Bữa cơm cuối tuần ở nhà ông bà tại Đông Anh, mâm vừa dọn ra thì bình rượu ngâm trên nóc tủ cũng được rót. “Rượu thuốc thôi, một chén cho ấm bụng.” Nhiều người nghĩ uống rượu thuốc lái xe về không giống uống bia rượu thật. Thực tế, dù ngâm sâm, ba kích hay táo mèo, thứ trong chén vẫn là rượu. Bài này giải thích vì sao, luật nói gì, và cách từ chối khéo mà không làm người lớn phật lòng.
Rượu thuốc có cồn không
Có. Rượu thuốc, rượu ngâm là rượu trắng được dùng để ngâm rễ cây, củ, quả hoặc các vị thảo dược trong một thời gian. Phần cồn của rượu nền vẫn ở nguyên trong bình. Thảo dược có thể làm đổi màu, đổi vị, khiến chén rượu dễ uống hơn, nhưng không làm rượu thành nước thuốc không cồn.
Cái tên “rượu thuốc” dễ gây hiểu lầm. Trong nhiều gia đình, bình rượu ngâm được nhắc đến như một thứ bồi bổ, uống “lấy thuốc” chứ không phải để say. Với người cầm lái, tên gọi không quan trọng: thứ quyết định là trong máu hoặc hơi thở có cồn hay không.
Rượu ngâm nhà làm cũng khó biết độ mạnh. Rượu nền mua ở đâu, nấu thế nào, ngâm bao lâu, có được pha thêm hay không, chính người rót nhiều khi cũng không chắc. Vì vậy bài này không đưa con số nào về độ rượu, và không có “một chén nhỏ” nào được coi là an toàn khi đo.
Uống rượu thuốc lái xe: luật nhìn vào hơi thở, không nhìn vào tên đồ uống
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại Điều 9 khoản 2 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều luật không có ngoại lệ cho rượu ngâm, rượu thuốc hay rượu biếu. Theo Điều 2, phương tiện tham gia giao thông đường bộ bao gồm cả xe cơ giới và xe thô sơ. Điều 34 xếp xe máy điện vào nhóm xe cơ giới, còn xe đạp, xe đạp điện là xe thô sơ. Nói cách khác, đã uống thì không chỉ xe máy mà cả xe đạp điện đi chợ cũng không nên cầm lái.
Luật giao Bộ Y tế quy định về xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu (Điều 87 khoản 5). Điều 67 cho phép lực lượng chức năng dùng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm. Mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu ngưỡng đo hay mức phạt.
Rượu ngâm có bị phạt nồng độ cồn: vài hiểu lầm hay gặp
- “Uống lúc ăn cơm thì cồn bị thức ăn hút hết.” Ăn kèm không làm cồn biến mất khỏi cơ thể; chén rượu vẫn đã được uống vào.
- “Rượu ngâm lâu năm thì hết cồn.” Không có cơ sở để tin như vậy. Bình đậy kín thì phần cồn vẫn còn đó.
- “Một chén rồi ngồi uống trà là ổn.” Trà, nước chanh, cà phê không làm cồn giảm nhanh hơn. Chỉ có thời gian, và chúng tôi không nêu mốc giờ nào vì nó khác nhau ở từng người.
- “Chỉ chạy vài cây số trong làng.” Điều luật không phân biệt quãng đường ngắn hay dài.
Cách từ chối khéo khi người lớn trong nhà mời
Phần khó nhất thường không phải luật mà là cái tình. Ông bà, bố mẹ hay bác trưởng họ mời là mời bằng lòng quý. Từ chối cứng nhắc dễ làm bữa cơm mất vui, nên hãy chuẩn bị sẵn vài cách nói:
Nói trước khi ngồi vào mâm
Ngay lúc chào mọi người, nói luôn: “Hôm nay con chạy xe, con xin phép không uống.” Nói trước thì không ai phải rót rồi lại rút chén về. Nhờ một người trong nhà, như vợ, chồng hoặc anh chị em, nhắc giúp nếu ai quên.
Có một câu trả lời ngắn, nhẹ nhàng
Vài câu dễ nghe:
- “Con xin chén trà thay, lần sau con ngủ lại sẽ ngồi với ông lâu hơn.”
- “Rượu của bác quý quá, con để dành hôm nào không phải đi xe.”
- “Con đang chạy xe về Long Biên, đường đông, con không dám.”
Rót trà hoặc nước vào chén của mình rồi vẫn nâng chén cùng mọi người. Cái người lớn cần thường là sự có mặt và lời chúc, không phải chén rượu cạn.
Nếu thật lòng muốn uống cùng ông bà
Hãy sắp xếp trước để không phải lái xe. Đi taxi, xe ôm công nghệ hoặc nhờ người không uống chở về. Với gia đình ở Sóc Sơn, Gia Lâm hay các xã ngoại thành, có thể tính chuyện ngủ lại và về vào hôm sau khi đã thực sự tỉnh. Nếu đi xe máy đến, dựng xe trong sân nhà và quay lại lấy sau.
Rượu thuốc dùng như thuốc thì sao
Có người dùng rượu ngâm theo lời mách hoặc theo thầy thuốc, uống đều mỗi bữa. Bài này không bàn công dụng hay liều dùng, và không đưa lời khuyên y khoa. Nếu bạn đang dùng một loại rượu thuốc để chữa bệnh, hãy hỏi bác sĩ về việc dùng nó và chuyện lái xe. Về giao thông, điều cần nhớ chỉ có một: trong người có cồn thì không cầm lái. Cồn từ các sản phẩm như siro ho, nước súc miệng được bàn riêng trong bài nước súc miệng, siro ho và thuốc xịt họng có cồn. Với đồ uống quảng cáo ít hoặc không cồn, xem bài bia không cồn rồi lái xe máy.
Khi bạn đang đi xe thuê
Vi phạm nồng độ cồn gắn với người cầm lái, kể cả khi xe là xe thuê. Đã uống thì để xe ở nơi an toàn, đi phương tiện khác. Nếu cần trao đổi về việc gửi hoặc nhận lại xe, gọi cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên qua số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00; điều kiện cụ thể xác nhận trực tiếp. Nếu đã bị lập biên bản, đọc bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, và không phải lời khuyên y khoa cho từng người. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2, Điều 9 khoản 2, Điều 34, Điều 67, Điều 87 khoản 5.
Tóm lại, rượu thuốc, rượu ngâm vẫn là rượu, và một chén trước bữa cơm vẫn có thể khiến hơi thở có cồn. Nói trước, nâng chén trà thay rượu, hoặc sắp xếp người chở về nếu muốn uống cùng gia đình. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, và các quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.