Sáng hôm qua chiếc xe còn bẻ lái nhẹ tênh, hôm nay quay đầu trong ngõ lại phải gồng tay, đi chậm trong dòng xe trên phố Nguyễn Văn Cừ thì đầu xe cứ ì ra. Khi tay lái xe ga bị nặng đột ngột như vậy, nguyên nhân thường nằm ở vài chỗ quen thuộc, và phần lớn bạn có thể tự nhận ra trong vài phút mà không cần đụng tới dụng cụ. Bài này dành cho người đang thuê xe tay ga nhiều ngày: kiểm tra theo thứ tự nào, lỗi nào đơn giản, và lỗi nào phải dừng xe, gọi cửa hàng ngay.
Vì sao tay lái xe ga bị nặng khi đi chậm mà chạy nhanh lại nhẹ
Ở tốc độ cao, bánh trước lăn nhanh nên tự giữ thẳng và đánh lái chỉ cần nghiêng người nhẹ. Khi đi chậm, quay đầu hay dắt xe, gần như toàn bộ việc xoay bánh trước là do tay bạn. Lúc đó mọi lực cản nhỏ ở bánh trước, ở cổ lái hay ở đồ vướng quanh tay lái đều hiện rõ thành cảm giác nặng tay.
Vì vậy cảm giác “chạy nhanh thì bình thường, đi chậm mới nặng” không có nghĩa là xe ổn. Nó chỉ cho biết lực cản đang nằm ở đâu đó quanh đầu xe. Ba nhóm nguyên nhân phổ biến nhất, xếp từ dễ gặp tới khó gặp:
- Lốp trước non hơi hoặc đang xì dần.
- Đồ treo, túi ở móc trước hay hộc trước tì vào tay lái hoặc đầu gối.
- Cổ lái khô, bó hoặc rơ, phần cơ khí bên trong đầu xe.
Lốp trước non: nguyên nhân hay gặp nhất
Lốp trước xe ga non làm diện tích lốp tiếp xúc mặt đường to ra, bánh trước bám dính xuống nhựa và chống lại mỗi lần bạn xoay tay lái. Đây là lý do thường gặp nhất, nhất là với xe dùng lốp không săm: một cái đinh nhỏ có thể khiến lốp xì rất chậm qua nhiều ngày, không xẹp hẳn nên người lái không để ý.
Cách nhận biết không cần đồng hồ đo:
- Ngồi lên xe rồi nhìn xuống bánh trước. So với lúc nhận xe, phần lốp chạm đất có bè ra rõ không.
- Bóp thử thành lốp bằng tay khi xe đang dựng chân chống. Lốp đủ hơi thì cứng, lốp non thì lún dễ.
- Để ý cảm giác khi ôm cua chậm. Đầu xe như muốn đổ vào trong cua, phải giữ tay lái kéo ngược lại.
- Nhìn kỹ mặt lốp xem có đinh, mảnh kính hay vết cắt.
Áp suất đúng của mỗi mẫu xe ghi trong sách hướng dẫn sử dụng của hãng, có xe còn dán tem ở thân xe. Đừng bơm theo cảm tính hay theo con số người khác mách. Với xe thuê, cách an toàn nhất là gọi cửa hàng để được hướng dẫn nên bơm ở đâu, theo mức nào, hay mang xe về kiểm tra. Bài lốp non hơi giữa kỳ thuê: phát hiện từ cảm giác lái nói kỹ hơn về những dấu hiệu khác của lốp thiếu hơi.
Đồ treo và hộc trước: thủ phạm bị bỏ quên
Nhiều người thuê xe dài ngày dần biến móc treo trước thành chỗ để đủ thứ: túi rau từ chợ Long Biên, túi nước, áo mưa cuộn, có khi cả túi gạo nhỏ. Khi túi đủ to, nó chạm vào đầu gối hoặc kẹp vào yếm khi bạn bẻ hết lái, và cảm giác giống hệt tay lái bị nặng.
Kiểm tra đơn giản:
- Gỡ hết đồ khỏi móc treo và hộc trước, rồi thử bẻ lái hết hai bên khi xe đứng yên.
- Xem dây sạc điện thoại, giá đỡ điện thoại có quấn vào tay lái hay bị kéo căng khi xoay không.
- Kiểm tra áo mưa, khăn nhét ở sàn để chân có lấn lên chạm đầu xe không.
Nếu tháo đồ ra mà tay lái nhẹ trở lại, bạn đã tìm ra nguyên nhân. Đồ nặng nên chuyển vào cốp dưới yên hoặc đặt thấp trên sàn để chân, đừng treo lủng lẳng. Cách treo túi cho gọn có trong bài móc treo đồ và hộc đựng phía trước xe ga.
Cổ lái khô, bó hay rơ: phần không tự xử lý
Cổ lái là cụm bạc đạn nằm trong đầu xe, nối tay lái với phuộc trước. Khi cụm này khô mỡ, bị bó hoặc bị rơ, tay lái có thể nặng, giật từng nấc, hoặc có cảm giác “khựng” ở giữa khi bạn xoay chậm. Đây là phần cơ khí, cần đồ nghề và người có chuyên môn.
Dấu hiệu nghi do cổ lái:
- Lốp đủ hơi, đồ đã gỡ hết mà tay lái vẫn nặng.
- Xoay tay lái khi xe đứng yên thấy có nấc, không trơn đều từ trái sang phải.
- Bóp phanh trước rồi đẩy xe tới lui nghe tiếng lục cục ở đầu xe.
- Tay lái tự lệch về một bên khi buông nhẹ trên đường thẳng.
Với xe đang thuê, tuyệt đối không tự tháo ốp đầu xe, vặn ốc cổ lái hay xịt dầu mỡ vào đó. Một lần chỉnh sai có thể làm lái nặng hơn hoặc rơ hơn, và bạn còn phải giải thích với cửa hàng về một bộ phận đã bị đụng tới. Việc của bạn là mô tả đúng triệu chứng rồi để cửa hàng quyết định.
Một nguyên nhân khác dễ nhầm với lái nặng là tay ga vặn không trơn, chuyện đó thuộc dây ga chứ không phải cổ lái. Bài tay ga xe máy nặng hoặc trả về chậm giúp bạn phân biệt.
Kiểm tra nhanh trong năm phút khi xe tay ga khó bẻ lái
Khi xe tay ga khó bẻ lái, hãy tấp vào chỗ đỗ an toàn, ví dụ một bãi gửi xe hay vỉa hè rộng, không dừng giữa ngõ hẹp hay sát dốc cầu. Rồi làm theo thứ tự:
- Tắt máy, dựng chân chống giữa.
- Gỡ hết đồ ở móc treo, hộc trước và sàn để chân.
- Xoay tay lái hết bên trái, hết bên phải, cảm nhận có trơn không, có nấc không.
- Bóp và nhìn lốp trước, tìm đinh hay vết cắt.
- Dắt xe vài bước, thử quay một vòng nhỏ để so cảm giác.
- Chụp ảnh lốp và đầu xe, ghi lại lúc nào bắt đầu thấy nặng.
Năm phút này đủ để chia làm hai trường hợp: lỗi do đồ vướng, bạn tự sắp xếp lại được; hoặc lỗi nằm ở lốp hay cổ lái, cần báo cửa hàng.
Khi nào phải dừng xe và báo cửa hàng ngay
Đừng cố chạy tiếp nếu gặp bất kỳ điều nào sau đây:
- Lốp trước xẹp rõ hoặc có vật sắc cắm vào.
- Tay lái giật, có nấc hoặc nghe tiếng kêu ở đầu xe.
- Xe tự lệch hướng, khó giữ thẳng khi đi chậm.
- Tay lái nặng dần lên trong cùng một buổi.
Khi đó, gọi cửa hàng theo số chính thức 0942467674, nói rõ bạn đang ở đâu, ví dụ đầu cầu Chương Dương phía Long Biên hay một ngõ trong khu Tây Hồ, và mô tả triệu chứng kèm ảnh đã chụp. Cửa hàng mở cửa từ 09:00 đến 21:00 tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Cách xử lý, đổi xe hay mang xe về kiểm tra như thế nào cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng, nên nhắn lại qua tin nhắn để có ghi chép.
Tóm lại
Tay lái nặng khi đi chậm thường do lốp trước non, đồ treo vướng, hoặc cổ lái có vấn đề. Hai lỗi đầu dễ phát hiện bằng mắt và tay; lỗi thứ ba thì để người có chuyên môn xử lý. Với xe thuê, bạn kiểm tra, ghi lại và báo cửa hàng, không tự tháo hay chỉnh. Xem thêm các bài về xe tay ga và chuyên mục xe máy.