Lần đầu tự lái xe máy ở Hà Nội, khách du lịch hay gặp cảnh bản đồ báo rẽ mà trước mặt là ba ngã phố cổ giống nhau, và phản xạ đầu tiên là phanh lại ngay giữa dòng xe. Bài này giải thích quy tắc dừng xe máy trên phố cho đúng tình huống đó: dừng ở đâu, báo hiệu thế nào, chỗ nào luật cấm, và làm sao hỏi đường, xem bản đồ trong một lần dừng ngắn mà không chắn ai.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Bài không nêu mức phạt; hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Không xem bản đồ khi xe còn đang chạy
Khoản 6 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 liệt kê vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm: “Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ.”
Cầm điện thoại vừa chạy vừa phóng to bản đồ là sai luật. Cũng đừng giảm tốc giữa làn để nhìn màn hình, vì người phía sau không đoán được bạn định làm gì. Cần xem kỹ thì dừng trước, rồi mới nhìn.
Quy tắc dừng xe máy trên phố theo Điều 18
Ba khoản của Điều 18 đáng nhớ nhất với người cần hỏi đường.
Dừng khác đỗ ở chỗ nào
Khoản 1 định nghĩa dừng xe là “trạng thái đứng yên tạm thời của xe trong một khoảng thời gian cần thiết”, và “khi dừng xe không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái”, trừ một số trường hợp như xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe. Ngồi nguyên trên xe, máy vẫn nổ, hỏi người bán hàng bên lề vài câu là đúng kiểu dừng luật mô tả.
Muốn tắt máy, xuống xe vào cửa hàng hỏi thì xe không còn ở trạng thái dừng. Lúc đó hãy tìm chỗ được phép để xe hoặc điểm trông giữ xe.
Dừng sát lề bên phải
Khoản 6 viết: trên đường phố chỉ được dừng xe, đỗ xe “sát theo lề đường, vỉa hè phía bên phải theo chiều đi của mình; bánh xe gần nhất không được cách xa lề đường, vỉa hè quá 0,25 mét và không gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ.”
Với xe máy, cứ áp bánh sát mép vỉa hè bên phải, đừng đứng chéo xe ra lòng đường. Ra ngoại thành, khoản 5 cho phép dừng ở nơi có lề đường rộng hoặc khu đất bên ngoài phần đường xe chạy; lề hẹp hoặc không có lề thì sát mép đường phía bên phải.
Báo hiệu khi vào và ra
Khoản 3 yêu cầu khi dừng xe trên đường phải “có tín hiệu báo cho người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ khác biết khi ra, vào vị trí dừng xe, đỗ xe” và “không làm ảnh hưởng đến người đi bộ và các phương tiện tham gia giao thông đường bộ”.
Trình tự tấp vào lề và nhập lại dòng xe
Ghép các khoản trên với khoản 2 Điều 13 về chuyển làn (tín hiệu báo trước, quan sát, mỗi lần chỉ sang một làn liền kề):
- Bật xi nhan phải từ sớm, nhìn gương, kiểm tra điểm mù bên phải.
- Giảm tốc dần, đừng phanh gấp; sang từng làn một về phía lề.
- Áp sát lề phải, dừng hẳn, chân chống đất, máy vẫn nổ, rồi mới cầm điện thoại hay hỏi người bên đường.
- Trước khi đi tiếp, bật xi nhan trái, quan sát phía sau, chờ khoảng trống đủ rộng rồi mới nhập dòng.
Với xe số, cách giữ thăng bằng khi dừng trên phố có trong bài dừng xe số giữa phố.
Nơi cấm dừng xe máy dễ gặp khi đang hỏi đường
Khoản 4 Điều 18 liệt kê các vị trí không được dừng, đỗ. Người đang lạc đường hay rơi vào các điểm sau:
- Áp sát xe khác để hỏi người lái. Điểm đ cấm dừng “song song cùng chiều với một xe khác đang dừng, đỗ trên đường”. Đừng kề xe sát cạnh người đang đứng bên lề.
- Hỏi ở điểm chờ xe buýt. Điểm i cấm dừng tại “điểm đón, trả khách”; điểm o cấm dừng “trên đường dành riêng cho xe buýt”.
- Đứng ngay góc phố. Điểm h cấm dừng “nơi đường giao nhau và trong phạm vi 05 mét tính từ mép đường giao nhau”. Phố cổ Hoàn Kiếm có rất nhiều góc giao nhau ngắn; đi qua góc thêm một đoạn rồi hãy tấp.
Phố cổ còn nhiều phố một chiều. Điểm a cấm dừng “bên trái đường một chiều”, kể cả khi cửa hàng bạn muốn hỏi nằm bên trái.
Trên các tuyến lớn, điểm c cấm dừng trên cầu, trừ khi tổ chức giao thông cho phép; điểm d cấm dừng ở gầm cầu vượt, trừ nơi cho phép. Lỡ lên cầu Long Biên, đi hết cầu rồi mới xem bản đồ.
Cũng không dừng trên vạch người đi bộ qua đường (điểm g), chỗ che khuất biển báo hiệu, đèn tín hiệu (điểm n), phố chỉ rộng đủ một làn xe cơ giới (điểm l) và đoạn cong hoặc gần đầu dốc khuất tầm nhìn (điểm b), như dốc lên mặt đê ven sông Hồng.
Khoản 2 Điều 26 còn cấm dừng xe, đỗ xe trong hầm đường bộ; lạc trong hầm chui thì ra khỏi hầm rồi mới tính.
Chuyện dừng dưới lòng đường để mua đồ, chụp ảnh và camera ghi hình có trong bài dừng xe máy dưới lòng đường để mua đồ, chụp ảnh.
Hỏi đường, xem bản đồ gọn trong một lần dừng
Lần dừng càng ngắn càng ít ảnh hưởng người khác:
- Xem cả tuyến trước khi xuất phát ở chỗ ở hay quán cà phê, nhớ hai ba mốc lớn như hồ, cầu, chợ. Cách để bản đồ chỉ đường hợp với xe máy có trong bài dùng Google Maps cho xe máy ở Hà Nội.
- Đi hai người thì giao việc xem bản đồ cho người ngồi sau, nhưng người lái vẫn không nhìn màn hình khi xe chạy.
- Hỏi người ở phía lề bên phải: người bán hàng, bảo vệ, người đang đứng trên vỉa hè. Đưa sẵn địa chỉ viết ra giấy để họ đọc.
- Cần xem lâu hoặc phải xuống xe thì rẽ vào bãi gửi xe, sân cửa hàng có chỗ để xe, hoặc phố ngang vắng hơn, thay vì đứng mãi ở mép trục đông xe.
Khi xe gặp sự cố giữa phố
Nếu xe chết máy và buộc phải đứng lại ở chỗ không được phép, khoản 7 Điều 18 yêu cầu “báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc đặt biển cảnh báo về phía sau xe” để người khác biết. Với xe máy, việc đầu tiên vẫn là dắt xe sát vào lề phải, ra khỏi làn xe chạy. Khách thuê xe của Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên có thể gọi 0942467674 trong giờ 09:00–21:00 để được hướng dẫn.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: văn bản trên Cổng Chính phủ; bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Đã đối chiếu nguyên văn Điều 9 khoản 6, Điều 13 khoản 2, Điều 18 khoản 1 đến 7 và Điều 26 khoản 2.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt: văn bản trên Cổng Chính phủ.
Các bài khác về luật đi đường cho người lái xe máy nằm trong mục quy định giao thông, và toàn bộ chuyên đề pháp lý ở trang an toàn và pháp lý.