Sáng đi làm qua phố, thấy hàng bánh mì quen, bạn tấp vào lề, tắt máy, rút chìa rồi chạy vào quầy. Chỉ hai phút, nhưng theo luật thì lúc đó chiếc xe đang “dừng” hay “đỗ”? Bài này phân biệt dừng xe và đỗ xe đúng theo câu chữ của Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, rồi áp vào từng kiểu ghé quán ở các phố nội đô Hà Nội.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Bài không nêu mức phạt; hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Phân biệt dừng xe và đỗ xe theo câu chữ Điều 18
Điều 18 Luật số 36/2024/QH15 (bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH) định nghĩa:
Khoản 1, dừng xe: “Dừng xe là trạng thái đứng yên tạm thời của xe trong một khoảng thời gian cần thiết đủ để cho người lên xe, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe hoặc hoạt động khác. Khi dừng xe không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái, trừ trường hợp rời khỏi vị trí lái để đóng, mở cửa xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe nhưng phải sử dụng phanh đỗ xe hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác.”
Khoản 2, đỗ xe: “Đỗ xe là trạng thái đứng yên của xe không giới hạn thời gian. Khi đỗ xe, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ chỉ được rời khỏi xe khi đã sử dụng phanh đỗ xe hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác. Xe đỗ trên đoạn đường dốc phải đánh lái về phía lề đường, chèn bánh.”
Đọc kỹ thì thấy gì
- Ranh giới không nằm ở việc ghé hai phút hay hai mươi phút. Điều quyết định là bạn còn ngồi ở vị trí lái và máy còn nổ hay không.
- Luật không có câu “tắt máy là đỗ”. Nhưng vì đang dừng thì không được tắt máy và không được rời vị trí lái, nên khi bạn tắt máy bước vào quầy, xe đã ra khỏi khuôn khổ “dừng”. Việc để xe đứng đó phải đáp ứng điều kiện của đỗ xe, kể cả chỗ đứng.
- Ngoại lệ được rời vị trí lái khi dừng chỉ gồm đóng, mở cửa xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe. Mua đồ ăn không nằm trong danh sách đó.
Bốn kiểu ghé quán và trạng thái tương ứng
Đi hai người, người ngồi sau xuống mua
Người lái ngồi nguyên, máy nổ, xe sát lề phải; người ngồi sau xuống mua. Đây đúng là dừng xe “cho người lên xe, xuống xe”.
Đi một mình, gọi người bán mang ra
Bạn không tắt máy, không rời yên, người bán đưa túi bánh qua lề. Xe vẫn đang dừng; chỉ cần chỗ tấp không thuộc nơi cấm dừng.
Đi một mình, tắt máy, vào quầy
Đây là tình huống ở tiêu đề. Xe không còn là “dừng” như luật mô tả, nên chỉ hợp lệ khi chỗ đó được phép đỗ và bạn đã thực hiện biện pháp an toàn trước khi rời xe. Luật không nêu cụ thể biện pháp với xe máy; cách thực tế là dựng chân chống giữa trên mặt bằng, khóa cổ, rút chìa. Phố có điểm trông giữ xe được phép thì gửi xe ở đó là chắc chắn nhất.
Dừng ngay góc phố hay điểm chờ xe buýt
Tắt máy hay không cũng vậy: những vị trí trong khoản 4 cấm cả dừng lẫn đỗ, nên không có cách nào biến chúng thành chỗ ghé hợp lệ.
Ràng buộc chung cho cả hai trạng thái
Dù dừng hay đỗ trên đường, khoản 3 yêu cầu hai việc: có tín hiệu khi ra, vào vị trí và “không làm ảnh hưởng đến người đi bộ và các phương tiện tham gia giao thông đường bộ”.
Về vị trí trên đường phố, khoản 6 cho phép dừng, đỗ chỉ khi xe nằm “sát theo lề đường, vỉa hè phía bên phải theo chiều đi của mình”, bánh xe gần nhất không cách lề, vỉa hè quá 0,25 mét. Trên đường ngoài phố, khoản 5 cho dùng lề rộng hoặc khu đất ngoài phần đường xe chạy; lề hẹp thì sát mép phải.
Khoản 4 liệt kê các nơi cấm dừng và đỗ. Với người ghé quán trong phố nội đô, các điểm hay gặp là:
- Điểm a: bên trái đường một chiều. Quán nằm bên trái phố một chiều ở khu Hoàn Kiếm thì đi vòng sang chỗ khác.
- Điểm h: nơi đường giao nhau và trong phạm vi 05 mét tính từ mép đường giao nhau. Hàng bánh mì ở góc ngã tư là trường hợp điển hình.
- Điểm i và điểm o: điểm đón, trả khách và đường dành riêng cho xe buýt.
- Điểm đ: song song cùng chiều với xe khác đang dừng, đỗ. Hàng quán đông, xe tấp thành hai lớp là rơi vào điểm này.
- Điểm o: trên lòng đường, vỉa hè trái quy định của pháp luật.
Về vỉa hè, khoản 1 Điều 77 ghi: “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.” Dắt xe lên vỉa hè trước quán chỉ hợp lệ khi chỗ đó được phép trông giữ xe. Cách đi qua vỉa hè vào nhà, vào cơ quan có trong bài chạy xe máy qua vỉa hè.
Hỏi nhanh về đỗ xe máy sát lề đường
Bật đèn khẩn cấp thì đỗ chỗ nào cũng được? Không. Khoản 7 chỉ nói đến đèn khẩn cấp khi gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng buộc phải đỗ. Ghé mua đồ ăn không phải sự cố.
Phố dốc như đoạn lên đê thì sao? Khoản 2 yêu cầu xe đỗ trên dốc phải “đánh lái về phía lề đường, chèn bánh”. Chọn chân chống thế nào để xe không trôi có ở bài đỗ xe ga trên đường dốc.
Ngồi trên xe chờ ở giữa phố có sao không? Có. Dừng cũng phải sát lề phải và ngoài các vị trí cấm. Trường hợp dừng để hỏi đường, xem bản đồ đã có trong bài dừng xe máy giữa phố để hỏi đường. Còn việc camera trật tự đô thị ghi nhận xe tấp vào lòng đường mua đồ, xem bài dừng xe máy dưới lòng đường để mua đồ, chụp ảnh.
Thói quen gọn khi ghé quán
- Bật xi nhan phải từ xa, giảm tốc, tấp sát lề, không tấp ở góc phố.
- Định ngồi trên xe thì giữ máy nổ, chân chống đất, xong việc là đi.
- Định tắt máy, vào quầy thì tìm chỗ được phép để xe hoặc điểm trông giữ trước, rồi dựng chân chống, khóa cổ.
- Ra khỏi chỗ đứng: bật xi nhan trái, nhìn gương, chờ khoảng trống rồi mới nhập dòng.
Khách thuê xe của Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên cần hỏi cách khóa cổ từng dòng xe có thể gọi 0942467674 trong giờ 09:00–21:00.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: văn bản trên Cổng Chính phủ; bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Đã đối chiếu nguyên văn Điều 18 khoản 1 đến 7 và Điều 77 khoản 1.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: văn bản trên Cổng Chính phủ.
Các bài khác về luật đi đường cho người lái xe máy nằm trong mục quy định giao thông, và toàn bộ chuyên đề pháp lý ở trang an toàn và pháp lý.