Người khiếm thính thi bằng lái xe máy hạng A1 được không là câu tôi hay nghe ở tiệm, thường từ phụ huynh có con nghe kém sắp đủ 18 tuổi. Trả lời ngắn: luật không loại ai chỉ vì hai chữ “khiếm thính”, nhưng ai cũng phải qua buổi khám theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế, và mục tai mũi họng có ngưỡng thính lực riêng.
Đây là thông tin tham khảo, không thay tư vấn pháp lý hay lời khuyên y tế cho từng người. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước khi nộp hồ sơ.
Luật giao tiêu chuẩn sức khỏe cho Bộ Y tế
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Điểm b khoản 1 Điều 59 cho người đủ 18 tuổi được cấp hạng A1. Khoản 2 cùng điều yêu cầu người lái bảo đảm sức khỏe phù hợp với loại xe và giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn, việc khám sức khỏe. Khoản 1 Điều 61 chỉ cho người có độ tuổi, sức khỏe theo Điều 59 đăng ký dự sát hạch.
Luật không nêu tên bệnh hay tật nào, kể cả điếc. Chi tiết nằm trong thông tư, nên tờ giấy khám là cửa đầu tiên phải qua.
Khiếm thính thi bằng lái xe máy: ngưỡng thính lực trong Thông tư 36/2024/TT-BYT
Văn bản đang áp dụng là Thông tư 36/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024 của Bộ Y tế, hiệu lực từ 01/01/2025. Theo tóm tắt từ nhiều trang tra cứu pháp luật (chúng tôi chưa đối chiếu được bản Công báo), tiêu chuẩn chia ba nhóm; Nhóm 1 áp dụng khi khám để cấp hạng A1, B1 và cho người điều khiển xe máy chuyên dùng.
Cũng theo tóm tắt, mục Tai - Mũi - Họng của Phụ lục I coi là chưa đạt khi tai nghe tốt hơn chỉ nghe được tiếng nói thường dưới 4 m, hoặc tiếng nói thầm dưới 0,4 m, kể cả khi đã dùng máy trợ thính. Tiêu chí này có ở Nhóm 1, tức là áp dụng cho người thi A1. Vài trang còn đăng số của bản dự thảo nên con số lệch nhau; hãy dò đúng bản đã ký.
Ba điểm hay bị đọc sai
- Đo ở tai tốt hơn. Một tai điếc hẳn nhưng tai kia đạt ngưỡng thì tính theo tai tốt.
- Tính cả khi dùng máy trợ thính. Đeo máy mà nghe được nói thường từ 4 m, nói thầm từ 0,4 m trở lên thì mục này không còn là rào cản.
- Bác sĩ đo và kết luận. Giấy xác nhận khuyết tật không tự quyết định kết quả khám lái xe.
Người điếc có được thi bằng A1: ba trường hợp thường gặp
- Nghe kém nhẹ, chưa dùng thiết bị. Cứ đi khám như mọi người và nói trước với bác sĩ.
- Nghe kém vừa hoặc nặng, đang đeo máy trợ thính hay thiết bị cấy hỗ trợ nghe. Mang thiết bị theo và hỏi có được đeo khi đo không. Vì tiêu chí tính cả khi dùng máy, nhiều người nhóm này vẫn có cơ hội đạt.
- Điếc sâu, không nghe được lời nói kể cả khi có thiết bị. Theo tiêu chí tóm tắt, trường hợp này khó đạt mục tai mũi họng của Nhóm 1. Bài không kết luận thay bác sĩ; nếu bị kết luận chưa đạt, hãy hỏi rõ lý do.
Trên mạng còn nhiều bài dẫn văn bản trước năm 2025, nên xem ngày đăng và tên văn bản trước khi tin. Các bệnh ngoài tai được đọc riêng trong bài tiêu chuẩn sức khỏe với động kinh, tiểu đường, sau đột quỵ.
Chuẩn bị đi khám sức khỏe lái xe ở Hà Nội
- Biết trước mức nghe của mình. Chưa đo thính lực gần đây thì đo ở bệnh viện có chuyên khoa tai mũi họng.
- Gọi trước cho cơ sở khám. Hỏi họ đo bằng máy hay thử nói thường, nói thầm, có cho đeo máy trợ thính không.
- Mang đủ đồ. Căn cước, máy trợ thính đã sạc hoặc thay pin, kết quả đo cũ.
- Khai đúng tiền sử. Điểm b khoản 5 Điều 62 nêu việc thu hồi giấy phép khi có hành vi gian dối để được cấp.
- Đi cùng người hỗ trợ. Người thân hoặc người biết ngôn ngữ ký hiệu giúp bạn hiểu đúng hướng dẫn.
Giấy khám có thời hạn, đừng khám quá sớm; xem bài giấy khám sức khỏe để thi bằng lái xe máy có giá trị bao lâu.
Học và thi sát hạch: hỏi gì trước khi đóng tiền
Lý thuyết chủ yếu là đọc câu hỏi nên ít trở ngại. Khó hơn là sân tập, nơi giáo viên hô lệnh bằng lời. Trước khi ký hợp đồng, hãy hỏi cơ sở đào tạo:
- Có tài liệu viết hoặc video phụ đề để tự xem lại không.
- Giáo viên có thống nhất ký hiệu tay cho lệnh dừng, đi, rẽ không.
- Ngày thi báo bắt đầu, kết thúc bài bằng cách nào, có được báo trước tình trạng nghe kém cho cán bộ sát hạch không.
Xin trả lời bằng tin nhắn để làm căn cứ. Cách kiểm tra giấy phép đào tạo và hợp đồng có trong bài chọn cơ sở đào tạo lái xe A1 ở Hà Nội.
Có bằng rồi: lái xe an toàn khi nghe kém
Điểm c khoản 3 Điều 33 của luật cấm người lái xe mô tô, xe gắn máy dùng ô, thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính. Bạn được đeo máy trợ thính, nhưng không đeo tai nghe để nghe nhạc. Phần tai thiếu phải bù bằng mắt:
- Chỉnh hai gương trước khi đi, liếc gương mỗi lần giảm tốc hay chuyển làn.
- Ngoái nhìn điểm mù trước khi rẽ.
- Để ý đèn nháy của xe cứu thương, xe cứu hỏa để nhường sớm.
Ví dụ ở Hà Nội: giờ tan tầm trên trục Nguyễn Văn Cừ lên cầu Chương Dương, xe tải và xe buýt hay xin đường bằng còi, mà tiếng gió trong mũ dễ át tiếng còi. Hãy đi làn bên phải, giữ tốc độ đều. Thời gian đầu, tập ở phố vắng của Long Biên, Gia Lâm vào buổi sáng trước khi vào khu Hoàn Kiếm.
Thuê xe máy khi nghe kém
Đã có bằng A1 và cần xe vài ngày, cứ báo trước là mình nghe kém. Ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, chúng tôi trao đổi bằng cách viết ra giấy và cùng bạn thử còi, đèn, gương trước khi nhận xe. Honda Vision giá 200.000 đ/ngày dễ đi vì không cần nghe tiếng máy để sang số; giá khác xem bảng giá thuê xe. Giấy tờ, đặt cọc, mũ bảo hiểm: hỏi cửa hàng khi đặt xe. Khó nghe điện thoại thì nhờ người thân gọi 0942 467 674 hoặc ghé tiệm trong giờ 09:00–21:00.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 33, Điều 59, Điều 61, Điều 62.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH của luật trên.
- Thông tư 36/2024/TT-BYT: nhóm tiêu chuẩn và mục Tai - Mũi - Họng nêu theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo.
Kết luận đạt hay chưa đạt thuộc về cơ sở khám; hồ sơ và lịch thi xác nhận tại cơ sở đào tạo, cơ quan cấp giấy phép lái xe. Các bài về hạng bằng, đổi và cấp lại nằm trong mục giấy phép lái xe thuộc chuyên mục an toàn và pháp lý.