Sáng mùng 5 tháng 5 âm lịch, nhiều nhà ở Hà Nội vẫn giữ nếp cũ: vừa ngủ dậy là ăn một bát rượu nếp, vài quả mận, quả vải để “diệt sâu bọ”. Chuyện khó là ăn rượu nếp đi xe máy đến chỗ làm ngay sau đó. Bát rượu nếp là món ăn, nhưng nó được làm bằng cách ủ men nên có cồn, và máy đo hơi thở có thể phát hiện cồn sau khi bạn ăn. Bài này giải thích vì sao, luật nói gì, và cách sắp xếp buổi sáng để vừa giữ tục, vừa không cầm lái khi trong người có cồn.
Rượu nếp, cơm rượu có cồn không
Có. Rượu nếp cái, cơm rượu được làm từ gạo nếp đồ chín, trộn men rồi ủ vài hôm. Trong lúc ủ, men chuyển tinh bột thành đường, rồi một phần đường thành cồn.
Lượng cồn trong mỗi bát không giống nhau. Nó tùy vào men, thời gian ủ, nhiệt độ trong bếp và cách bảo quản. Mẻ ủ lâu, nhiều nước, mùi rượu bốc lên rõ thường đã lên men nhiều hơn. Mẻ mua ở hàng bày đầu ngõ phố cổ càng khó biết ủ từ hôm nào. Vì vậy chúng tôi không đưa ra bất kỳ con số nào về độ cồn của rượu nếp.
Cũng vì thế, đừng nghĩ “ăn ít thì không sao”. Ăn nhiều hơn thì đưa vào người nhiều cồn hơn, điều đó dễ hiểu. Nhưng không có lượng nào được coi là chắc chắn an toàn khi đo, và cảm giác tỉnh táo của bạn không phải là thước đo.
Rượu nếp tết Đoan Ngọ và nồng độ cồn: luật nói gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê tại Điều 9 khoản 2 hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều luật nhìn vào máu và hơi thở của người lái, không nhìn vào việc cồn đến từ cốc bia hay bát cơm rượu. Theo Điều 2 của luật, phương tiện tham gia giao thông đường bộ gồm cả xe cơ giới lẫn xe thô sơ, nên điều cấm này không chỉ dành cho xe máy xăng. Xe máy điện cũng là xe cơ giới theo Điều 34; xe đạp và xe đạp điện là xe thô sơ.
Luật giao Bộ Y tế quy định về xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu (Điều 87 khoản 5). Điều 67 cho phép lực lượng chức năng dùng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm. Mức xử phạt cụ thể nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu ngưỡng đo hay mức phạt.
Ăn rượu nếp đi xe máy: vì sao máy đo có thể báo
Máy đo cầm tay ở các chốt kiểm tra phân tích hơi bạn thổi ra. Sau khi ăn rượu nếp, có hai nguồn có thể khiến máy ghi nhận cồn:
- Cồn còn đọng trong miệng. Hạt cơm rượu, nước rượu dính ở răng và lưỡi. Phần hơi đi qua khoang miệng có thể mang theo lượng cồn này.
- Cồn đã vào cơ thể. Ăn bát rượu nếp lúc bụng đói, đúng như tục “giết sâu bọ” buổi sớm, là ăn trước mọi thứ khác. Cồn đi vào máu rồi thải ra một phần qua hơi thở.
Chúng tôi không nêu mốc phút hay giờ để chờ. Thời gian cần thiết khác nhau theo lượng ăn, độ ủ của mẻ rượu và từng người. Các mẹo như uống nước chanh, ăn thêm cơm, uống cà phê đậm không làm cồn trong máu giảm nhanh hơn. Thứ duy nhất làm cồn giảm là thời gian.
Sắp xếp buổi sáng diệt sâu bọ khi phải chạy xe đi làm
Tết Đoan Ngọ thường rơi vào ngày làm việc bình thường. Bạn có thể giữ trọn tục lệ mà không phải ngồi lên xe với hơi thở có cồn, bằng một trong các cách sau:
Đổi cách đi làm trong buổi sáng hôm đó
Nếu muốn ăn rượu nếp lúc sáng sớm cùng cả nhà, hãy để xe ở nhà. Gọi taxi, xe ôm công nghệ, đi xe buýt, hoặc nhờ người nhà không ăn rượu nếp chở đi. Người sống ở Long Biên, Gia Lâm làm việc bên Hoàn Kiếm hay Cầu Giấy có thể tra tuyến xe buýt từ tối hôm trước để sáng ra khỏi lúng túng. Chiều về hôm đó vẫn đi như thế, hôm sau mới lấy xe.
Giữ phần rượu nếp đến tối
Nhiều gia đình vẫn để mỗi người một bát. Bạn có thể ăn mận, vải, dưa hấu buổi sáng cùng mọi người, còn bát rượu nếp để tới tối khi đã về nhà, cất xe và không còn đi đâu nữa. Nói trước với ông bà, bố mẹ để không ai phật lòng.
Nếu không ăn được món này
Người đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai, người có bệnh lý cần kiêng nên hỏi bác sĩ của mình trước khi ăn đồ lên men có cồn. Bài này không đưa lời khuyên y khoa.
Nếu bị kiểm tra sau khi đã ăn rượu nếp
Hãy giữ bình tĩnh, hợp tác và nói thật rằng bạn vừa ăn rượu nếp lúc nào. Đừng tranh cãi rằng “chỉ là đồ ăn”. Trình tự kiểm tra cụ thể do lực lượng chức năng thực hiện theo quy định chuyên ngành; bạn có thể hỏi rõ các bước tiếp theo. Đọc kỹ mọi giấy tờ trước khi ký và giữ lại bản được giao.
Một tình huống gần với bài này là cồn từ các sản phẩm không phải đồ uống, xem bài nước súc miệng, siro ho và thuốc xịt họng có cồn. Với đồ uống được quảng cáo là ít hoặc không cồn, đọc thêm bài bia không cồn rồi lái xe máy.
Khi chiếc xe bạn đi là xe thuê
Vi phạm nồng độ cồn gắn với người cầm lái, kể cả khi xe là xe thuê. Đã ăn uống thứ có cồn thì đừng lái chiếc xe đó, hãy để xe ở nơi an toàn và đi phương tiện khác. Nếu cần trao đổi về việc nhận lại hoặc gửi xe, gọi cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên qua số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00; mọi điều kiện cụ thể xác nhận trực tiếp. Nếu đã bị lập biên bản, các việc nên làm có trong bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, và không phải lời khuyên y khoa cho từng người. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2, Điều 9 khoản 2, Điều 34, Điều 67, Điều 87 khoản 5.
Tóm lại, rượu nếp và cơm rượu là món ăn có cồn do lên men, và sau khi ăn, máy đo hơi thở có thể phát hiện cồn. Hôm Tết Đoan Ngọ, nếu muốn ăn bát rượu nếp buổi sáng thì để xe ở nhà; nếu phải chạy xe thì để dành bát rượu nếp đến tối. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, và các quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.