Vừa đi qua một đoạn đường đất đá gần công trình, lên lại đường nhựa thì nghe dưới bánh xe có tiếng lách tách đều đều theo nhịp quay. Phần lớn trường hợp đó là sỏi kẹt gai lốp xe ga, gỡ ra là hết. Nhưng tiếng kêu tương tự cũng có thể đến từ đinh, vít hay mẩu thép đâm vào lốp, và lúc đó cách xử lý khác hẳn. Bài này chỉ cách nghe, cách dừng xe gỡ sỏi an toàn và những dấu hiệu cần nghĩ ngay tới đinh.
Vì sao sỏi kẹt gai lốp xe ga lại kêu lách tách
Lốp xe tay ga có các rãnh gai để thoát nước. Khi bánh lăn qua đoạn có đá dăm, sỏi rơi vãi từ xe chở vật liệu hay mặt đường đang vá, một viên sỏi cỡ hạt ngô có thể chèn chặt vào rãnh. Mỗi vòng quay, viên sỏi chạm mặt đường nhựa một lần và phát ra tiếng “tách”.
Đặc điểm dễ nhận ra:
- Tiếng đều theo vòng bánh: đi nhanh thì nhịp dày, đi chậm thì nhịp thưa.
- Nghe rõ nhất trên mặt nhựa phẳng, khô, vào lúc phố vắng.
- Thường xuất hiện ngay sau một đoạn đường xấu, không phải tự nhiên giữa đường phố sạch.
Nhiều viên sỏi tự văng ra sau một quãng ngắn. Kêu mãi sau vài phút chạy thì nên dừng lại xem.
Lốp xe ga kêu lách tách: nghe xem là bánh nào
Trước khi dừng, chạy chậm lại trên đoạn đường vắng và để ý:
- Bánh trước: tiếng nghe như ở ngay dưới sàn để chân phía trước, đôi khi cảm được qua tay lái.
- Bánh sau: tiếng ở dưới yên, lẫn với tiếng máy. Bánh sau xe tay ga nằm sát cụm động cơ nên khó nghe hơn.
Không chắc thì kiểm tra cả hai bánh. Đừng cúi nhìn xuống bánh khi xe đang chạy.
Dừng xe và gỡ đá kẹt trong gai lốp đúng cách
Chọn chỗ dừng
Tấp vào chỗ rộng, phẳng, ra khỏi làn xe chạy: lề đường rộng, khoảng sân trước cửa hàng, bãi đất trống đã có người đỗ xe. Không dừng ở khúc cua, chân dốc hay ngay lối ra vào công trình, nơi xe ben, xe trộn bê tông quay đầu.
Các bước
- Tắt máy. Không bao giờ xoay bánh bằng tay khi máy còn nổ, lỡ chạm ga là bánh sau quay.
- Dựng chân chống giữa. Trên nhiều xe tay ga, bánh sau hơi nhấc khỏi mặt đất để bạn xoay bằng tay. Dựng khó thì nhờ người đi cùng giữ xe.
- Tránh ống xả. Ống xả nằm sát bánh sau và rất nóng sau khi chạy, nên ngồi ở phía bên kia.
- Soi từng đoạn lốp. Bánh sau thì xoay chậm từng đoạn; bánh trước thì dắt xe tới lui từng chút.
Gỡ sỏi bằng vật đầu tù
Chìa khóa nhà bằng kim loại, que gỗ, nắp bút đều được. Đặt vào cạnh viên sỏi rồi bẩy nhẹ ra ngoài, không chọc thẳng vào giữa rãnh cao su. Đừng dùng dao, kéo hay vật nhọn để cạy: trượt tay là rạch vào lốp, thành ra hỏng thật. Viên sỏi kẹt quá chặt, bẩy mấy lần không ra thì để nguyên, đi chậm về tiệm hoặc ghé chỗ sửa xe gần đó nhờ gỡ.
Sau khi gỡ
Nhìn kỹ chỗ viên sỏi vừa nằm. Một vết lõm nông trên mặt cao su là bình thường. Nếu thấy lỗ thủng sâu, vết rách, hay có bọt khí khi bạn nhỏ chút nước vào chỗ đó, nghĩa là lốp đã bị đâm, cần đi vá.
Khi nào nghi là đinh, vít hay mẩu thép
Gần khu đang xây dựng, thứ cắm vào lốp không chỉ là sỏi. Nghĩ ngay tới đinh khi:
- Tiếng kêu sắc, kim loại kiểu “tích tích”, không phải tiếng đá lạo xạo.
- Nhìn thấy một chấm tròn bóng, đầu vít, mẩu dây thép buộc hay mảnh kính cắm vào gai.
- Lốp mềm dần, xe nặng hơn, tay lái chòng chành hoặc đuôi xe lắc khi vào cua.
- Tiếng kêu không đổi dù bạn đã gỡ hết sỏi nhìn thấy.
Không tự nhổ đinh ra
Phần lớn xe tay ga cho thuê dùng lốp không săm. Khi đinh còn cắm, nó thường bịt tạm lỗ thủng và lốp xì hơi chậm. Nhổ ra giữa đường thì hơi thoát nhanh hơn, có khi xe phải dắt bộ. Cách làm hợp lý:
- Giữ nguyên vật cắm trong lốp, chụp ảnh chỗ đó.
- Đi chậm, tránh phanh gấp, tới chỗ vá lốp gần nhất hoặc gọi tiệm hỏi hướng xử lý.
- Nếu lốp đã xẹp hẳn, dừng xe, không cố chạy tiếp vì dễ hỏng vành và lốp.
Một số người mang theo bình xịt vá tạm khi đi xa. Bài bình xịt vá lốp tạm cho xe tay ga lốp không săm nói khi nào nên dùng và phải báo tiệm những gì sau đó.
Đi đường ven đô và gần công trình quanh Hà Nội
Những đoạn đường đang mở rộng, khu đô thị mới đang xây ở Long Biên, Gia Lâm, Đông Anh hay Hoài Đức là nơi sỏi đá, đất cát và đinh vụn rơi vãi nhiều nhất. Vài thói quen giúp giảm hẳn chuyện kẹt sỏi:
- Giảm tốc khi thấy mặt đường có đá dăm, đất đỏ rơi từ xe chở vật liệu.
- Đi theo vệt bánh ô tô đã chạy qua, chỗ đó thường sạch hơn mép đường.
- Không bám sát đuôi xe tải chở cát đá, vừa tránh đá văng vừa có thời gian né vật lạ.
- Mỗi khi dừng đổ xăng hay gửi xe sau đoạn đường xấu, liếc qua hai bánh một lượt.
Ví dụ thực tế: khách đi từ Long Biên sang làm việc ở một dự án phía Gia Lâm, đoạn cuối là đường đất đang trải nhựa. Chiều về lên đường lớn thì bánh sau kêu lách tách. Dừng ở sân một quán nước, dựng chân chống giữa, thấy hai viên sỏi nhỏ, gỡ bằng chìa khóa nhà là xong. Lần khác anh nghe tiếng “tích” sắc hơn, thấy một đầu vít, để nguyên, đi chậm vào chỗ vá gần nhất và nhắn ảnh cho tiệm.
Báo tiệm cho thuê thế nào
Gỡ sỏi xong, lốp không có vết thủng thì không cần báo. Nên nhắn hoặc gọi tiệm khi:
- Lốp bị đinh, vít, vật nhọn đâm, kể cả khi đã vá ở ngoài.
- Thấy vết rách, phồng ở thành lốp.
- Bạn không chắc tiếng kêu còn lại là gì. Bài quay clip tiếng lạ của xe tay ga để gửi tiệm hướng dẫn quay sao cho tiệm nghe rõ.
Khi báo, gửi ảnh lốp, mẫu xe và vị trí. Nếu xe phải dừng ở chỗ khó tả, xem cách gửi vị trí cho tiệm khi xe tay ga chết máy ở ngõ nhỏ hoặc trên cầu. Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số điện thoại 0942 467 674. Chuyện vá ở đâu, ai chịu chi phí vá hay thay lốp nên xác nhận trực tiếp với cửa hàng trước khi làm, và giữ lại ảnh, hóa đơn nếu vá ở ngoài.
Lần tới nghe bánh xe lách tách, hãy dừng xe gọn, soi lốp rồi mới quyết định gỡ hay đi vá. Thêm kinh nghiệm cho dòng xe này ở mục xe tay ga và chuyên mục xe máy.