Lần đầu thuê xe ga, nhiều người nghe nhân viên tiệm nói nhanh vài thuật ngữ xe tay ga như “dàn nồi”, “nhớt láp”, “phanh CBS” rồi gật đầu cho qua. Đến khi xe có tiếng lạ trên đường Nguyễn Văn Cừ hay tự tắt máy giữa ngã tư ở Cầu Giấy, gọi về tiệm lại không biết tả thế nào. Bài này không dạy sửa xe, chỉ giúp bạn nắm nghĩa những từ hay gặp nhất để nghe hướng dẫn lúc nhận xe dễ hơn và báo lỗi rõ ràng hơn.
Thuật ngữ xe tay ga về truyền động: dàn nồi, dây curoa, bi nồi
Xe ga không có cần sang số. Thay vào đó là bộ truyền động tự động, thợ gọi chung là dàn nồi, tên kỹ thuật là truyền động vô cấp CVT. Dàn nồi gồm mấy phần chính:
- Puly trước và puly sau. Hai cặp đĩa hình nón ở phía động cơ và phía bánh sau. Khoảng cách giữa hai má đĩa thay đổi khi tăng tốc nên tỉ số truyền đổi liên tục.
- Dây curoa. Sợi dây cao su có răng nối hai puly. Dây mòn hay chai thì vặn ga máy gào mà xe đi chậm.
- Bi nồi. Mấy viên bi trong puly trước, văng ra khi máy quay nhanh để đẩy má puly khép lại. Bi mòn méo thường làm xe giật ở tốc độ thấp.
- Ly hợp ly tâm, hay “nồi sau”. Chỉ ăn khớp khi máy đủ vòng tua, vì vậy xe đứng yên khi nổ máy và chạy khi bạn vặn ga. Ly hợp mòn thì lúc khởi hành xe rung, giật cục.
Dấu hiệu mòn của từng chi tiết có trong bài dây curoa và bi nồi xe ga: dấu hiệu mòn qua cảm giác lái.
Nhớt láp là gì và khác nhớt máy ở chỗ nào
Xe ga có hai loại dầu khác nhau. Nhớt máy bôi trơn động cơ, đổ qua lỗ có que thăm ở thân máy. Nhớt láp, còn gọi nhớt hộp số, là dầu bôi trơn bộ bánh răng giảm tốc ở cuối dàn truyền động, gần trục bánh sau. Bộ bánh răng này nhận chuyển động từ ly hợp rồi giảm tốc trước khi đưa ra bánh xe.
Nhớt láp dùng lượng ít, thay thưa hơn nhớt máy nên hay bị quên. Lịch thay theo sổ bảo dưỡng của từng mẫu và lịch của tiệm, người thuê không cần tự tính. Bạn chỉ cần nhớ: thấy vệt dầu rỉ quanh bánh sau, hoặc nghe tiếng ù ù phía sau to dần theo tốc độ, hãy báo tiệm là “nghi rỉ nhớt láp”. Đọc thêm bài nhớt láp xe ga vì sao thay riêng với nhớt máy.
Phanh CBS và ABS: hai chữ viết tắt hay gặp trên xe ga
CBS là phanh kết hợp. Trên xe có CBS, khi bạn bóp tay phanh sau, tức tay bên trái, một phần lực được chia sang bánh trước, nhờ vậy xe dừng cân hơn. Tay phanh phải vẫn chỉ tác động bánh trước. CBS không thay được kỹ năng: trên dốc cầu Chương Dương lúc mưa hay đường đá quanh hồ Hoàn Kiếm, vẫn phải bóp từ tốn và giữ khoảng cách.
ABS là chống bó cứng phanh. Khi phanh gấp, cảm biến thấy bánh sắp khóa cứng thì nhả bớt lực trong tích tắc để bánh vẫn lăn, xe giữ được hướng. Lúc ABS làm việc, tay phanh có thể rung nhẹ, đó là bình thường. Xe có ABS thường có đèn báo riêng trên đồng hồ; đèn sáng liên tục khi đang chạy là lỗi cần báo tiệm.
Không phải mẫu nào cũng có cả hai, nên khi nhận xe cứ hỏi thẳng xe dùng loại phanh nào.
Smartkey và idling stop: hai tiện ích dễ gây bối rối
Smartkey là khóa thông minh. Chìa để trong túi, xe nhận tín hiệu khi chìa ở gần, bạn xoay núm trên ổ khóa để mở điện, khóa cổ, mở yên. Chìa hết pin hoặc ở xa thì xe không nhận. Thao tác mỗi mẫu một khác, xem bài khóa thông minh smartkey trên xe ga thuê.
Idling stop là chức năng ngắt động cơ tạm thời. Xe dừng hẳn vài giây, ví dụ chờ đèn đỏ ở ngã tư Kim Mã, máy tự tắt để đỡ tốn xăng; vặn ga là máy nổ lại. Người mới hay tưởng xe chết máy rồi tắt khóa, làm rối thêm. Bài chức năng idling stop: bật, tắt và dùng sao cho hợp nói rõ công tắc và khi nào nên tắt.
Dùng thuật ngữ xe tay ga khi gọi tiệm báo lỗi
Biết tên bộ phận là tốt, nhưng điều tiệm cần nhất là mô tả hiện tượng. Một cuộc gọi gọn nên có bốn ý:
- Bạn ở đâu. Tên phố, gần ngã tư hay cây xăng nào, ví dụ “đầu cầu Long Biên phía Gia Lâm”.
- Xe đang thế nào. Còn nổ máy không, còn đi được không, đèn nào trên đồng hồ đang sáng.
- Hiện tượng cụ thể. Kêu ở đâu, lúc khởi hành, lúc tăng tốc hay lúc phanh.
- Bạn đã làm gì. Đã dừng xe, tắt máy, thử lại hay chưa.
Vài mẫu câu khi gọi tiệm qua số 0942467674:
- “Xe ga lúc khởi hành rung giật, chạy đều thì bình thường, có thể ở dàn nồi.”
- “Vặn ga máy gào nhưng xe lên chậm, như dây curoa bị trượt.”
- “Có vệt dầu gần bánh sau, nghi rỉ nhớt láp.”
- “Bóp phanh xe dừng hơi lệch, đèn ABS đang sáng.”
- “Chìa smartkey trong túi mà núm khóa xoay không được.”
- “Dừng đèn đỏ xe tự tắt, vặn ga không nổ lại.”
Không chắc tên bộ phận thì cứ tả bằng lời thường, như “phía dưới bên trái, chỗ vỏ nhựa dài”. Tả đúng chỗ còn hơn dùng sai từ.
Khi nào dừng xe ngay, khi nào chạy chậm về được
Tiếng lạch cạch nhẹ khi khởi hành, hay idling stop không nổ lại nhưng bấm đề thì nổ, bạn có thể chạy chậm đến chỗ an toàn rồi gọi. Ngược lại, dừng hẳn vào lề và gọi ngay nếu phanh mềm, có mùi khét từ khu vực dàn nồi, có khói, hoặc bánh sau bị bó. Đừng tự mở vỏ dàn nồi hay đổ thêm dầu.
Tiệm mở cửa từ 09:00 đến 21:00 tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Nếu cần hỗ trợ tận nơi, thời gian và chi phí được xác nhận trước qua điện thoại.
Ghi nhớ nhanh trước khi nhận xe ga
Lúc nhận xe, hỏi ba câu: phanh loại gì, xe có smartkey và idling stop không, có lỗi thì gọi ai. Chụp ảnh đồng hồ khi vừa bật điện để biết đèn nào là bình thường. Xem thêm các bài trong chuyên mục xe tay ga và trang tổng hợp kinh nghiệm xe máy.