Phanh sau xe số kêu két két mỗi lần đạp bàn đạp là tiếng khiến người thuê xe lo ngay: xe có hỏng không, có nguy hiểm không, có phải báo cửa hàng không. Bài này nói cách nghe, cách nhìn vạch chỉ thị mòn má phanh bằng mắt mà không tháo gì, và lúc nào nên dừng đi để gọi cửa hàng.
Bài chỉ áp dụng nếu bánh sau dùng phanh tang trống, còn gọi là phanh đùm. Xe bạn cầm dùng kiểu phanh nào ở từng bánh thì nhìn trực tiếp hoặc hỏi cửa hàng; bài nhận biết Wave Alpha hay Wave RSX qua phanh và vành có cách nhìn. Đây là mô tả chung, không thay hướng dẫn của hãng và thợ. Người thuê chỉ nhìn và nghe, không tự tháo, siết hay chỉnh.
Phanh sau xe số kêu két két: nghe cho đúng trước khi kết luận
Trên xe số kiểu Wave, phanh sau là bàn đạp bên chân phải, phanh trước là tay phanh bên phải ghi đông, còn tay trái không có cần phanh. Với phanh tang trống, hai má phanh nằm kín trong tang trống ở bánh sau nên nhìn bên ngoài không thấy. Muốn biết chắc tình trạng má phải tháo bánh, đó là việc của thợ.
Tiếng két két có thể do nhiều nguyên nhân. Theo các bài tham khảo về phanh tang trống, có thể là bụi hoặc bùn mịn bám vào bề mặt ma sát, hơi ẩm sau mưa hay sau một đêm để xe, hoặc má phanh đã mòn. Những nguyên nhân đầu thường hết sau vài lần phanh, còn mòn thì không tự hết. Bài này không kết luận nguyên nhân cho chiếc xe cụ thể của bạn.
Điều bạn làm được là ghi lại: tiếng kêu mỗi lần phanh hay chỉ vài lần đầu, nhẹ rồi hết hay to dần, có kèm cảm giác phải đạp sâu hơn hoặc mùi khét không, và có xuất hiện sau mưa, rửa xe hay một chặng xuống dốc dài không.
Vạch chỉ thị mòn má phanh ở bánh sau: nhìn thế nào mà không tháo gì
Nhiều phanh tang trống có dấu chỉ thị mòn nhìn được từ bên ngoài. Theo sách hướng dẫn chủ xe của Honda cho một số mẫu và một bài hướng dẫn bảo dưỡng phanh tang trống, khi đạp phanh, một mũi tên gắn trên cần phanh ở bánh sau dịch về phía vạch mốc trên mặt tang trống. Nếu đạp hết hành trình mà mũi tên trùng hoặc vượt vạch mốc thì má phanh cần thay. Vị trí và hình dạng dấu này khác nhau theo từng đời xe, nên bạn xem theo hướng dẫn của hãng hoặc nhờ cửa hàng chỉ ngay trên chiếc xe mình nhận.
Cách nhìn an toàn, không cần dụng cụ:
- Dựng xe thật chắc ở nơi bằng phẳng, tắt máy.
- Nhờ người đi cùng đạp bàn đạp phanh sau từ từ, bạn đứng bên cạnh nhìn vào cần phanh ở trục bánh sau.
- Giữ tay xa bánh, xích và ống xả.
- Chụp ảnh dấu chỉ thị lúc đạp hết hành trình để gửi cửa hàng.
Không có người đi cùng, hoặc không tìm thấy dấu thì đừng cố tìm lâu, chỉ cần chụp khu vực bánh sau gửi cửa hàng.
Cách đọc kết quả nên thận trọng. Dấu còn xa vạch mốc chưa nói lên điều gì về tiếng két. Dấu gần hoặc chạm vạch mốc là lý do để báo cửa hàng, nhưng chưa phải chẩn đoán. Thay má phanh là việc của cửa hàng và thợ.
Khi nào tiếng két két là lý do để dừng đi xa
Hãy dừng ở nơi an toàn và gọi cửa hàng nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Phanh yếu rõ, đạp sâu bất thường mà xe chậm lại rất ít.
- Tiếng rít kim loại to, kéo dài, không giảm sau vài lần phanh.
- Mùi khét hoặc khói ở khu vực bánh sau.
- Xe rung hoặc lệch khi phanh.
Điều 9 khoản 8 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 nghiêm cấm đưa xe cơ giới không bảo đảm quy định về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tham gia giao thông đường bộ. Bài này không kết luận xe bạn có thuộc trường hợp đó hay không, nhưng khi phanh có dấu hiệu bất thường thì dừng và hỏi cửa hàng an toàn hơn là gắng đi.
Nơi dừng cũng có quy định. Điều 18 khoản 4 điểm c cấm dừng xe, đỗ xe trên cầu, trừ trường hợp tổ chức giao thông cho phép, nên đừng chọn cầu Chương Dương hay cầu Long Biên làm chỗ nghỉ. Đừng dắt xe lên vỉa hè, vì Điều 77 khoản 1 ghi vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ. Đừng nhờ người khác kéo hoặc đẩy xe bạn, vì Điều 33 khoản 3 điểm đ cấm sử dụng xe để kéo, đẩy xe khác.
Sau chặng xuống dốc dài, phanh phải làm việc nhiều. Theo hướng dẫn chủ xe của Honda cho một mẫu mô tô và các bài hướng dẫn đổ dốc, phanh liên tục trên dốc dài có thể làm phanh nóng và kém hiệu quả. Nếu tiếng két xuất hiện sau chặng như vậy, hãy để phanh nguội rồi nghe lại, và báo cửa hàng nếu còn kêu.
Báo cửa hàng: nói gì, chụp gì
Gọi 0942467674 trong giờ 09:00–21:00. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Hãy nói tiếng kêu khi nào và nhẹ hay to, có xảy ra sau mưa, rửa xe hoặc xuống dốc dài không, dấu chỉ thị gần hay xa vạch mốc nếu bạn nhìn được, phanh có yếu đi không, xe đang ở đâu và bạn có đi tiếp được không.
Chụp ảnh khu vực bánh sau và dấu chỉ thị. Muốn cửa hàng nghe tiếng kêu, hãy nhờ người đi cùng quay vài giây khi xe đứng yên ở nơi an toàn. Đừng tự quay khi đang lái: Điều 9 khoản 6 nghiêm cấm dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện đang di chuyển trên đường bộ.
Thay má phanh, đổi xe, hỗ trợ tại chỗ hay chi phí cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng, bài này không hứa thay. Đừng nhờ thợ ven đường tháo tang trống hay chỉnh phanh khi chưa hỏi cửa hàng. Ngoài giờ mở cửa, hãy ghi lại sự việc và báo khi liên lạc được. Có người bị thương thì gọi 115.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn của thợ hay tư vấn pháp lý riêng, và quy định có thể thay đổi. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15.
Dùng phanh sao cho phanh sau đỡ két và bền hơn
Nhiều bài hướng dẫn phanh xe máy gợi ý dùng cả phanh trước lẫn phanh sau, tăng lực dần thay vì đạp gấp, và phanh sớm, nhẹ hơn bình thường khi đường ướt. Với xe số, về số thấp từ trước khi xuống dốc để động cơ hãm bớt tốc độ, rồi phanh theo nhịp đạp rồi nhả thay vì rà phanh liên tục. Đây là gợi ý chung, nên khi không chắc hãy hỏi cửa hàng.
Tóm lại
Nghe và ghi lại tiếng két, nhìn dấu chỉ thị mòn bằng mắt, và dừng gọi cửa hàng khi phanh yếu hoặc kêu to dần. Xem thêm mục xe số, chuyên mục xe máy và phần sự cố khi thuê xe.