Quán lẩu đầu ngõ trên phố Khâm Thiên chỉ cách phòng trọ vài trăm mét. Ăn xong, mấy người bạn bảo nhau: gần thế thì nổ máy chạy một mạch là về, hoặc thôi cứ dắt bộ cho chắc. Chuyện dắt bộ xe máy khi uống rượu nghe như một lối thoát gọn gàng, nhưng luật không có câu chữ nào bảo đảm điều đó. Bài này đọc kỹ điều luật về điều khiển xe, chỉ ra những chỗ luật nói rõ, những chỗ luật không nói, và cách về nhà chắc chắn nhất khi quán ở ngay gần.
Luật cấm “điều khiển phương tiện”, không tính quãng đường
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại Điều 9 khoản 2 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều khoản này không đặt điều kiện nào về quãng đường, tốc độ hay thời gian ngồi trên xe. Không có chỗ nào ghi “trên một khoảng cách nhất định” hay “trừ khi gần nhà”. Vì vậy, nổ máy, ngồi lên xe và chạy trên đường thì dù chỉ một đoạn ngắn vẫn là điều khiển phương tiện.
Điều 2 khoản 9 nói rõ người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ bao gồm người điều khiển xe cơ giới (luật gọi là người lái xe), người điều khiển xe thô sơ và người điều khiển xe máy chuyên dùng. Xe máy là xe cơ giới, nên người cầm lái xe máy trên đường là người lái xe theo nghĩa của luật.
Mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Bài này không nêu con số; hãy đọc trực tiếp văn bản hiện hành.
Dắt bộ xe máy khi uống rượu: luật nói gì và chưa nói gì
Đây là phần cần đọc thận trọng nhất.
Luật 36/2024 không có định nghĩa riêng cho “dắt bộ xe”, cũng không định nghĩa chữ “điều khiển”. Điều 2 khoản 8 liệt kê người tham gia giao thông đường bộ gồm: người điều khiển, người được chở trên phương tiện; người điều khiển, dẫn dắt vật nuôi; và người đi bộ trên đường bộ. Danh sách này không nhắc riêng đến người dắt xe máy.
Theo cách hiểu thông thường, tắt máy, đứng dưới đất và đẩy xe đi bên cạnh khác hẳn việc ngồi trên yên vặn ga. Nhưng cách hiểu thông thường không phải là câu chữ của luật. Bài này không khẳng định người dắt bộ chắc chắn được coi là người đi bộ, cũng không khẳng định chắc chắn sẽ không bị xử lý. Một tình huống cụ thể được nhìn nhận thế nào là việc của lực lượng chức năng khi kiểm tra.
Những kiểu “dắt bộ” rất khó giải thích là đi bộ
Có những cách đưa xe về mà người làm tự gọi là dắt bộ, nhưng nhìn từ ngoài vào thì giống điều khiển xe hơn:
- Ngồi trên yên, máy nổ, hai chân đẩy đất cho xe lết đi.
- Đi bên cạnh nhưng máy vẫn nổ, tay thỉnh thoảng nhấp ga cho xe tự chạy.
- Dắt một đoạn, thấy vắng lại leo lên chạy tiếp, rồi xuống dắt khi gần chỗ đông người.
- Ngồi lên xe để thả dốc, trôi xuống ngõ dù không nổ máy.
Nếu đã định không lái, đừng tự đặt mình vào vùng ranh giới như vậy.
Uống rượu dắt xe qua chốt: đừng biến nó thành mẹo
Một suy nghĩ hay gặp: chạy đến gần chỗ có kiểm tra thì xuống dắt qua, đi khỏi tầm nhìn lại lên xe. Có ba điều cần biết.
Thứ nhất, đoạn đường bạn đã lái trước khi xuống xe vẫn là đoạn đã điều khiển phương tiện. Việc xuống dắt chỉ ở phút cuối không xóa được đoạn đó. Điều 67 của luật cho phép lực lượng chức năng phát hiện vi phạm qua nhiều cách, trong đó có hệ thống camera (khoản 1) và quan sát, kiểm tra trực tiếp (khoản 5).
Thứ hai, Điều 9 khoản 4 cấm không chấp hành hiệu lệnh, yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ. Điều 9 khoản 25 cấm khai báo gian dối để trốn tránh trách nhiệm. Cố lách chốt dễ biến một chuyện thành hai.
Thứ ba, người đã uống đi bộ dắt một chiếc xe nặng cũng không hề an toàn: loạng choạng, xe đổ đè chân, lao ra lòng đường. Bài thấy chốt kiểm tra liền quay đầu bỏ chạy nói thêm về hậu quả của việc cố tránh kiểm tra.
Đi gần nhà có bị phạt nồng độ cồn không
Câu trả lời theo câu chữ của luật: quãng đường ngắn không phải ngoại lệ. Điều 9 khoản 2 không phân biệt về nhà vài trăm mét hay đi xa vài chục cây số.
Đoạn đường ngắn trong khu dân cư cũng không hề “dễ” hơn. Ngõ ở Đống Đa, Hai Bà Trưng hay Cầu Giấy thường hẹp, nhiều khúc cua gấp, trẻ con chơi trước cửa, xe ra vào bất chợt từ nhà dân. Lúc phản xạ đã chậm vì cồn, một cú lạng tay trong ngõ hẹp đủ để quệt vào người hay đổ xe ngay trước cửa nhà hàng xóm.
Quán nhậu ở ngay gần nhà: làm gì cho chắc
Cách an toàn nhất là không phải đưa xe về trong tối hôm đó.
- Đi bộ ra quán ngay từ đầu. Gần nhà thì để xe ở nhà. Đây là cách đơn giản nhất và không để lại câu hỏi nào.
- Gửi xe lại quán hoặc bãi có người trông. Hỏi chủ quán có nhận trông qua đêm không, chụp ảnh xe cùng chỗ để, giữ vé hoặc tin nhắn xác nhận. Sáng hôm sau khi đã tỉnh hẳn mới quay lại lấy.
- Gọi taxi hoặc xe ôm công nghệ. Quãng ngắn vẫn đáng gọi; bạn trả một cuốc xe thay vì một rủi ro.
- Nhờ người không uống. Người nhà hoặc bạn bè chưa uống giọt nào có thể ra đón, hoặc lái xe về giúp.
Đừng tin các mẹo cho nhanh tỉnh như uống cà phê đặc, ăn thật no hay ngồi thêm một lúc. Chúng không làm giảm nồng độ cồn; chỉ có thời gian mới giúp cơ thể đào thải, và mỗi người một khác.
Khách thuê xe ở trọ trong ngõ
Nguyên tắc với xe thuê không khác xe nhà: đã uống thì không lái, kể cả vài trăm mét về chỗ trọ. Nếu tối nay có hẹn ăn nhậu, hãy để xe thuê ở chỗ trọ từ đầu, hoặc gửi ở bãi có trông giữ. Tiệm của chúng tôi ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; mọi điều kiện về nhận, trả xe vui lòng xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Bài tuần tất niên dày lịch tiệc: để xe máy thuê ở đâu khi đã uống có thêm cách chọn bãi gửi qua đêm.
Ghi chú về nguồn
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2 khoản 8, 9; Điều 9 khoản 2, 4, 25; Điều 34 khoản 1; Điều 67 khoản 1, 5. Luật không định nghĩa “dắt bộ”; tình huống cụ thể do lực lượng chức năng đánh giá. Mức xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hãy đối chiếu văn bản hiện hành.
Tóm lại, gần nhà không phải lý do để cầm lái, còn dắt bộ không phải tấm vé an toàn chắc chắn. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, quy định chung khi đi lại ở Hà Nội có tại chuyên mục an toàn và pháp lý.