Buổi tối ở Hồ Tây, nhiều nhóm bạn đạp xe hoặc đi xe đạp điện qua đường Thanh Niên, dừng ở quán ven hồ phía Trích Sài uống vài ly bia rồi đạp tiếp. Câu hỏi về xe đạp điện nồng độ cồn vì thế rất hay gặp: không phải xe máy, không cần bằng lái, vậy có bị xử lý không? Câu trả lời ngắn là có, vì khái niệm phương tiện trong luật bao gồm cả xe thô sơ. Bài này đọc đúng câu chữ của luật, giúp bạn biết xe mình đang đi thuộc loại nào và cách về an toàn.
Xe đạp điện nồng độ cồn: luật cấm áp dụng tới đâu
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê tại Điều 9 khoản 2 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều khoản không ghi “xe cơ giới” hay “xe máy”. Để biết cụm “phương tiện tham gia giao thông đường bộ” rộng đến đâu, cần đọc Điều 2 khoản 2:
“Phương tiện giao thông đường bộ là các loại xe, bao gồm: phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ giới), phương tiện giao thông thô sơ đường bộ (sau đây gọi là xe thô sơ), xe máy chuyên dùng và các loại xe tương tự.”
Điều 2 khoản 3 nói tiếp:
“Phương tiện tham gia giao thông đường bộ là phương tiện giao thông đường bộ tham gia giao thông trên đường bộ.”
Ngoài ra, Điều 2 khoản 9 ghi rõ người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ bao gồm “người điều khiển xe cơ giới (sau đây gọi là người lái xe), người điều khiển xe thô sơ, người điều khiển xe máy chuyên dùng”.
Ghép lại, xe thô sơ đang chạy trên đường là phương tiện tham gia giao thông đường bộ, người đạp nó là người điều khiển. Lệnh cấm ở Điều 9 khoản 2 vì vậy áp dụng cả với xe đạp và xe đạp điện.
Xe đạp và xe đạp điện được xếp vào loại nào
Điều 34 khoản 2 của luật liệt kê xe thô sơ, trong đó có:
“a) Xe đạp là xe có ít nhất hai bánh và vận hành do sức người thông qua bàn đạp hoặc tay quay;”
“b) Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện, là xe đạp có trợ lực từ động cơ, nguồn động lực từ động cơ bị ngắt khi người lái xe dừng đạp hoặc khi xe đạt tới tốc độ 25 km/h;”
Không phải chiếc xe điện nào có bàn đạp cũng là xe đạp điện theo luật. Loại xe chạy bằng tay ga, không cần đạp vẫn đi được, không còn khớp định nghĩa xe đạp máy ở trên mà thuộc nhóm xe cơ giới theo Điều 34 khoản 1 (xe gắn máy hoặc xe mô tô, tùy thông số của xe). Khi thuê, hãy hỏi rõ mình nhận xe đạp điện hay xe máy điện. Bài xe đạp điện khác gì xe máy điện giải thích cách phân biệt chi tiết hơn.
Dù là loại nào, lệnh cấm có nồng độ cồn vẫn như nhau. Phân loại chỉ ảnh hưởng đến các nghĩa vụ khác như độ tuổi, giấy tờ, mũ bảo hiểm hay mức xử lý cụ thể.
Mức xử lý có khác xe máy không
Luật 36/2024 đặt ra lệnh cấm, còn mức xử phạt cụ thể cho từng loại phương tiện do Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định. Bài này không nêu mức tiền hay hình thức xử phạt, vì cần đọc trực tiếp văn bản hiện hành. Điều chắc chắn là đi xe đạp hay xe đạp điện khi có cồn là hành vi bị nghiêm cấm, không phải vùng xám.
Luật cũng giao Bộ Y tế quy định việc xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu (Điều 87 khoản 5), và cho phép lực lượng chức năng dùng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm (Điều 67 khoản 2).
Nếu đang dùng xe gắn máy loại nhỏ thay vì xe đạp điện, xem thêm bài uống bia rồi đi xe 50cc có bị xử lý như xe máy lớn không.
Những quy tắc khác dễ quên khi đạp quanh hồ buổi tối
Điều 31 của luật dành cho người điều khiển xe thô sơ. Vài điểm liên quan đến một vòng đạp đêm:
- Mũ bảo hiểm với xe đạp điện. Khoản 3 yêu cầu người điều khiển và người được chở trên xe đạp máy phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn và cài quai đúng quy cách.
- Đèn khi trời tối. Khoản 4 yêu cầu từ 18 giờ hôm trước đến 06 giờ hôm sau phải dùng đèn hoặc có báo hiệu phía trước và phía sau xe.
- Đi hàng một. Cũng theo khoản 4, xe thô sơ chỉ được đi hàng một., đừng dàn hàng ngang trên đường Thanh Niên để nói chuyện.
Sau vài ly bia, những việc nhỏ này hay bị bỏ qua, trong khi đường ven hồ buổi tối đông người đi bộ và xe máy ở các đoạn hẹp gần Trích Sài, Nhật Chiêu.
Cách về an toàn sau buổi ngồi quán ven hồ
Hãy quyết định cách về trước khi gọi ly đầu tiên:
- Trả xe trước khi uống. Nếu thuê xe đạp theo giờ để dạo quanh hồ, hãy đạp xong vòng hồ, trả xe, rồi mới ngồi quán.
- Dắt bộ thay vì đạp. Đã uống thì dắt xe đến điểm gửi hoặc điểm trả, đừng đạp “cho nhanh”.
- Gọi taxi hoặc xe ôm công nghệ. Gửi xe ở bãi có người trông, sáng hôm sau quay lại lấy.
- Nhờ người không uống. Trong nhóm nên có một người không uống, lo việc di chuyển.
Đừng tin các mẹo “giải rượu” bằng cà phê, nước chanh hay ăn thật no. Chúng không làm giảm nồng độ cồn; chỉ có thời gian mới giúp cơ thể đào thải, và mỗi người một khác. Nếu lo cồn còn trong hơi thở hôm sau, xem bài đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
Nếu chiếc xe đạp điện là xe thuê
Nguyên tắc rất đơn giản: không điều khiển xe thuê khi đã uống, dù là xe đạp điện hay xe máy. Tiệm của chúng tôi ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Giá thuê xe đạp điện và điều kiện nhận, trả xe vui lòng xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Nếu định ở lại Tây Hồ đến khuya, hãy tính trước giờ trả xe để không phải vội đạp về lúc đã uống.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2 khoản 2, 3, 9; Điều 9 khoản 2; Điều 31; Điều 34 khoản 2; Điều 67 khoản 2; Điều 87 khoản 5. Mức xử phạt cụ thể theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hãy đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan chức năng.
Tóm lại, xe đạp và xe đạp điện vẫn là phương tiện tham gia giao thông đường bộ, đã uống bia thì không đạp. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, còn quy định chung khi đi lại ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.