Bạn tắt máy, xuống dắt xe vào ngõ thì thấy xe ì như kéo bao cát, vừa buông tay là xe đứng khựng lại. Dắt xe ga bị nặng kiểu đó gần như luôn có nguyên nhân cụ thể: lốp non, phanh bó, nồi sau dính, hoặc còn vướng thứ gì ở bánh. Dưới đây là cách tôi vẫn hướng dẫn khách thuê xe tự phân biệt trong vài phút, và biết lúc nào phải dừng hẳn để gọi tiệm.
Dắt xe ga bị nặng đến mức nào thì là bất thường
Xe tay ga vốn nặng đuôi vì động cơ và hộp số nằm liền với càng sau. Khi tắt máy, bánh sau vẫn kéo theo bộ bánh răng giảm tốc và chuông nồi, nên dắt xe ga luôn đầm tay hơn dắt một chiếc Wave. Đó là bình thường.
Bất thường là khi:
- Trên đường bằng phải dồn sức cả hai tay mới đẩy được, buông ra là xe dừng ngay, không trôi thêm chút nào.
- Hôm qua dắt nhẹ, hôm nay tự nhiên nặng hẳn.
- Xe nặng theo nhịp, mỗi vòng bánh lại ghì một cái, hoặc có tiếng rít, tiếng cạ kim loại.
- Có mùi khét quanh bánh sau sau một đoạn chạy.
Gặp các dấu hiệu này thì đừng cố chạy tiếp cho xe “tự hết”. Phanh bó hay nồi dính đều nặng thêm theo quãng đường.
Soát mấy thứ đơn giản trước
Không ít lần khách gọi báo xe dắt nặng, hỏi vài câu thì ra nguyên nhân rất đơn giản. Soát nhanh bốn thứ:
- Khóa đĩa chống trộm còn gắn. Nhìn cả bánh trước và bánh sau. Cố dắt khi khóa còn trên đĩa có thể làm cong đĩa phanh.
- Lẫy khóa phanh. Một số mẫu xe ga có lẫy nhỏ ở tay phanh trái để giữ xe khi đỗ dốc. Lẫy còn gài thì bánh sau bị hãm suốt.
- Ngón tay vô tình bóp phanh. Người mới hay vừa dắt vừa đặt ngón lên tay phanh trái. Xe có phanh kết hợp thì bóp nhẹ là cả hai bánh cùng bị giữ.
- Vật lạ quấn trục. Túi nilon, dây chun buộc hàng, dây áo mưa hay cuốn vào trục bánh sau hoặc kẹt giữa lốp và chắn bùn.
Loại trừ xong mà xe vẫn nặng thì chuyển sang ba phép thử bên dưới.
Phép thử 1: lốp non
Lốp non là nguyên nhân hay gặp nhất và ít nguy hiểm tức thời nếu phát hiện sớm. Xe nặng đều, không có nhịp, không có tiếng lạ; khi chạy thì tay lái ì, vào cua thấy bánh bè ra.
Cách thử:
- Ngồi lên xe, nhờ người đi cùng nhìn bánh sau: chỗ lốp tiếp đất bè rộng hẳn ra là non.
- Khi xe không có người ngồi, ấn mạnh ngón cái vào thành lốp. Lốp đủ hơi gần như không lún.
- So với bánh trước, hai bánh cùng xe thường căng tương đương.
Áp suất đúng theo tem dán trên xe hoặc sổ hướng dẫn, đừng bơm theo cảm giác. Ở Hà Nội, điểm sửa xe ven đường hầu hết đều có bơm. Nếu bơm xong mà lốp lại xẹp nhanh thì nhiều khả năng đã thủng, hãy báo tiệm trước khi vá.
Phép thử 2: phanh sau xe ga bị bó
Phanh sau xe ga bị bó thường do dây phanh khô, kẹt trong vỏ, má phanh không nhả hết hoặc phanh vừa chỉnh quá căng. Với phanh đĩa, piston ở cùm phanh kẹt cũng khiến má phanh cạ mãi vào đĩa.
Dấu hiệu nhận ra:
- Chạy một đoạn rồi đưa mu bàn tay lại gần tang trống hoặc đĩa phanh sau (không chạm), thấy nóng hơn hẳn bánh trước.
- Có mùi khét, đôi khi có khói mỏng.
- Tay phanh trái nhả về chậm, hoặc vừa chạm đã ăn.
Thử nhanh: dựng chân chống giữa, tắt máy, rút chìa rồi quay bánh sau bằng tay. Bánh xe ga quay hơi nặng là bình thường vì kéo theo hộp số. Nhưng nếu bánh chỉ nhích một chút rồi ghì lại, kèm tiếng xèo xèo theo từng vòng, khả năng cao là phanh bó.
Đừng tự vặn ốc chỉnh phanh. Chỉnh sai một chút là phanh mất ăn, còn nguy hiểm hơn phanh bó.
Phép thử 3: nồi sau dính
Nồi sau là bộ ly hợp ly tâm phía sau dây curoa. Khi máy tắt hoặc chạy không tải, bố nồi co lại, tách khỏi chuông nồi, nên bánh sau quay tự do. Khi lò xo bố nồi yếu, gãy, hoặc bố nồi gỉ dính vào chuông sau những lần lội nước, bánh sau và máy bị nối với nhau dù bạn không vặn ga.
Dấu hiệu đặc trưng:
- Dắt ì ạch, có nhịp như đang kéo cả máy, đôi khi nghe lục cục trong hộp nồi.
- Dựng chân chống giữa, nổ máy không tải mà bánh sau vẫn tự quay. Chỉ nhìn, tuyệt đối không đưa tay chân lại gần bánh đang quay.
- Ngồi trên xe nổ máy thì xe nhích về trước dù chưa vặn ga, hoặc máy giật, muốn tắt khi dừng đèn đỏ.
Nồi dính phải mở nắp hộp số mới xử lý được, không có cách sửa tạm ngoài đường. Xe tự nhích rất dễ gây va chạm ở ngã tư đông hay lúc dắt vào bãi gửi chật.
Một tình huống hay gặp: chiều mưa to, bạn đi từ Long Biên sang Hoàn Kiếm và phải lội qua đoạn ngập gần ngang sàn để chân. Sáng hôm sau dắt xe ra khỏi ngõ phố cổ thấy nặng bất thường, nổ máy thì xe giật về trước. Đó là kiểu nồi dính sau ngập nước. Việc đúng là để xe yên chỗ an toàn, không cố phóng ra phố Hàng Bạc đông người, rồi gọi tiệm.
Khi nào dừng hẳn và báo tiệm thế nào
Dừng xe, tắt máy và gọi tiệm ngay khi:
- Bánh sau nóng, có mùi khét hoặc khói.
- Bánh kẹt cứng, dắt gần như không đi.
- Bánh sau tự quay khi nổ không tải, hoặc xe tự nhích lúc chưa vặn ga.
- Có tiếng kim loại cạ, tiếng gõ lạ ở bánh sau hay hộp nồi.
Riêng lốp non mà bơm xong giữ hơi thì có thể đi chậm tiếp, nhưng vẫn nên báo tiệm. Khi gọi, nói rõ bạn ở đâu, xe có dấu hiệu gì và đã thử những bước nào. Một đoạn clip quay sát chỗ phát ra tiếng lạ cùng vị trí ghim trên bản đồ kèm mốc gần giúp tiệm đoán bệnh nhanh hơn. Nếu buộc phải đẩy xe lên dốc hầm hay cầu vượt để ra chỗ an toàn, xem cách dắt bộ xe tay ga lên dốc không để xe tụt lùi.
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00. Phương án xử lý, thời gian và chi phí nếu có đều xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Đừng tự mang xe thuê vào hiệu sửa ngoài để tháo nồi hay chỉnh phanh khi chưa báo tiệm.
Muốn để ý tình trạng xe tay ga thuê kỹ hơn, bạn xem tiếp chuyên mục xe tay ga hoặc trang tổng hợp kinh nghiệm thuê và đi xe máy.