Bạn nhận chiếc xe đạp điện thuê, dắt ra đầu phố và mới để ý: xe đạp điện không có gương, hoặc chỉ có một chiếc gương tròn bé xíu gắn ở đầu tay lái, nhìn vào chỉ thấy khuỷu tay của chính mình. Trong khi đó, đường phố Hà Nội lúc nào cũng có xe máy vượt sát bên trái. Bài này hướng dẫn cách quan sát phía sau bằng mắt khi gương không giúp được nhiều: ngoái đầu đúng lúc, giữ tay lái thẳng, giảm tốc trước khi tách khỏi lề và báo hiệu rõ cho người phía sau.
Xe đạp điện không có gương: vì sao phải chủ động nhìn phía sau
Trên xe máy, người lái quen liếc gương mỗi khi định đổi làn. Trên xe đạp điện, nhiều mẫu được thiết kế giống xe đạp nên không gắn gương, hoặc gương rất nhỏ, đặt thấp và rung theo mặt đường. Kết quả là bạn gần như không biết phía sau có gì nếu không quay đầu lại.
Điều này quan trọng hơn bạn tưởng, vì xe đạp điện thường đi chậm hơn dòng xe máy xung quanh. Bạn luôn là người bị vượt. Mỗi lần bạn lệch ra khỏi lề, dù chỉ nửa thân xe, là bạn đang đi vào đúng chỗ một chiếc xe máy phía sau định lướt qua. Những tình huống hay gặp nhất:
- Vượt qua một chiếc xe máy hoặc xe ba gác đang đỗ sát lề.
- Rẽ trái hoặc quay sang làn khác để vào một con phố mới.
Ở tất cả các tình huống trên, chỉ cần biết trước phía sau có xe hay không là bạn đã quyết định được nên tách ra ngay, chờ thêm một nhịp hay dừng hẳn.
Kiểm tra và xin chỉnh gương ngay khi nhận xe
Khi nhận xe ở cửa hàng, ngồi lên yên, nhìn vào gương và tự hỏi: mình có thấy làn đường phía sau không, hay chỉ thấy vai áo?
Nếu gương lệch, lỏng hoặc quá nhỏ, cứ hỏi cửa hàng xem có chỉnh lại được không, hoặc có lắp thêm gương cho chiếc xe bạn thuê không. Chuyện xe đạp điện có buộc phải có gương hay không là việc bạn nên tự kiểm tra theo quy định hiện hành; còn về mặt an toàn, có thêm một chiếc gương chỉnh đúng luôn tốt hơn là không có.
Cách chỉnh gương chi tiết có trong bài chuyển làn an toàn khi đi xe máy: gương, xi nhan, vai, áp dụng được cho cả xe đạp điện. Dù vậy, gương nhỏ vẫn có điểm mù lớn, nên kỹ năng ngoái nhìn vẫn cần thiết.
Ngoái đầu khi đi xe đạp mà tay lái vẫn thẳng
Lỗi phổ biến nhất của người mới là quay đầu thì tay lái quay theo. Bạn nhìn ra sau bên trái, vai trái kéo về sau, tay trái kéo theo, và chiếc xe trôi chéo sang trái đúng lúc có xe máy tới. Cách ngoái đúng tách chuyển động của đầu ra khỏi tay lái.
Các bước ngoái nhìn
- Nhìn phía trước trước đã. Chắc chắn mấy mét trước mặt trống, không có ổ gà, không có người sắp bước xuống đường. Bạn sắp rời mắt khỏi phía trước một nhịp ngắn.
- Giữ hai tay chắc trên tay lái, khuỷu tay thả lỏng. Tay cứng đờ dễ truyền chuyển động của vai xuống tay lái hơn là tay mềm.
- Xoay đầu và hạ vai trái nhẹ, không xoay cả người. Cằm hướng về vai trái, mắt liếc ra phía sau. Giữ hông và hai đầu gối đứng yên trên xe.
- Nhìn nhanh, rồi quay lại phía trước. Một cái liếc đủ để biết có xe hay không. Nếu chưa rõ, quay lại nhìn phía trước rồi mới ngoái lần nữa, đừng ngoái thật lâu.
Một mẹo nhỏ: trong lúc ngoái về bên trái, hơi đè tay phải xuống tay lái. Lực nhẹ này cân lại xu hướng kéo tay lái sang trái theo vai.
Tập ở chỗ vắng trước khi ra phố
Đừng thử kỹ năng này lần đầu giữa dòng xe giờ tan tầm. Tìm một khoảng sân rộng hoặc một đoạn đường nội bộ vắng xe, ví dụ quanh các khu đô thị bên Long Biên vào lúc sáng sớm. Đi chậm theo một vạch kẻ hoặc mép gạch thẳng, ngoái đầu ra sau, rồi nhìn xem bánh xe có lệch khỏi vạch không. Lặp lại cho đến khi bạn ngoái nhìn mà xe vẫn đi thẳng.
Trình tự trước khi tách lề, đổi hướng
Ngoái nhìn chỉ là một phần. Để người phía sau kịp phản ứng, bạn cần làm theo một trình tự đều tay, không vội.
- Giảm tốc trước. Nhả ga hoặc ngừng đạp từ sớm. Đi chậm thì bạn có thêm thời gian để nhìn, và cú ngoái đầu cũng ít làm xe lắc hơn.
- Ngoái nhìn lần đầu để biết phía sau đang có gì.
- Báo hiệu. Nếu xe có xi nhan, bật lên. Nếu không có hoặc không chắc người phía sau nhìn thấy, đưa tay ra hiệu rõ ràng về hướng bạn sắp đi, rồi đưa tay về tay lái trước khi đổi hướng. Các nút đèn, còi, xi nhan trên mẫu xe bạn thuê nằm ở đâu thì xem bài các nút trên tay lái xe đạp điện thuê.
- Ngoái nhìn lần cuối ngay trước khi tách lề. Tình hình phía sau có thể đã khác chỉ sau một hai giây.
- Tách ra từ từ, đi thẳng hướng. Không bẻ lái gắt, không vừa tách lề vừa tăng tốc đột ngột.
Nếu lần nhìn cuối thấy có xe sát phía sau, cứ chờ. Dừng hẳn sau chiếc xe đỗ còn hơn chen ra trước mũi xe máy.
Ví dụ trên phố Hà Nội
Bạn đi dọc Nguyễn Văn Cừ hướng về cầu Chương Dương, phía trước có chiếc xe tải nhỏ đỗ sát lề bốc hàng. Từ xa, bạn ngừng đạp cho xe chậm lại, ngoái một lần thấy hai xe máy đang đến gần. Bạn đi chậm hẳn, chờ hai xe qua, ngoái thêm lần nữa thấy trống, đưa tay trái ra hiệu, rồi mới tách ra vòng qua xe tải và trở lại sát lề ngay sau đó.
Rẽ trái là tình huống khó hơn vì bạn phải cắt qua dòng xe. Bài rẽ trái giữa dòng xe máy đông bằng xe đạp điện nói riêng về cách chọn lúc và chọn chỗ để rẽ.
Những lúc không nên ngoái nhìn
Ngoái đầu là kỹ năng có ích, nhưng có những thời điểm nó làm bạn nguy hiểm hơn:
- Đang ôm cua hoặc đi trên mặt đường xấu. Rời mắt khỏi ổ gà hay mép đường lúc này dễ làm bánh trước lệch.
- Phía trước đông người. Khi có người đi bộ hoặc xe đang dừng ngay trước mặt, ưu tiên phía trước.
- Khi ngoái đầu vẫn làm xe lắc mạnh. Tấp vào lề, dừng hẳn, nhìn kỹ rồi mới xuất phát lại.
Đi chậm, nhìn kỹ, báo hiệu rõ
Không có gương hay gương quá nhỏ không làm chiếc xe đạp điện kém an toàn, nếu bạn biết bù lại bằng mắt và thói quen tốt. Xin chỉnh gương khi nhận xe, tập ngoái nhìn ở chỗ vắng, và luôn giảm tốc, nhìn, báo hiệu trước khi tách lề. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục xe đạp điện hoặc trang tổng hợp xe máy. Nếu muốn xem trực tiếp xe và gương trước khi thuê, bạn có thể ghé tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên trong giờ mở cửa từ 09:00 đến 21:00.