Gần nửa đêm trên đường đê Ngọc Thụy ở Long Biên, bạn thấy một chiếc xe máy đổ nghiêng, người lái nằm cạnh, hơi thở nồng mùi rượu. Gặp tình huống người say ngã xe máy sơ cứu ra sao, gọi ai, đứng ở đâu để chính mình không bị xe sau đâm vào? Bài này dành cho người đi đường và khách thuê xe hay về khuya, đi theo đúng thứ tự từ lúc dừng xe đến khi xe cấp cứu tới.
Đây là hướng dẫn phổ biến cho người không có chuyên môn y tế. Khi đã gọi được 115, hãy làm theo lời tổng đài viên.
Trước khi lại gần: an toàn của chính bạn là việc đầu tiên
Đường ven đô và đường đê ban đêm thường thiếu đèn, xe chạy nhanh. Nhiều người dừng lại giúp rồi chính mình bị xe sau đâm vào. Vì vậy:
- Dừng xe sát lề, cách chỗ người ngã một khoảng, bật đèn và xi nhan.
- Mặc áo sáng màu nếu có, bật đèn pin điện thoại.
- Nhìn cả hai hướng trước khi bước xuống lòng đường, không đứng giữa làn xe.
- Để ý xăng rò, mùi khét từ chiếc xe đổ; có dấu hiệu cháy thì giữ khoảng cách.
Người đã uống có thể bất ngờ cáu gắt khi được chạm vào. Hãy nói trước: “Tôi là người đi đường, tôi dừng lại giúp anh”.
Cảnh báo xe phía sau trên đoạn đường tối
- Nhờ thêm người. Vẫy xe đi chậm, gọi người ở hàng quán còn sáng đèn. Một người lo nạn nhân, một người đứng trên lề ra hiệu cho dòng xe đi chậm.
- Đặt vật cảnh báo từ xa. Xe của bạn bật đèn, dựng ở mép đường phía sau chỗ người nằm, đủ xa để xe tới kịp giảm tốc.
- Nếu người ngã nằm sau khúc cua, người cảnh báo đứng trước khúc cua, nơi tài xế còn kịp nhìn thấy.
Đừng dựng chiếc xe đổ lên hay dắt đi chỗ khác nếu nó không gây nguy hiểm. Vị trí xe là dấu vết của vụ tai nạn.
Người say ngã xe máy sơ cứu thế nào cho đúng
Đừng nghĩ “chỉ say thôi”
Sai lầm dễ gặp nhất là thấy mùi rượu rồi cho rằng người kia lơ mơ vì say. Men rượu có thể che đi dấu hiệu chấn thương đầu: nói lẫn, buồn ngủ, nôn, không nhớ chuyện vừa xảy ra. Hãy coi đây là một người bị tai nạn. Gọi to, hỏi tên, hỏi đau ở đâu, xem người đó có tự thở, có chảy máu nhiều, có cử động được tay chân không.
Không di chuyển khi nghi chấn thương cột sống
Người kêu đau cổ, đau lưng, tê tay chân, bất tỉnh hoặc không tự ngồi dậy được thì đừng kéo, bế hay đỡ ngồi dậy. Để nguyên tư thế, giữ đầu và cổ không xoay vặn. Chỉ di chuyển khi có nguy hiểm trước mắt, như xe đang lao tới hoặc xe bắt lửa; khi đó nhiều người cùng làm, giữ đầu, cổ và thân thẳng một khối.
Không tháo mũ bảo hiểm nếu không thật sự cần
Mũ đang giữ cố định phần đầu, tháo sai cách có thể làm chấn thương cổ nặng thêm. Chỉ mở kính chắn để người đó dễ thở. Nếu người bị nạn khó thở hoặc nôn mà mũ cản trở, nói rõ với tổng đài 115 và làm theo hướng dẫn.
Trong lúc chờ
- Chảy máu ở tay chân: dùng khăn hoặc áo sạch ấn trực tiếp lên vết thương.
- Trời lạnh hoặc mưa: đắp áo khoác, áo mưa giữ ấm.
- Không cho ăn uống gì, kể cả nước “giải rượu” hay thuốc.
Gọi 115, báo 113: nói gì cho tổng đài
Gọi 115 khi có người bị thương, nhất là khi họ bất tỉnh, lơ mơ, khó thở, chảy máu nhiều. Không chắc thì cứ gọi. Sau đó báo 113 hoặc nhờ người khác báo công an. Cách phân biệt các số khẩn cấp có ở bài gọi số khẩn cấp nào khi gặp sự cố trên đường.
- Vị trí: tên phố hoặc tuyến đê, số nhà, hàng quán gần nhất. Trên đường đê Long Biên hay Gia Lâm ban đêm, tả mốc dễ thấy như cổng chùa, trạm bơm, lối xuống bãi.
- Tình trạng: còn tỉnh không, có thở không, chảy máu ở đâu.
- Có mùi rượu: nói thật, vì thông tin này giúp nhân viên y tế đánh giá đúng.
Giữ máy, cử một người ra đầu đường đón xe cấp cứu.
Giữ an toàn hiện trường: luật quy định người có mặt phải làm gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, tại Điều 80 khoản 2 quy định người có mặt tại nơi xảy ra tai nạn có trách nhiệm:
“a) Giúp đỡ, cứu chữa kịp thời người bị nạn; b) Báo tin ngay cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất; c) Tham gia bảo vệ hiện trường; d) Tham gia bảo vệ tài sản của người bị nạn; đ) Cung cấp thông tin liên quan về vụ tai nạn theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.”
Khoản 3 chỉ cho dùng phương tiện liên quan đến vụ tai nạn để đưa nạn nhân đi cấp cứu khi không có phương tiện nào khác, và phải xác định vị trí phương tiện, vị trí nạn nhân, không làm mất dấu vết. Điều 9 khoản 26 nghiêm cấm việc khi có điều kiện mà cố ý không cứu giúp người bị tai nạn.
Áp vào thực tế: chụp ảnh vị trí xe, vị trí người ngã, vệt trượt; gom ví, điện thoại rơi vãi để giao cho công an hoặc người nhà, không lục đồ; xin số điện thoại người chứng kiến khác.
Người đã uống tỉnh lại và đòi tự chạy xe đi tiếp? Đừng để họ cầm lái, nhưng cũng đừng giằng co; khuyên ngồi chờ cấp cứu, gọi người nhà ra đón. Gợi ý cách nói có ở bài bạn đi cùng đã say nhưng nhất quyết tự chạy xe về. Việc xác định nồng độ cồn thuộc về cơ sở y tế và cơ quan chức năng, người đi đường không cần phán xét. Trách nhiệm của người có cồn gây tai nạn được nói ở bài gây tai nạn khi trong người có cồn.
Nếu bạn đang đi xe máy thuê về khuya
Dựng xe thuê gọn sát lề, rút chìa khóa rồi giúp như trên. Luật (khoản 4 Điều 80) đặt trách nhiệm chở người bị thương đi cấp cứu cho người điều khiển phương tiện đi qua; nếu nạn nhân có dấu hiệu chấn thương đầu hoặc cột sống, hãy gọi 115 và làm theo hướng dẫn của tổng đài về cách đưa đi. Nếu xe thuê bị va quệt lúc dừng giúp, chụp ảnh và báo cửa hàng. Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số 0942467674; gọi hoặc nhắn số này kèm ảnh. Trình tự chung có ở mục sự cố khi thuê xe.
Ghi chú về nguồn
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần sơ cứu là hướng dẫn phổ biến, không thay cho chỉ định của nhân viên y tế. Trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 26; Điều 80 khoản 2, 3.
Dừng lại giúp người lạ lúc nửa đêm cần cả tấm lòng lẫn sự tỉnh táo. Các bài khác về rượu bia và giao thông nằm trong mục nồng độ cồn, quy định chung ở chuyên mục an toàn và pháp lý.