Chạy Wave thuê được vài hôm, bạn thấy bàn đạp phanh sau cứ phải ấn sâu gần chạm sàn mới thấy xe chậm lại, và bắt đầu tìm cách chỉnh phanh sau xe wave cho ăn hơn. Người thuê xe số chạy nhiều ngày gặp chuyện này khá thường, nhất là sau những chặng ngoại thành nhiều bụi và nước. Bài này giải thích vì sao phanh tang trống bị đạp sâu, ốc chỉnh nằm ở đâu để bạn nhận ra, và vì sao với xe thuê, việc vặn ốc nên để cửa hàng hoặc thợ làm.
Phanh sau Wave đạp sâu: chuyện gì xảy ra bên trong tang trống
Phần lớn các bản Honda Wave dùng phanh sau kiểu tang trống, còn gọi là phanh đùm hay phanh cơ. Khi bạn đạp bàn đạp bên phải, một thanh kim loại dài chạy dọc gầm xe kéo cần phanh ở trục bánh sau. Cần này xoay một cam nhỏ, cam đẩy hai má phanh bung ra ép vào mặt trong của trống. Lực ép càng lớn, bánh càng chậm.
Vì toàn bộ là cơ khí, độ sâu của bàn đạp phụ thuộc vào khoảng hở giữa má phanh và trống. Có vài nguyên nhân khiến khoảng hở này lớn dần:
- Má phanh mòn. Mỗi lần phanh, một lớp rất mỏng bị mài đi. Xe chạy nhiều, xuống dốc nhiều thì mòn nhanh hơn.
- Ốc chỉnh bị lỏng hoặc đã ở cuối ren. Ốc lỏng làm thanh kéo “dài ra” so với lúc chỉnh, còn hết ren nghĩa là đã chỉnh hết mức mà má vẫn mòn.
- Nước và bùn lọt vào trống. Sau đoạn đường ngập, má phanh ướt trượt trên mặt trống nên cảm giác như phải đạp sâu hơn. Cái này thường tự hết khi trống khô.
- Cam phanh hoặc lò xo hồi bị kẹt, khô mỡ. Bàn đạp vừa sâu vừa nặng, nhả ra hồi chậm.
Ốc chỉnh phanh tang trống nằm ở đâu trên Wave
Nếu ngồi xổm cạnh bánh sau bên phải, bạn sẽ thấy thanh kéo phanh chạy từ bàn đạp về phía trục bánh. Ở đầu thanh, chỗ nó xuyên qua cần phanh gắn trên mặt trống, có một con ốc tai hồng, nhiều nơi gọi là ốc bướm vì có hai cánh để vặn bằng tay. Đó là ốc chỉnh phanh tang trống. Vặn vào thì khoảng hở giảm, phanh ăn sớm hơn; vặn ra thì ngược lại.
Gần cần phanh, nhiều xe có một vạch chỉ báo trên cần và một dải dấu trên mặt trống. Khi đạp hết cỡ mà vạch chỉ báo đã vượt khỏi dải dấu, đó là tín hiệu má phanh đã mòn tới mức cần thay chứ không phải chỉnh thêm. Biết vị trí này giúp bạn mô tả đúng cho cửa hàng qua điện thoại, hoặc chụp một tấm ảnh gửi qua Zalo.
Vì sao không nên tự chỉnh phanh sau xe wave đang thuê
Ốc chỉnh trông đơn giản, vặn tay là được, nên nhiều người nghĩ tự làm cho nhanh. Với xe của chính mình, thợ có thể hướng dẫn bạn. Với xe thuê, chúng tôi khuyên không tự vặn, vì mấy lẽ thực tế sau:
- Chỉnh quá tay gây bó phanh. Ốc vặn vào quá nhiều làm má phanh cọ trống ngay cả khi không đạp. Bánh nóng lên, xe ì, má mòn nhanh và trên dốc dài có thể mất phanh vì quá nhiệt.
- Chỉnh che mất lỗi thật. Nếu má đã mòn tới vạch, vặn ốc chỉ làm bàn đạp cao lên trong vài hôm, còn má phanh vẫn sắp hết.
- Phanh sau liên quan cả đèn phanh. Trên nhiều xe, công tắc đèn phanh sau gắn với bàn đạp. Chỉnh lệch có thể khiến đèn sáng liên tục hoặc không sáng.
Vì vậy, bài này cố ý không đưa con số vặn mấy vòng hay khoảng hở bao nhiêu. Phần đó cần người có kinh nghiệm thử xe trực tiếp.
Kiểm tra nhanh để mô tả đúng với cửa hàng
Trước khi gọi, bạn có thể làm vài bước quan sát không cần dụng cụ:
- Dựng chân chống giữa, xe tắt máy, về số không. Quay bánh sau bằng tay rồi đạp phanh từ từ, để ý lúc nào bánh bắt đầu nặng.
- Nhả bàn đạp, quay lại bánh. Bánh phải quay tự do. Nếu nghe tiếng cọ đều đặn, có thể phanh đang bó.
- Nhìn vạch chỉ báo trên cần phanh khi đạp hết cỡ.
- Nghĩ lại hành trình gần nhất. Vừa qua đoạn ngập, vừa xuống dốc dài hay chở nặng không.
Nếu cảm giác đạp sâu chỉ xuất hiện sau đoạn nước, hãy chạy chậm trên đoạn thẳng vắng, rê nhẹ phanh vài lần cho trống khô, cách làm được nói kỹ trong bài phanh Honda Wave khi đường ướt. Phanh hồi lại bình thường thì không đáng lo; còn sâu như cũ thì báo cửa hàng.
Lúc nào phải dừng xe ngay
Có những dấu hiệu không nên cố chạy tiếp, dù chỉ thêm một đoạn ngắn về chỗ nghỉ:
- Đạp hết cỡ mà xe gần như không chậm lại.
- Bàn đạp bị hẫng, không có lực đẩy ngược, hoặc không hồi về sau khi nhả.
- Bánh sau nóng bất thường, có mùi khét sau đoạn đổ dốc.
- Có tiếng kim loại rít to mỗi lần phanh.
Khi gặp một trong các dấu hiệu trên, tấp vào lề an toàn, bật xi nhan, dựng xe và gọi số chính thức của cửa hàng là 0942467674 để được hướng dẫn tiếp. Đừng dựa hoàn toàn vào phanh trước để chạy nốt quãng còn lại, nhất là khi trời mưa.
Thói quen phanh giúp má phanh sau bền hơn
Người chạy Wave nhiều ngày có thể giảm hẳn tình trạng đạp sâu bằng cách phanh khéo hơn:
- Phối hợp hai phanh. Đừng chỉ dồn hết vào phanh sau. Trên đường bằng, bóp phanh trước nhẹ cùng lúc đạp phanh sau giúp xe dừng êm và chia đều độ mòn.
- Dùng số thấp khi xuống dốc. Xuống dốc cầu Chương Dương, cầu Vĩnh Tuy hay đường dốc ra đê Long Biên, về số thấp để máy ghìm bớt tốc độ, thay vì đạp phanh liên tục.
Những cách giữ nhịp phanh khi chạy đèo được nói rõ hơn trong bài chạy Honda Wave đường đèo cần chuẩn bị gì.
Cửa hàng xử lý gì khi bạn báo phanh sau đạp sâu
Khi xe về tiệm ở Long Biên, thợ sẽ thử phanh trên đường, xem vạch mòn, mở trống nếu cần để kiểm tra má phanh, vệ sinh bụi, bôi mỡ cam rồi mới chỉnh ốc cho đúng. Có khi chỉ cần chỉnh lại, có khi phải thay má. Cách thanh toán phần sửa chữa, nếu có, nên hỏi rõ trực tiếp với cửa hàng.
Nếu đang thuê dài ngày và định chạy tiếp các chặng xa, hãy báo trước cho cửa hàng lịch trình. Điều kiện cho chuyến đi xa và khoản cọc liên quan được xác nhận trực tiếp, không nên tự suy đoán.
Tóm lại, phanh sau Wave đạp sâu thường là dấu hiệu bình thường của má phanh mòn hoặc trống bị ướt, nhưng cách chỉnh đúng cần người có tay nghề. Hãy nhận biết ốc chỉnh để mô tả, rồi để cửa hàng làm phần còn lại. Muốn đọc thêm về dòng xe này, xem chuyên mục Honda Wave, và các bài về xe máy nói chung tại chuyên mục xe máy.