sau quen xe xăng. Thêm cồn vào sự lạ tay ấy là tổ hợp rủi ro nhất.
Đã uống rồi thì làm gì với chiếc xe máy điện thuê
Việc duy nhất cần làm là không lái. Các bước gợi ý:
- Tắt nguồn, khóa xe cẩn thận và gửi tại bãi có người trông giữ. Nhiều nơi có khu để riêng hoặc quy định riêng cho xe điện, hãy hỏi người trông xe; tham khảo thêm bài gửi xe máy điện ở trung tâm thương mại, bệnh viện.
- Chụp ảnh vé và vị trí bãi để hôm sau tìm lại nhanh.
- Gọi taxi, xe ôm hoặc nhờ người không uống đưa về. Đừng dắt xe dọc lòng đường trong lúc đã có cồn.
- Không vội lấy xe từ sáng sớm. Chuyện cồn còn trong cơ thể sau một đêm uống nhiều có bài riêng: đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
Cách lập luận ở đây cũng giống trường hợp xe nhỏ chạy xăng trong bài uống bia rồi đi xe 50cc: xe nhỏ hay xe điện đều không được miễn.
Những gì nên hỏi cửa hàng khi thuê xe máy điện
Giá thuê xe máy điện cần liên hệ để xác nhận, không có mức cố định đăng sẵn. Khi hỏi giá, bạn nên hỏi luôn xe thuộc loại nào và cách xử lý nếu phải gửi xe lại qua đêm. Mọi chính sách của cửa hàng liên quan đến tình huống người thuê đã uống cần được xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00; thời gian và chi phí giao nhận nếu cần phải xác nhận trước, và không có giao nhận ngoài giờ hoạt động.
Ghi chú về nguồn
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2, Điều 9 khoản 2, Điều 34 khoản 1 điểm e và g, khoản 2 điểm b.
Tóm lại, xe máy điện là xe cơ giới, thuộc nhóm xe gắn máy hoặc xe mô tô tùy thiết kế, và lệnh cấm lái khi có nồng độ cồn áp dụng như với xe xăng. Xe đạp điện là xe thô sơ nhưng cũng không được lái khi đã uống. Đã uống thì gửi xe lại và gọi xe về. Các bài khác trong mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.