Sợ lái xe ga sau khi ngã là chuyện tôi gặp khá thường ở khách đến thuê xe: người từng trượt bánh trên đường ướt, người bị xe vọt ga lúc quay đầu trong ngõ. Họ vẫn cần xe để đi làm, đi học ở Hà Nội, nhưng cứ ngồi lên yên là cổ tay cứng lại, vặn ga thì run. Dưới đây là kế hoạch tập lại từng bước ở chỗ vắng, trước khi bạn phải chen vào dòng xe đông.
Vì sao sợ lái xe ga sau khi ngã lại dồn vào cổ tay phải
Xe tay ga không có côn, không có số. Máy chỉ cần tăng vòng tua một chút là ly hợp ăn và bánh sau quay, nên mọi thay đổi ở tay ga đều thành chuyển động ngay. Người từng ngã nhớ rất rõ cảm giác đó.
Khi căng thẳng, bàn tay có xu hướng siết chặt. Tay phải siết lại thường kéo cổ tay gập xuống, tức là mở thêm ga. Xe giật, người hoảng, tay lại siết thêm. Đó là vòng lặp khiến nhiều người run tay khi vặn ga, dù kỹ năng lái cũ vẫn còn. Nỗi sợ này không cần vượt qua bằng ý chí; nó giảm dần khi tay chân được lặp lại động tác đúng ở nơi an toàn.
Chuẩn bị xe và đồ bảo hộ trước buổi tập
Khi đặt xe, hãy nói thẳng với cửa hàng rằng bạn đang tập lái lại sau một lần ngã. Với người mới quay lại, một chiếc tay ga yên vừa tầm, chống được cả hai chân xuống đất khi dừng, quan trọng hơn chiếc xe mạnh. Tại tiệm, Honda Vision là 200.000 đ/ngày, Honda Click hoặc Yamaha Mio là 150.000 đ/ngày; cứ ngồi thử rồi chọn chiếc bạn thấy chân chạm đất chắc nhất.
Trước khi rời tiệm, kiểm tra:
- Vặn ga rồi buông, tay ga phải tự trả về nhanh và êm.
- Bọc cao su tay ga không xoay trượt. Nếu thấy lỏng, đọc bài bọc cao su tay ga bị lỏng, xoay trượt khi vặn và báo tiệm đổi trước khi đi.
- Hai tay phanh bóp có độ nặng vừa phải, không chạm sát tay nắm.
Đồ bảo hộ gồm mũ bảo hiểm cài quai chặt, găng tay, giày kín mũi và áo dài tay. Thuê xe có kèm mũ hay không, bạn nên hỏi cửa hàng khi đặt xe. Găng tay mỏng giúp tay đỡ trơn mồ hôi, nhờ vậy bớt siết tay ga.
Chọn chỗ tập vắng ở Hà Nội
Đừng tập ngay trên phố. Chỗ tập tốt là đường nội bộ khu đô thị ít xe hoặc một bãi đất trống bằng phẳng. Ở các khu đô thị mới phía Long Biên, Gia Lâm hay Hà Đông, đường nội bộ thường rộng và vắng vào sáng sớm cuối tuần, nhưng mỗi khu một khác, bạn nên ra xem trước một lần.
Tiêu chí để chọn:
- Mặt đường phẳng, không cát, sỏi hay vệt dầu, không có dốc.
- Đủ dài để đi thẳng vài chục mét, đủ rộng để quay vòng.
- Không có trẻ con chơi, không chắn lối ra vào nhà dân. Bãi có người trông thì xin phép trước.
Nếu còn quá run để tự chạy đến chỗ tập, nhờ người quen biết lái đưa xe tới. Đừng biến đoạn đường đến bãi thành bài kiểm tra đầu tiên giữa giờ đông.
Tập lái lại xe tay ga theo thứ tự: ga, phanh, dừng
Mỗi buổi nên kéo dài khoảng 30 đến 45 phút. Tập ngắn mà đều mấy ngày liền có ích hơn một buổi dài đến mỏi tay.
Bước 1: Làm quen khi máy còn tắt
Ngồi lên xe, hai chân chống đất, lưng thẳng, khuỷu tay hơi chùng. Bóp thử từng tay phanh vài lần. Hạ thấp cổ tay phải khi cầm tay ga: với tư thế này, lúc lỡ siết tay, ga có xu hướng đóng lại thay vì mở thêm.
Bước 2: Nổ máy, giữ phanh và cảm nhận tay ga
Bóp phanh sau, nổ máy, giữ nguyên phanh. Vặn ga thật nhẹ đến lúc máy lên tiếng rồi buông, làm vài lần để tay nhận ra khoảng rơ đầu tiên, nơi ga chưa ăn. Quen rồi thì nhả phanh từ từ để xe lăn chậm nhờ một chút ga.
Bước 3: Bò chậm bằng ga đều và phanh sau
Đi thẳng ở tốc độ đi bộ, tay phải giữ ga nhỏ và đều, tay trái rà nhẹ phanh sau. Mắt nhìn xa về cuối đường, không nhìn bánh trước. Hai chân đặt trên sàn, không thò chân lết đất; lý do có trong bài thò chân lết đất khi đi chậm bằng xe tay ga.
Bước 4: Dừng xe đúng mốc
Đặt một chai nước làm mốc. Chạy chậm tới, buông hẳn ga, bóp phanh sau trước rồi thêm phanh trước nhẹ nhàng, xe dừng hẳn mới đặt chân xuống. Lặp lại đến khi dừng gần mốc mà người không bị giật về trước.
Bước 5: Vòng rộng, số 8 và tăng tốc ngắn
Đi thẳng và dừng đã ổn thì chuyển sang vòng tròn rộng, rồi hình số 8, giảm ga trước khi bẻ lái và nhìn về hướng muốn ra. Cuối buổi, tăng tốc vừa phải trên đoạn thẳng rồi phanh dứt khoát hơn.
Run tay khi vặn ga: xử lý ngay trên yên xe
Run tay là phản ứng của cơ thể, không phải dấu hiệu bạn không lái được. Khi thấy tay bắt đầu run:
- Buông ga, rà phanh và dừng hẳn.
- Tắt máy, thả lỏng hai tay, thở ra chậm vài lần.
- Chỉnh lại cách cầm: lòng bàn tay ôm tay nắm, không bấu đầu ngón, cổ tay phải thấp.
- Làm lại bước gần nhất bạn đã làm tốt, chưa nhảy sang bài khó hơn.
Một mẹo nhỏ là nói thành tiếng: “nhả ga, phanh sau, dừng”. Nó giữ đầu óc bận với việc đúng thay vì nhớ lại cú ngã cũ. Nếu bạn từng ngã vì vọt ga lúc dắt xe, xem thêm bài lỡ vặn ga khi dắt hoặc quay đầu xe ga.
Tăng dần độ khó trước khi vào dòng xe đông
Chỉ lên bậc kế tiếp khi bậc trước đã thấy thoải mái:
- Đường nội bộ khu đô thị, sáng sớm, không chở ai.
- Phố nhỏ ít xe gần nhà vào giữa buổi sáng.
- Đường nhiều xe hơn nhưng ngoài giờ cao điểm, quãng ngắn, đã biết trước đường.
- Chặng đi làm thật, chọn giờ lệch cao điểm nếu được.
Với người thuê xe ở Long Biên, ví dụ quen thuộc là chặng sang Hoàn Kiếm qua cầu Chương Dương. Cầu đông, xe tải và xe buýt đi chung dòng, nên chỉ đi khi đã qua bậc 3 thoải mái. Những ngày đầu, thà đi vòng qua phố nhỏ còn hơn chen lên cầu lúc tắc. Trời mưa, đường trơn thì hoãn chuyến đi, và đừng chở ai cho đến khi tự tin.
Khi nào chưa nên ra phố và khi nào gọi tiệm
Nếu bạn vẫn lỡ vặn ga khi định phanh, vẫn dừng quá mốc, hoặc run đến mức phải nghỉ giữa bài nhiều lần, hãy cho mình thêm một hai buổi ở chỗ vắng. Ngày cần đi gấp mà chưa ổn, nhờ người chở hoặc gọi xe là lựa chọn chín chắn.
Thấy tay ga trả chậm, phanh bóp lún sâu hay xe trườn tới khi máy chạy không tải, hãy dừng lại và gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942 467 674, trong giờ 09:00–21:00. Lỡ ngã lại, kiểm tra người trước rồi chụp ảnh xe; chi phí hư hỏng nếu có cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Khi đã đi phố ổn định, bạn có thể đọc thêm kinh nghiệm cho xe tay ga và các dòng khác trong chuyên mục xe máy.