Sáng mùng Hai, cả nhà chất lên hai chiếc xe máy, đi một vòng từ nhà nội ở Gia Lâm sang nhà các bác ở Long Biên rồi vòng lên nhà ngoại ở Đông Anh. Nhà nào cũng có mâm cỗ, nhà nào cũng rót rượu mừng xuân. Chuyện đi chúc Tết uống rượu lái xe vì thế không phải câu hỏi của riêng ai, mà là bài toán của cả gia đình trong mấy ngày đầu năm. Bài này giúp bạn lên kế hoạch trước, phân công người cầm lái và giữ nguyên tắc mà không làm họ hàng phật lòng.
Đi chúc Tết uống rượu lái xe: luật không có ngoại lệ cho ngày Tết
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại Điều 9 khoản 2 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều luật không phân biệt chén rượu mừng tuổi ông bà hay ly bia trong bữa nhậu. Theo Điều 2, phương tiện tham gia giao thông đường bộ gồm cả xe cơ giới và xe thô sơ; Điều 34 xếp xe mô tô, xe gắn máy vào nhóm xe cơ giới, còn xe đạp điện là xe thô sơ. Đã uống thì xe nào cũng không nên cầm lái.
Mức xử phạt cụ thể nằm ở Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Bài này không nêu ngưỡng đo hay mức phạt, vì thông điệp chỉ có một: trong người có cồn thì không lái.
Lên kế hoạch trước ngày đi chúc Tết
“Mùng Một Tết cha, mùng Hai Tết mẹ, mùng Ba Tết thầy”: lịch dày như vậy thì không thể để đến lúc ngồi vào mâm mới tính chuyện ai lái xe về. Tối giao thừa, cả nhà nên ngồi lại mười phút để chốt vài việc.
Lập danh sách nhà và thứ tự đi
Nhắn vào nhóm Zalo gia đình: hôm nay đi những nhà nào, nhà nào chắc chắn giữ lại ăn cơm. Nhà có mâm cỗ thường rót rượu nhiều nhất, nên để ở cuối lịch, khi chặng cuối có thể tính phương án khác. Gom các nhà theo cụm, ví dụ buổi sáng đi hết các nhà quanh Bồ Đề, Ngọc Lâm, buổi chiều mới sang bên kia sông. Ít chặng hơn nghĩa là ít lần phải trả lời câu “uống một chén rồi đi”.
Chọn người cầm lái không uống cho từng xe
Mỗi xe máy cần một người cầm lái được cả nhà thống nhất là không uống suốt buổi: người vốn không hợp rượu, hoặc thay phiên, hôm nay anh lái, mai em lái. Quyết định trước và nói ra trước mặt cả nhà để người lái có lý do vững vàng khi bị mời. Người ngồi sau là người nhắc khéo khi có ai rót chén cho người lái.
Khi không ai muốn nhận phần cầm lái
Nếu cả nhà đều muốn nâng chén cùng ông bà, đừng ép một người phải lái. Để xe máy ở nhà, đi taxi hoặc xe ôm công nghệ giữa các nhà; dịp Tết xe có thể khó gọi, nên đặt sớm. Họ hàng ở gần nhau trong cùng một làng thì đi bộ cũng là một buổi du xuân dễ chịu.
Từ chối rượu ngày Tết mà không mất lòng
Chén rượu đầu năm mang ý chúc phúc, nên từ chối thẳng thừng dễ bị coi là thiếu lễ. Hãy chủ động và nhẹ nhàng.
Nói trước “con đi xe” ngay khi vào nhà
Lúc chắp tay chúc Tết, nói luôn: “Năm nay con đi xe, con xin phép uống trà với cả nhà.” Nói trước khi chén được rót thì không ai phải mất công rót rồi rút lại. Câu nói ngắn, có lý do rõ ràng, người lớn thường hiểu ngay.
Vài câu nói giữ được lễ và giữ được nguyên tắc
- “Chén này con xin nâng bằng trà, chúc ông bà năm mới mạnh khỏe.”
- “Con còn chở các cháu đi mấy nhà nữa, con không dám uống ạ.”
- “Rượu của bác để dành hôm nào con ở lại ăn cơm, con ngồi với bác lâu.”
Vẫn nâng chén, vẫn chạm chén, vẫn nói lời chúc. Điều họ hàng mong là sự có mặt và tấm lòng, không phải chén rượu cạn.
Khi gặp người nài thêm
Đừng tranh luận về luật ngay trên mâm cỗ. Cười, cảm ơn, nhắc lại đúng một câu “con đi xe” rồi chuyển sang chuyện con cháu đi học. Nếu cần, nhờ bố mẹ đỡ lời. Cách từ chối kỹ hơn cho bữa có rượu thuốc, rượu ngâm có ở bài một chén rượu thuốc trước bữa cơm gia đình.
Chúc Tết bằng xe máy không uống rượu: những tình huống dễ trượt
- “Uống một chén rồi ngồi chơi lâu là hết.” Không có mốc giờ nào chung cho mọi người, và trà, cà phê không làm cồn giảm nhanh hơn. Chỉ có thời gian.
- “Nhà cuối cùng, gần lắm.” Chặng ngắn nhất cuối ngày lại là lúc người lái mệt nhất. Điều luật cũng không phân biệt gần hay xa.
- “Tối qua uống, sáng nay đi chúc Tết tiếp.” Cồn có thể còn đến hôm sau; xem bài đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
- “Lỡ uống rồi thì đi chậm.” Đi chậm không làm hơi thở hết cồn. Lỡ uống thì để xe lại.
Nếu người lái đã lỡ nhận chén rượu, hãy đổi phương án ngay. Dựng xe trong sân nhà họ hàng, nhờ chủ nhà trông giúp, gọi xe về hoặc ngủ lại. Hôm sau, khi đã thực sự tỉnh, quay lại lấy xe.
Đường sá dịp Tết ở Hà Nội cần lưu ý
Những ngày đầu năm, phố quanh Hoàn Kiếm vắng hơn, nhưng đường ra đền chùa và đường làng ngoại thành lại đông, và không phải ai trên đường cũng giữ nguyên tắc như bạn.
Khi qua sông bằng xe máy, chỉ đi các cầu cho xe máy như Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy, Nhật Tân hoặc tầng dưới cầu Thăng Long; cầu Thanh Trì và đường Vành đai 3 trên cao cấm xe máy. Đường đê, đường làng tối và hẹp, nên về trước khi trời tối. Chở trẻ nhỏ thì đội mũ bảo hiểm vừa cỡ cho bé.
Nếu đi chúc Tết bằng xe máy thuê
Vi phạm nồng độ cồn gắn với người cầm lái, xe thuê hay xe nhà đều như nhau. Đã uống thì không lái, để xe ở nơi an toàn và đi phương tiện khác. Lịch làm việc của cửa hàng dịp Tết, việc nhận lại xe hay đổi lịch trả xe đều cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên qua số 0942467674, trong giờ 09:00 đến 21:00. Nếu đã bị lập biên bản khi đang đi xe thuê, xem bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2, Điều 9 khoản 2, Điều 34.
Tóm lại, Tết vui trọn vẹn khi cả nhà về đủ. Chốt lịch đi từ trước, chọn người cầm lái không uống cho từng xe, nói trước “con đi xe” và nâng chén trà thay rượu. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, và các quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.