Đang đạp xe điện thong thả qua phố cổ thì phía trước là một chiếc xích lô chở hai vị khách, sau nó lại là chiếc xe đạp thồ đầy hoa và hoa quả. Chuyện xe đạp điện vượt xích lô nghe đơn giản, nhưng xe của bạn chỉ nhanh hơn họ một chút, lòng đường thì hẹp, hai bên là xe máy đỗ và người đi bộ. Vượt thì mất lâu mới qua, không vượt thì sốt ruột. Bài này giúp du khách và người Hà Nội đi xe đạp điện trong khu Hoàn Kiếm biết lúc nào nên kiên nhẫn đi sau, lúc nào mới vượt, và vượt xong trở lại làn sát phải sao cho gọn.
Xe đạp điện vượt xích lô: vì sao chênh tốc độ ít lại khó
Vượt một chiếc ô tô đang dừng thì vài giây là xong. Vượt một chiếc xích lô đang chạy thì khác hẳn, vì cả hai xe đều chậm và tốc độ gần như nhau. Điều đó kéo theo mấy rắc rối:
- Thời gian chạy song song rất dài. Trong suốt quãng đó, bạn chiếm phần giữa lòng đường, xe máy phía sau không biết nên chờ hay lách.
- Xích lô và xe thồ hàng rộng hơn bạn nghĩ. Thùng xích lô to ngang, xe đạp thồ thường có quang gánh, sọt hoặc cành hoa chìa ra hai bên.
- Họ có thể dừng bất chợt. Người bán hàng rong dừng lại khi có khách gọi, người đạp xích lô ghé sát lề cho khách chụp ảnh. Khách mua hàng cũng có thể bước từ vỉa hè ra.
- Phía trước thường không có khoảng trống. Phố cổ ngắn, ngã tư dày, chưa vượt xong đã tới chỗ rẽ.
Vì vậy, câu hỏi đúng không phải là vượt thế nào cho nhanh, mà là có thật cần vượt không.
Mặc định là đi chậm phía sau
Khi chênh tốc độ ít, cách an toàn nhất thường là cứ theo sau. Phố cổ không phải nơi để tiết kiệm thời gian, và quãng chung đường với một chiếc xích lô thường chỉ kéo dài tới ngã tư kế tiếp.
Đi sau cho đúng cách:
- Giữ khoảng cách đủ để phanh kịp nếu xe trước dừng đột ngột, đừng bám sát đuôi.
- Hạ mức trợ lực hoặc nhả ga, để xe trôi đều thay vì vặn ga rồi bóp phanh liên tục. Cách đi êm ở đoạn đông người có trong bài tắt điện, đạp chay qua đoạn đông người.
- Đặt sẵn ngón tay lên phanh khi đi gần chỗ người bán đang mời khách.
- Nhìn qua vai xe phía trước để biết trước có gì đang chờ ở đầu phố.
Nhiều phố trong khu phố cổ là phố một chiều. Hãy để ý biển ở đầu mỗi phố trước khi rẽ vào, kể cả khi bạn chỉ định đi theo một chiếc xích lô. Xích lô chở khách có lộ trình riêng của họ, bạn không nên mặc định là đi theo họ thì đúng đường.
Khi nào mới nên vượt
Chỉ vượt khi hội đủ mấy điều kiện dưới đây. Thiếu một điều, hãy chờ thêm:
- Phía trước có khoảng trống đủ dài để vượt xong và trở lại làn sát phải trước ngã tư hoặc chỗ rẽ.
- Không có xe đi ngược chiều ở phần đường bạn sắp đi vào, với những phố cho phép đi hai chiều.
- Phía sau không có xe máy đang lên để vượt cả bạn lẫn chiếc xích lô.
- Xe phía trước đang đi đều, không có dấu hiệu tấp vào lề hay dừng bán hàng.
- Bạn thật sự nhanh hơn rõ. Nếu phải vặn hết ga mà vẫn chỉ nhích lên từng chút, đừng vượt.
Một tình huống thường gặp: trên những phố hẹp như Hàng Bạc hay Hàng Bè, lúc xe máy đỗ kín hai bên lòng đường, chỗ đi thật sự chỉ còn một dải ở giữa. Khi đó gần như không bao giờ có đủ điều kiện để vượt an toàn, và đi theo sau là lựa chọn đúng.
Vượt thế nào cho gọn
Khi đã chắc chắn có thể vượt, làm theo thứ tự:
- Ngoái đầu quan sát phía sau bên trái, không chỉ liếc gương. Xe máy trong phố cổ hay lách sát.
- Bật xi nhan trái để người phía sau biết ý định của bạn.
- Vượt bên trái, để khoảng cách ngang rộng tay, vì sọt hàng và tay người đạp có thể chìa ra.
- Đi qua dứt khoát nhưng không vặn ga đột ngột. Tăng tốc giật trên phố hẹp dễ làm mất thăng bằng.
- Còi chỉ một tiếng ngắn khi cần báo, không bấm còi dồn dập. Người đạp xích lô và người bán hàng rong nghe còi suốt ngày, còi liên tục chỉ khiến họ giật mình chứ không giúp gì.
- Trở lại làn sát phải khi đã cách xa đủ, nhìn lại một lần để chắc không cắt mặt xe vừa vượt.
Nguyên tắc chung về vượt xe trên đường được viết trong bài kỹ thuật vượt xe an toàn trên đường. Nếu đang vượt mà có người bất ngờ bước ra, xem cách xử lý trong bài phanh xe đạp điện êm khi có người băng ngang bất ngờ.
Tôn trọng người bán hàng rong và người đạp xích lô
Với bạn, đó là một chiếc xe chậm phía trước. Với họ, đó là một ngày làm việc trên phố. Người bán hàng rong đạp cả gánh nặng qua những con phố mà bạn chỉ đi dạo, người đạp xích lô đang chở khách bằng sức chân. Vài cách cư xử nhỏ khiến cả phố dễ chịu hơn:
- Khi họ dừng bán, chờ một nhịp hoặc đi vòng thật chậm, không lách sát gánh hàng.
- Không cau có, không ra hiệu đuổi, không dùng còi thay lời.
- Muốn mua hàng hay chụp ảnh thì tấp hẳn vào lề, dựng xe gọn, không dừng giữa lòng đường.
Ven hồ và phố lớn hơn: Đinh Tiên Hoàng
Đinh Tiên Hoàng ven hồ Hoàn Kiếm rộng hơn các phố trong lõi phố cổ, nên khoảng trống để vượt cũng dễ có hơn. Nhưng cũng chính vì rộng, xe máy và ô tô ở đây đi nhanh hơn, nên bước quan sát phía sau càng quan trọng. Vào những khung giờ phố đi bộ quanh hồ, một số đoạn có rào chắn và không cho xe đi vào: để ý biển và hướng dẫn tại chỗ, dắt xe hoặc đi vòng. Bạn có thể đọc thêm cảm nhận chung về chuyện thuê xe đạp điện đi phố cổ có tiện không.
Kết luận
Trong phố cổ, xe đạp điện, xích lô và xe thồ hàng rong đều chậm, nên kiên nhẫn đi phía sau gần như luôn là lựa chọn an toàn. Chỉ vượt khi có khoảng trống phía trước, đã ngoái nhìn phía sau, vượt bên trái và trở lại làn sát phải gọn gàng, không còi dồn dập. Xem thêm các bài khác ở chuyên mục xe đạp điện và trang tổng hợp xe máy.