Xe 50cc không cần bằng lái, nên nhiều người thuê xe ở Hà Nội mà chưa từng mở một trang luật nào. Đi xe 50cc chưa học luật giao thông không bị cấm, nhưng khoản 4 Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 vẫn yêu cầu người lái xe gắn máy hiểu biết quy tắc giao thông. Bài này gom phần tối thiểu cần nắm trước buổi đầu ra phố: thứ tự chấp hành, đèn, hiệu lệnh, biển báo và vạch kẻ.
Đi xe 50cc chưa học luật giao thông: bắt đầu từ thứ tự ưu tiên
Ở một ngã tư có thể cùng lúc có người điều khiển giao thông, đèn, biển và vạch sơn. Khoản 2 Điều 11 của Luật xếp thứ tự chấp hành như sau:
- Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
- Tín hiệu đèn giao thông.
- Biển báo hiệu.
- Vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường.
Nghĩa thực tế: cảnh sát đứng giữa nút giao ra hiệu dừng thì bạn dừng, dù đèn phía trước đang xanh.
Đèn tín hiệu: xanh, vàng, đỏ và vàng nhấp nháy
Khoản 4 Điều 11 quy định đèn có ba màu, có thể có hoặc không có đồng hồ đếm giây.
- Xanh: được đi, nhưng vẫn nhìn người đi bộ và xe rẽ cắt ngang.
- Vàng: phải dừng trước vạch dừng; chỉ được đi tiếp nếu xe đang ở trên vạch hoặc đã qua vạch.
- Vàng nhấp nháy: được đi nhưng phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường. Đêm muộn, một số nút chuyển sang chế độ này.
- Đỏ: cấm đi. Muốn rẽ phải khi đèn đỏ thì nút đó phải có đèn mũi tên hoặc biển cho phép; không có thì dừng.
Xe 50cc tăng tốc chậm, nên đừng cố lao qua khi đồng hồ chỉ còn hai, ba giây. Ở các trục có đèn dày như khu phố Pháp quanh Nhà hát Lớn, gần như ngã tư nào cũng có đèn; cách đi cho nhịp nhàng có trong bài xe 50cc dạo khu phố Pháp.
Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông
Khoản 10 Điều 2 xác định người điều khiển giao thông gồm cảnh sát giao thông và người được giao nhiệm vụ hướng dẫn giao thông. Khoản 3 Điều 11 có ba tư thế tay chính:
Tay phải giơ thẳng đứng
Người tham gia giao thông ở tất cả các hướng phải dừng lại. Đang chạy tới gần thì giảm ga, dừng hẳn, không nhích.
Hai tay hoặc một tay dang ngang
Người ở phía trước và phía sau người điều khiển phải dừng; người ở bên phải và bên trái được đi tất cả các hướng. Mẹo: nhìn ngực hoặc lưng của họ hướng về mình thì dừng, nhìn thấy vai thì được đi.
Tay phải giơ về phía trước
Người ở phía sau và bên phải người điều khiển phải dừng. Người ở phía trước được rẽ phải, người ở bên trái được đi tất cả các hướng, còn người đi bộ qua đường phải đi sau lưng người điều khiển.
Tư thế thứ ba dễ nhầm nhất. Chưa chắc mình đứng phía nào thì cứ dừng lại quan sát vài giây, chậm một nhịp vẫn hơn đi sai hướng.
Bốn nhóm biển báo: nhận bằng hình dạng trước
Báo hiệu đường bộ hiện áp dụng QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, áp dụng từ 01/01/2025. Chưa cần thuộc mã biển, chỉ cần nhận ra nhóm qua hình dạng và màu.
- Biển báo cấm: hình tròn viền đỏ. Hay gặp nhất là cấm đi ngược chiều (nền đỏ, vạch trắng ngang), cấm rẽ trái, cấm quay đầu, biển hình xe máy bị gạch chéo. Cấm đỗ xe có một vạch chéo đỏ trên nền xanh; cấm dừng và đỗ có hai vạch chéo bắt nhau.
- Biển hiệu lệnh: hình tròn nền xanh, hình vẽ trắng. Đây là việc bạn phải làm, ví dụ chỉ được đi thẳng, hướng phải đi vòng sang phải, làn dành riêng cho một loại xe.
- Biển nguy hiểm và cảnh báo: hình tam giác viền đỏ, nền vàng. Báo trước chỗ giao nhau, đường hẹp, trẻ em, công trường. Thấy là giảm ga.
- Biển chỉ dẫn: hình chữ nhật hoặc vuông nền xanh, ví dụ đường một chiều, nơi đỗ xe, hướng đi tới các địa điểm.
Dưới biển chính thường có biển phụ ghi khung giờ, loại xe hoặc khoảng cách áp dụng. Đọc luôn cả biển phụ, vì cùng một biển cấm có thể chỉ áp dụng vài giờ trong ngày.
Ở phố cổ Hoàn Kiếm, nhiều phố là đường một chiều. Đầu phố bạn đi vào sẽ có biển chỉ dẫn đường một chiều, còn đầu kia đặt biển cấm đi ngược chiều. Thấy biển tròn nền đỏ có vạch trắng thì đừng rẽ vào, dù thấy vài xe khác vẫn đi.
Vạch kẻ đường: vạch liền, vạch đứt và mũi tên
Khoản 6 Điều 11 định nghĩa vạch kẻ đường là vạch chỉ sự phân chia làn đường, vị trí hoặc hướng đi, vị trí dừng lại. Với người mới, chỉ cần nắm:
- Vạch liền: không đè, không lấn qua để chuyển làn.
- Vạch đứt: được chuyển làn khi an toàn, nhớ bật xi nhan và nhìn gương.
- Màu vạch: vạch phân chia hai chiều xe chạy thường màu vàng, vạch chia các làn cùng chiều thường màu trắng.
- Mũi tên trong làn: chỉ hướng được đi của làn đó. Đứng ở làn mũi tên rẽ trái mà đi thẳng là sai làn.
- Vạch dừng: vạch ngang trước nút đèn, mốc để dừng khi đèn vàng hoặc đỏ.
- Vạch người đi bộ qua đường: khi rẽ vào nhánh có người đang sang đường, giảm tốc và nhường họ.
Mũi tên trên mặt đường là lý do nên chọn làn sớm trước nút giao. Xe nhỏ chạy chậm thường đi bên phải, muốn rẽ trái trên đường nhiều làn thì có hai cách, xem bài xe 50cc muốn rẽ trái trên đường nhiều làn và xe 50cc chạy chậm phải đi về bên phải.
Vài quy tắc nền đi cùng báo hiệu
- Đi bên phải theo chiều đi của mình.
- Bật xi nhan trước khi rẽ hoặc chuyển làn, không bật xong rồi cắt ngay.
- Điều 22 của Luật: xe từ đường nhánh nhường xe trên đường chính; nơi giao nhau không có báo hiệu đi theo vòng xuyến thì nhường xe đến từ bên phải.
- Đội mũ bảo hiểm cài quai, không lái khi đã uống rượu bia.
Tập đọc báo hiệu trước buổi đầu ra phố
- Xem trước tuyến. Mở bản đồ, đi thử tuyến định chạy, để ý những đoạn một chiều và nút giao lớn.
- Đi bộ một vòng. Quanh chỗ ở, chỉ nhìn biển và vạch, tự gọi tên từng nhóm.
- Làm quen xe. Lúc nhận xe, thử nút xi nhan, còi và đèn như bài làm quen các nút trên tay lái xe 50cc thuê.
- Chạy giờ vắng. Ngày đầu đi quãng ngắn trong phố nhỏ, ví dụ quanh Bồ Đề, Long Biên, chưa lên cầu hay trục lớn.
- Gặp biển lạ thì tấp vào lề. Chụp ảnh, tra lại hoặc hỏi người địa phương, đừng vừa chạy vừa đoán.
Nếu thuê xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, bạn có thể hỏi thêm về tuyến tập ngắn quanh tiệm khi nhận xe trong giờ 09:00–21:00.
Đọc tiếp các bài về loại xe này ở mục xe 50cc và chuyên mục xe máy.
Nguồn đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: khoản 10 Điều 2, Điều 11, Điều 22, khoản 4 Điều 56.
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: toàn văn trên LuatVietnam.
- Quy định và hệ thống biển có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi đi.